Ана

-Идрис, отур, дәрсләрини һазырла, - хатырлатды ана

-Сонра, инди истәмирәм, - ҹаваб верди оғлан.

-Онда зибили апар ат. -Сонра апарарам, ахшам јемәјиндән сонра. Инди шәкил чәкирәм. Ана нәфәс алды.

-Бу ҝүн чохојнама, сабаһ тез дурмалысан, һәм дә мәктәбдә јохлама иши вар. -Гој олсун, горхулу дејил, - ҹаваб гајтарды Идрис. – Мәни бу ҝүн достларым бизим талаја чағырыблар, картоф биширмәјә. -Өз отағында сәлигә јарат. -Сабаһ еләјәрәм. Ана јенә нәфәс алыб башыны булады, ахшам ата ишдән ҝәләндә она деди: -Билмирәм, онунла нә едим... Нә бујурурам, нә дејирәм, һәр сөзүмә сөз гајтарыр. Ата башыны булады, Идрис исә нә үчүнсә ҝөзләрини ашағы салмаг истәди. Ахшам јемәјиндән сонра ана мәтбәхдә габ-гаҹағы јујанда ата Идрисә диггәтлә бахыб деди: -Белә һәрәкәт етмәк јахшы дејил, оғлум.

Ана сәндән шикајәтләнир. Нә үчүн онун әһвалыны позурсан, гулаг асмырсан?

Мәҝәр сән билмирсән ки, бу чох писдир – анаја вә атаја гулаг асмамаг, онлары инҹитмәк, онларла мүбаһисә етмәк? Бир дәфә бир нәфәр Пејғәмбәримиз Мүһәммәддән ﷺ сорушур ки, һөрмәтә, сөзә бахмаға вә јахшы мүнасибәтә ән чох ким лајигдир. Вә билирсән о, нә ҹаваб верди? -Нә? – сорушду Идрис, атасына диггәтлә бахараг.

-О, деди: “Сәнин анан”. Бу адам өз суалыны тәкрар верди. Вә билирсәнми, Пејғәмбәр ﷺ бу дәфә нә ҹаваб верди?

-Нә ахы?

-О, јенә ҹаваб верди: “Сәнин анан”. Вә бу адам суалыны тәкрарлады. Баша дүшәрсәнми, бу дәфә ҹаваб неҹә олду?

-О, јенә деди : “Сәнин анан”? – сорушду Идрис.

-Тамамилә доғрудур, - ҹаваб верди ата.

– Әһсән сәнә, тапа билдин. Бу адам үч дәфә өз суалыны тәкрар верди, вә һәр дәфә ејни ҹавабы алды – ки, һөрмәтә, гајғыја вә хош мүнасибәтә ән чох лајиг олан анадыр. Вә јалныз дөрдүнҹү дәфә Пејғәмбәр ﷺ деди: “Сәнин атан”. Беләдир, оғул. -Ахы нијә? – сорушду Идрис, јенә атаја диггәтлә бахараг. Ата ҝүлүмсүнүб ҹаваб верди: -Бәс башга ҹүр неҹә? Өзүн бир дүшүн. Сән доггуз ај ананын гарнында олмусан, сонра ана сәни доғуб, сонра бүтөв ики ил о, сәни өз сүдү илә әмиздириб. Вә һәлә ки сән кичик идин, бүтүн бу вахты о, сәни әлләриндә ҝәздириб, гашыгла једиздириб. Јујундуруб вә сәнин о вахт еләјә билмәдикләринин һамысыны сәнинчүн еләјиб. Сән хәстәләнәндә исә о, сәнин гајғыны чәкәрәк вә сағалмағыны диләјәрәк ҝеҹәләр јатмајыб. Вә индијә кими дә ана сәнин гајғына галыр вә сәнә анҹаг јахшылыг арзулајыр. Чүнки о, сәни чох севир.

Идрис сусараг башыны ашағы салыб гулаг асырды. Бахмајараг ки, атасы гәмҝин, кәдәрли һеч нә демирди, о нә үчүнсә ағламаг истәди. Онун јадына дүшдү ки, ҹәми бир саат бундан әввәл анасы ондан бәркдән охумағы хаһиш едәндә онунла неҹә һөҹәтләшмишди. Вә неҹә она мәтбәхдә көмәк етмәјә тәнбәллик етмиш вә сүпүрмәјә башламамышды, һалбуки бу чох асан вә үч дәгигәлик иш иди. Вә неҹә узун мүддәт дәрсләрини охумаға ҝетмирди, бахмајараг ки, анасы она, јәгин ки, беш дәфә буну хатырлатмышды. Вә о, тәләсик дәрсләрини һазырлајыб вә сабаһа чантасыны јығмајыб достлары илә ојнамаға ҝедәндә анасынын ҝөзләри неҹә гәмҝин иди... О, даһа да шиддәтлә ағламаг истәди.

Ата әлини узатды, Идрисин сачларыны гарышдырыб деди: -Мәним сәнә дедикләрим һаггында фикирләш, јахшы? Ҹаваб әвәзинә Идрис анҹаг сәссиз башыны тәрпәтди, вә ики ҝөз јашы онун дизләринә дүшдү. Бир аз отурандан сонра о, дурду, бир аз габаг анасы ҝирән евин гапысына јахынлашды. О, јавашҹа ораја бахды. Анасы өз адәти јериндә, јашыл халчаҹыг үстүндә намаз гылырды. О, ана намазыны гуртарынҹа ҝөзләди, сонра онун јанына јүјүрдү, бојнуна дүшүб деди: -Бағышла мәни, ана... Мән даһа белә еләмәрәм! Ана ону гуҹаглады вә сәссиз башыны сығаллады – белә гајғыкеш, меһрибан, хејирхаһ... Дүнјада ән јахшы ана. Вә Идрис гәрара ҝәлди ки, даһа һеч вахт анасыны кәдәрләндирмәз вә онунла һөҹәтләшмәз. Бир дәфә Пејғәмбәрин ﷺ јанына кимсә бир адам ҝәлиб сорушду: “Ја Рәсулүллаһ r, мәним тәрәфимдән мүнасибәтә ән чох ким лајигдир?” О, ҹаваб верди: “Сәнин анан”. Адам сорушду: “Сонра ким?” Пејғәмбәр ﷺ ҹаваб верди: “Сәнин анан”. Адам сорушду: “Сонра ким?” Пејғәмбәр ﷺ ҹаваб верди: “Сәнин анан”. Шәхс јенә дә сорушду: “Бәс сонра ким?”. О r, ҹаваб верди: “Сәнин атан” [Бухари; Мүслим]

КӘРИМӘ СОРОКОУМОВА