Дүзҝүн тәрбијә верилсә дә ушаглар нијә јахшы инсан кими бөјүмүр
Ислам тәрбијәси алан ушаглар адәтән әдәбли, виҹданлы вә әхлаглы, хошхасијјәт олурлар. Лакин елә дә ола биләр ки, онлардан бәзиләри пис адам кими бөјүјәр. Буна сәбәб валидејнләрин вә ја ушагларын өзләринин һансыса ҝизли нөгсаны ола биләр. Лакин әҝәр валидејнләр өвлада мүвафиг тәрбијә верибләрсә, лакин о, пис адам олубса, онлар артыг бундан өтрү Уҹа Аллаһын ﷻ габағында ҹаваб вермәјәҹәкләр. Ушаг пис јахуд јахшы инсан кими бөјүјәр – бу, валидејнләрин ирадәсиндән асылы дејил, анҹаг онлар ону тәрбијәләндирмәлидирләр. Буна ҝөрә дә, әҝәр һәтта ушаглар валидејн тәрбијәси олмадан јахшы инсан олубларса, јенә дә һәр һалда өвладлара тәрбијә вермәдикләринә ҝөрә онлардан сорушулаҹагдыр.
Јухарыда гејд олунмуш тәрбијә үсулу Аллаһын ﷻ ҝөстәрдији јолдур, индики зәманәдә исә инсанлар буну унудараг шејтан јолу илә ҝетмәјә башламышлар. Белә ки, мәсәлән, шәхсин јалныз вәзијјәтини, вәзифәсини вә ја мадди вәзијјәтини нәзәрә алаг гызыны она әрә верир вә белә адамларын гызларына евләнирләр. Диҝәр мүсәлманлар, чохлу хәрҹ чәкәрәк, Шәриәтдә гәбул олунмамыш тәмтәраглы тојлар гурур, әр-арвад мүнасибәтләри етикетинә риајәт етмәдән тәзә евләнмиш оғлан вә гыза хәлвәтә чәкилмәјә иҹазә верирләр. Вә чаға ана бәтниндә олан дөврдә һәм ана, һәм дә ата гадаған (һарам) олунмушлардан истифадә едир, көрпә доғуланда Аллаһ ﷻ шүкүр етмәк әвәзинә спиртли ичкиләр ичилән мәҹлисләр јығыр, өвладлара һансыса нөгсанлы, әхлагсыз адамларын адларыны верирләр.
Бәзиләри ушаглыгдан өвладлары кобуд, әдәбсиз данышмаға өјрәдир, онлары назлајыр, телевизор вә компүтердә нә олур олсун бахмаға иҹазә верир, јасаг гојулмуш әјләнҹә ҝеҹәләри тәшкил едәрәк онларын ад ҝүнүнү гејд едирләр. Ушаг алты јашына чатанда она мәктәб формасы, китаб, дәфтәр вә хәткеш вә гәләмә гәдәр лазым олан һәр шеји алыб, ҹидди гајдаја риајәт едәрәк һәр ҝүн ону мәктәбә јоллајыр, сәһәр намазы гылмаг үчүн ојатмырлар, дејәрәк ки, белә тез дурмаг онун үчүн ағырдыр. Чохлары ушаглары охумаг үчүн мәдрәсәјә ҝөндәрмәк истәмирләр, буна онунла бәраәт газандырараг ки, ејни заманда онлар мәдрәсә мәшғәләләринә вә мәктәб дәрсләринә ҝедә билмәзләр. Ағласығмаз дәрәҹәдә пул хәрҹләјиб ушаглары дүнјәви тәһсил оҹагларына салырлар, вә һеч ким үчүн ҝизли дејил ки, бу тәһсил оҹагларында онлар өзләрини неҹә апарырлар. Вә бунунла белә Ислам мәктәбләриндә пулсуз охумаға ҝөндәрмирләр, әҝәр ҝөндәрирләрсә, јалныз охуја билмәјәнләри ҝөндәрирләр.
Бу сөзләрин мәнасы онда дејил ки, мәктәбләрдә вә дүнјәви тәһсил оҹагларында охумаг писдир. Биз јалныз вурғуламаг истәјирик ки, бу дүнјада олдуглары гыса мүддәт әрзиндә валидејнләр өвладларынын бу һәјатыны јахшылашдырмаг үчүн о гәдәр сәј ҝөстәрирләр, онлары Әбәди һәјата һазырламаг үчүн исә хүсуси диггәт вермирләр ки, бу да онларын бағышланмаз сәһвидир. Онлар ушагларыны дүнја бәдбәхтликләриндән горумаға чалышыр, Ҹәһәннәмин әбәди одундан мүһафизә етмәјә ҹәһд ҝөстәрмирләр.
