Үммү Һәрәм бинт Милһән

Дәниздә дин уғрунда фәда олмуш О, Әбу Нуәјмин дедији кими, гуруда тәрифә лајиг, дәниздә дин уғрунда һәлак олмуш, Ҹәннәти ҝөрмәјә ҹан атан – Үмм Һәрәм бинт Милһән иди.

Үмм Һәрәм бинт Милһән – Әнас вә Маликин бибиси вә дин уғруда гурбан ҝетмиш ики гәһрәманын, Һәрәм вә Сүләјмин, Милһән вә Халидин оғланларынын гардашыдыр. Онлар Бәдр вә Үһүд дөјүшләриндә иштирак етмиш вә Мәун гујусунун јанында дин уғрунда һәлак олмушлар. О, һабелә Гајс ибн Амр ибн Гајсин анасы вә Амр ибн Гајс ибн Зејдин зөвҹәси иди ки, онлар Үһүд савашында иштирак етмиш вә орада шәһид кими һәлак олмушлар. Она Үбадә ибн әс-Сәмит евләнмишдир.

О, Акабәдә иштирак етмиш јетмиш әнсарла бирликдә иди вә он ики башчыдан (рәисдән) бири иди. О, Аллаһ Елчиси ﷺ илә бирликдә бүтүн ваҹиб, әһәмијјәтли һадисәләрдә иштирак етмишдир. О, Акабә, Бәдр иштиракчысы вә әнсарлардан бири иди. Пејғәмбәр ﷺ Үмм Һәрәмә һөрмәт едир, она баш чәкәрди. Белә ки, бәзи алимләр дејибләр ки, о онун әмиздирмә бибисидир. Диҝәрләри демишләр ки, о онун ја атасынын, ја да бабасынын бибисидир. Чүнки Абдулмүттәлибин анасы бану ән-нәҹҹар тајфасындан иди. Вә бунунла бәзиләриндә доғулан суал арадан ҝөтүрүлүр, неҹә ки бундан дејиләҹәкдир, нә үчүн Пејғәмбәр ﷺ онун јанына ҝирир вә јанында отурурду. Үмм Һәрәм бәрәкәтли, хејирли фәзиләтләрә малик иди, вә ҹомәрдлији, әлиачыглығы илә фәргләнирди. Аллаһ Рәсулу ﷺ онун јанына ҝәләндә, она олан һөрмәтинә ҝөрә һәр шеји Пејғәмбәрә rверирди. О, һәмчинин Аллаһ наминә һеч нәји әсирҝәмәјәрәк ҹанындан-малындан кечирди. Белә ки, Ислам тарихинин 27-ҹи илиндә Мүавијјә Кипрә дәниз һәрби әмәлијјаты едирди. Үмм Һәрәм әри Әбу Үбадә илә бирликдә дөјүшмәк үчүн дәнизә чыхыр. Вә бурада хатирәләр ону өтән илләрә апарыр. О, јадына салыр ки, неҹә Пејғәмбәр ﷺ дәниздә вурушуб дин уғрунда шәһид олмаг һаггында ону севиндирмишди.

Вә о, бу барәдә данышыр. Өмәјр ибн әл-Әсвәд әлАнси данышырмыш ки, о Үбадә ибн әс-Сәмит Һомс шәһәринин әтрафында саһилдә оларкән онун јанына ҝәлир. О, өз зөвҹәси Үмм Һәрәмлә бирликдә өз евиндә иди. Өмәјр tдејир: “Үмм Һәрәм бизә данышды ки, о, Рәсулүллаһ дејәндә ﷺ ешитмишдир: -Мәним үммәтимдән дәниздә вурушан илк гошуна мүтләг олаҹагдыр, јәни онлара мүтләг Ҹәннәт олаҹагдыр. Үмм Һәрәм сорушур: - Ја Рәсулүллаһ, мән онларын арасында олаҹағаммы? - Сән онларын арасында олаҹагсан, - дејә о, ҹаваб верир”. Әнас онун бибиси Үмм Һәрәмин неҹә өлдүјү һаггында данышырды: “Аллаһ Рәсулу ﷺ Милһәнин гызынын јанына ҝирир. О, әјләшир вә дирсәкләнир (бәзи вариантларда верилмишдир: “О да (Үмм Һәрәм) отурур вә онун башында ахтармаға башлајыр”).

Сонра Пејғәмбәр ﷺ ҝүлүр. Үмм Һәрәм сорушур: -Сән нә үчүн ҝүлүрсән, ја Рәсулүллаһ? О, ҹаваб верир: -Мәним үммәтимдән адамлар Аллаһ јолунда Јашыл дәниздә бир гәдәр үзәҹәкләр. Онлар тахтларда краллара бәнзәјәҹәкләр. Үмм Һәрәм дејир: -Ја Рәсулүллаһ, Аллаһдан дилә ки, мәни дә онларын сајындан еләсин. Мүһәммәд дејир: -Ја Аллаһ, онун да онларын сајындан елә! Сонра о, јенә ҝүлүр. Үмм Һәрәм сорушур:

-Елә одур ја да нә? Ҹавабында:

-Елә одур. Гадын дејир:

- Аллаһдан хаһиш елә ки, О мәни онларын сајындан еләсин.

- Сән биринҹиләр сајындансан, сонунҹулар сајындан јох, - дејә о, ҹаваб верир”. Әнас давам едир: “Үмм Һәрәм Үбадә ибн әс-Сәмитә әрә ҝетмишди. О, дәнизә бинт Гәрәзә илә бирликдә чыхмышды (Фәһитә бинт Гәрәзә – Мүавијјә ибн Әбу Сүфјанын зөвҹәси).

Гајыданда исә о бир дәфә диши гатыра минир, һансы ки ону белиндән ашағы салыр. Үмм Һәрәм јыхылыб бәрк зәдәләнир вә һәлак олур”. О, Ислам тарихинин 27- ҹи илиндә вәфат етмишдир. “әл-Һилјәдә” Әбу Нуејм Һишам ибн әл-Гәзадан чатдырмышдыр, һансы ки демишдир: “Үмм Һәрәм бинт Милһән Кипрдә дәфн едилмишдир. Орада дејирләр: бу, салеһ гадынын мәзарыдыр”. Әт-Тәбәрани мәлумат вермишдир ки, онун равиләринин (рәвајәт едәнләрин) зәнҹирини ибн Һәҹәр јахшы адландырмышдыр. О, тәсдиг едир ки, гадын дин уғрунда һәлак олмушдур: “Аллаһ јолунда һејвандан атылан кәс дин уғрунда гурбан олмушдур”. Пејғәмбәрин ﷺ ҝүлмәјинин сәбәби, мәлуматда дејилдији кими, - бу, белә адамлара тәәҹҹүбләнмәк вә онларын јүксәк мөвгеји үчүн севинҹдир, неҹә буна Мүслимин варианты ҝөстәрир: “Мәнә үммәтимин сајындан адамлар ҝөстәрилмишди”. Үмм Һәрәм бинт Милһәни Аллаһ бағышласын.

О, гуруда тәрифә лајиг јашамыш вә дәниздә дин уғрунда фәда оланлар кими һәлак олмушдур. О, ҹәннәти ҝөрмәјә ҹан атарды. Бөјүк Аллаһ ондан разы олсун вә ону да разы етсин. Материал “Пејғәмбәрин гадын сәһабәләри” адлы китабдан ҝөтүрүлмүшдүр