Гејд етмәк лазымдыр ки, ушагларын тәрбијәсиндә аилә башчысынын әхлагы, рәфтары да аз рол ојнамыр. Тез-тез евли кишиләр раст ҝәлир ки, Шәриәтә риајәт етмәдән өз тәләбләрини гадаған олмуш јолла тәмин едирләр (јәни зинакарлыг едирләр). Лакин онлар өз гызы, баҹысы вә ја арвады һаггында буна бәнзәр нәсә ешитсәләр, онлары дөјүр вә һәтта өлдүрмәјә һазырдырлар ки, бәзи һалларда бу доғрудан да баш верир. Оғлун белә налајиг һәрәкәти чох заман валидејнләр тәрәфиндән нәзәрә алынмамыш галыр, бәзиләри исә буна һәтта һеч әһәмијјәт вермир, буну онунла изаһ едәрәк ки, о, кишидир. Зина етмәк һәм кишијә, һәм дә гадына ејни дәрәҹәдә гадағандыр. Әхлагсыз кишиләр елә бил өзләринин сәрҝүзәштләри илә фәхр еләјир вә онлары елә данышырлар ки, санки бир гәһрәманлыг ҝөстәрибләр вә ја нәсә јахшы иш ҝөрүбләр. Гоһум вә јахын гадынларынын ләјагәтли һәјат тәрзиндә јашамасыны истәјән шәхс, биринҹи нөвбәдә, өзү бу мүнасибәтләрдә тәмиз олмалы вә бундан өз өвладларыны чәкиндирмәлидир. Чүнки Рәсулүллаһ ﷺ кишиләрә мүраҹиәт едәрәк демишдир: “Сиз һәр бир писликдән чәкинин, вә гадынларыныз да писликләрдән чәкинәр”. Демәли, бунларын һамысындан чәкинмәк үчүн валидејнләр өзләри башга гадынлара бахмагдан, онларла тәкбәтәк галмагдан, ҝәзмәкдән вә диҝәр мүнасибәтләрдән чәкинмәли вә өвладларына дүзҝүн дини-мәнәви тәрбијә вермәлидирләр. Онда Аллаһын ﷻ Ирадәси илә онларын гадынлары да јасагдан, һарамдан узаглашарлар. Гој Аллаһ ﷻ бүтүн мүсәлманлары, гардаш вә баҹыларымызы бөјүк ҹәза ҝөзләјән бу рүсвајчы һәрәкәтдән горусун.
Пејғәмбәр ﷺ демишдир ки, валидејнләрин өз өвладларына ән гијмәтли һәдијјәси дүзҝүн тәрбијәдир. Һабелә о, демишдир ки, Гијамәт ҝүнүндә Аллаһ гаршысында онун гулунун ән бөјүк ҝүнаһы аиләсинин ҹәһаләтидир, јәни онлара Ислам үзрә лазыми биликләр вермәјиб. “Бәҹури” китабында дејилиб: “Ушаглыгда өвладыны дүзҝүн тәрбијә едән о бөјүјәндә чох севинәр”.
Ушағын хасијјәтиндән асылы олараг тәрбијәдә мүвафиг истигамәтләр олмалыдыр. Елә ушаглар вар ки, онлар садәҹә олараг һәр шеји баша салмаг кифајәтдир, о бириләрини бир аз горхутмаг, үчүнҹүләрини исә ҹәзаландырмаг лазымдыр вә саирә. Мәшһур һикмәт саһиби Лоғман әл-Һаким демишдир ки, ушаг үчүн ҹәза бостан үчүн ҝүбрә кимидир. Елә ушаглар вар ки, онлара јалныз ҹидди мүнасибәтлә тәсир ҝөстәрмәк олар, јумашаглыг исә, әксинә, онлары корлајыр.
Көрпә данышмаға башлајанда ону Аллаһы ﷻ вә Онун Рәсулуну ﷺ зикр етмәјә өјрәтмәк лазымдыр:
вә һабелә бу ајәләри әзбәр охумағы:
Һәмчинин “әл-Күрси” ајәсини охумағы өјрәдирләр:
“әл-Һәшр” сурәсинин сонуну:
Вә һәмчинин “әл-Бәгәрә” сурәсинин ајәләрини:
Илаһијјат китабларында јазылыр ки, Бөјүк Аллаһ-Тәаланы ﷻ вә онун Рәсулуну ﷺ зикр етмәји вә бу ајәләри ушағына охумағы өјрәдәни Һагг-Тәала ﷻ Гијамәт ҝүнүндә сорғу-суала тутмајаҹагдыр.. Һәм дә бу, сонралар ушағы јахшы ишләр ҝөрмәјә мәҹбур едәҹәк ки, онларын мүкафаты валидејнләрә дә чатаҹагдыр.
Ушагларла һәмишә јахшы рәфтар етмәк лазымдыр, вә онлар үчүн јалныз јахшы дуа етмәк лазымдыр. Бир дәфә Абдулла ибн әл-Мүбарәкин јанына бир нәфәр өз оғлундан шикајәтлә ҝәлир. Абдулла ондан сорушур ки, нә вахтса оғлу үчүн пис дуа еләмәјиб ки, буна ҝәлән адам мүсбәт ҹаваб верир. Онда Абдулла бу адама дејир ки, белә һалда оғлунун јолдан чыхмасында о өзү ҝүнаһкардыр.
Әҝәр ушаглар үчүн һәдијјә, конфет, мејвә алыныбса, әввәлҹә онлары гызлара вермәк лазымдыр, чүнки онларын үрәкләри оғланларын үрәкләриндән даһа һәссас вә зәифдир. Һәдисдә дејилир ки, гызлара севинҹ, шадлыг бәхш етмәк Аллаһ ﷻ гаршысында горхуја (јәни Аллаһдан горхмаға) бәрабәрдир. Лакин гызлары Шәриәт либасы формасына риајәт едәрәк ҝејиндирмәк лазымдыр.
Ушағы доғуланын сүннәси шадлыг етмәк, бунун Уҹа Аллаһдан ﷻ бөјүк немәт олдуғуну ҝөрмәкдир ки, буна ҝөрә Она ﷻ шүкүр етмәк лазымдыр. Һәдисдә дејилиб ки. кичик ушагдан ҝәлән иј (гоху) – Ҹәннәт гохусундандыр. “Бу дүнјада өвлад – валидејнләр үчүн ишыг, Әбәди дүнјада исә – севинҹдир”, - диҝәр һәдисдә белә дејилир. Гыз доғуланда ҹаһилијјәт дөврү сакинләринин зиддијјәтинә олараг даһа чох шадлыг ҝөстәрмәк лазымдыр. Онлар гызлара нифрәт едәр вә дири-дири онлары торпаға басдырардылар. Һәдисдә дејилир, гадынын бәрәкәтиндән одур ки, илк көрпәси гыз доғулур. Аллаһ-Тәала Гуранда дејир ки, истәдијинә О, гыз верир, истәдијинә – оғлан. Бу ајәдә Уҹа Аллаһ әбәс јерә биринҹи јердә гызлары хатырламајыб.
Һәдисдә һәм дә дејилиб ки, гызы доғулан она дүзҝүн тәрбијә вериб һалал зәһмәтлә газанылан вәсаитлә ону сахлајыб бөјүтсә, онда бу гыз Гијамәт ҝүнүндә онунла ҝаһ сағ тәрәфдә, ҝаһ да сол тәрәфдә олар вә ону Ҹәһәннәмә дүшмәјә гојмаз. Вә о, Ҹәннәтә варид олунҹа белә олаҹагдыр. Пејғәмбәр ﷺ һәм дә гејд етмишдир ки, үч гызы вә ја үч баҹысы олан шәхс онлардан чәтинлик ҝөрүбсә, онлара ҝөстәрдији мәрһәмәтә ҝөрә Аллаһ ﷻ ону Ҹәннәтә дахил едир. Бир вә ја ики гыз јахуд баҹы бөјүдән шәхслә дә белә олаҹагдыр. Буна ҝөрә дә оғлуна үстүнлүк вериб гыз доғулушуна пешман олмаг һеч дә һаглы дејилдир, чүнки валидејнләр билмирләр ки, өвладларындан һансы хошхасијјәт, хош рәфтарлы олаҹагдыр.
Аллаһ ﷻ бүтүн мүсәлманлара үлви хасијјәтли вә савадлы өвладлар версин ки, онлара һәр ики дүнјада фајда верә биләнләр олсун. Амин!
