ГАДЫН

Үмм Сүлејм бинт Милһән (она һәмчинин әрРүмәјсә, һәм дә Сәһла, һәм дә Рүмәјсә, вә һәм дә Үнәјфә дә дејәрдиләр) – һәзрәҹ гәбиләсиндән олан әнсарлар сајындан сәһабә гадындыр. О, бүтүн тәрәфләрдән өзүндә ләјагәт вә нәҹабәт бирләшдирмишди.

О – Рәсулүллаһын хидмәтчиси, шанлы сәһабә Әнәс ибн Маликин t анасыдыр. О, әри олмајанда иман ҝәтирмиш вә Исламы гәбул етмишди. Бундан сонра онун әри Әбу Әнәс ҝәлир. Онун Исламы гәбул етдијини билән киши бәрк гәзәбләниб дејир: “Сән динә хәјанәт етмисән?” О, ҹаваб верир: “Хәјанәт етмәмишәм, иман ҝәтирмишәм!” О, өз оғлу Әнәсә өјрәтмәјә башлајыр: “Де ки: Аллаһдан башга илаһ јохдур. Де: мән шәһадәт верирәм ки, Мүһәммәд – Аллаһын Рәсулудур”. Оғлу да белә деди. Онда атасы зөвҹәсинә деди: “Оғлу зај, хараб еләмә (јолдан чыхарма)!” Гадын исә ҹаваб верирди: “Мән ону һеч зај етмирәм”. Бир дәфә Малик ҝедиб дүшмәнлә ҝөрүшүр, вә дүшмән ону өлдүрүр. Үмм Сүлејм онда дејир: “Мән, әлбәттә ки, Әнәси сүддән кәсмәрәм, о өзү дөшүмдән әл чәкмәјинҹә, вә Әнәс мәнә демәјинҹә әрә ҝетмәрәм”.

Әбу Тәлһә әл-Әнсари (о вахт о, һәлә бүтпәрәст иди) она елчи ҝәлир вә гадын она рәдд ҹавабы верир. Вә бир дәфә Үмм Сүлејм она дејир: “Бах ҝөр, сәнин итаәт етдијин дашдан сәнә нә зијан, нә дә фајда вар. Вә ја сәнин дүлҝәрә ҝәтирдијин вә онун јондуғу ағаҹ парчасы, - ондан сәнә зијан вар? Јахуд фајда?” Вә гадынын дедији кишијә дәрин тәсир етди. О, гадынын јанына ҝәлиб деди: “Сәнин дедијин сөзләр мәнә бәрк тәсир етди”. Вә о, иман ҝәтирди. Үмм Сүлејм деди: - Мән сәнә әрә ҝедәрәм, вә бундан башга сәндән һеч бир тој бәхшиши истәмәрәм”. - Бәс мәним шаһидим ким олар? – сорушду Әбу Тәлһә. - Пејғәмбәр, - дејә ҹаваб верди гадын. Вә киши Аллаһ Рәсулунун ﷺ јанына ҝетди. Пејғәмбәр ﷺ исә деди: “Јанымыза алнында Ислам улдузу јанан Әбу Тәлһә ҝәлди”.

Үмм Сүлејм үчүн Рәсулүллаһ чох бөјүк әһәмијјәт кәсб едирди. О, Пејғәмбәрин ﷺ гајғысына галар, вахташыры она һәдијјәләр верәр вә ону гонаг едәрди. Әнәсдән нәгл олунмушдур: “Пејғәмбәр Үмм Сүлејмә баш чәкәндә гадын она өз әлијлә һазырладыгларындан нәсә һәдијјә верәрди. Мәним исә кичик гардашым варды. Онун ады Әбу Үмәјр иди. Бир дәфә Пејғәмбәр ﷺ бизә ҝәләндә о, сорушду: “Нијә мән ҝөрүрәм ки, Әбу Үмәјр белә мәјусдур?” Үмм Сүлејм ҹаваб верди: “Онун өзү илә ојнадығы сәрчәси өлүб”. Пејғәмбәр ﷺ онун башыны сығаллајыб сөјләмәјә башлады: “Әбу Үмәјр, сәрчәјә нә олду?”. Үмм Сүлејмин јанында Рәсулун ﷺ неҹә јүксәк јер тутдуғуну Әнәсин о барәдә сөзләри ҝөстәрир ки, Пејғәмбәр ﷺ Мина дағынын јанында өз башыны гырхмаг истәјәндә Әбу Тәлһә онун түкләринин бир һиссәсини ҝөтүрүб онлары Үмм Сүлејмә ҝәтирир.

Вә гадын онлары әтирә әлавә етмәјә башлајыр. Пејғәмбәр ﷺ Үмм Сүлејмә еһтирам, һөрмәт бәсләјәр, она баш чәкәрди. Белә ки, Әнәсдән нәгл олунмушдур ки, бир дәфә Пејғәмбәр ﷺ Үмм Сүлејмин јанына ҝәлир вә гадын она јағ вә хурма верир. Онда Пејғәмбәр ﷺ дејир: -Мән оруҹ тутурам. Сонра о, дуруб намаз гылыр вә Үмм Сүлејм вә онун аиләси үчүн дуа охујур. Бундан сонра гадын дејир: - Мәним бир хаһишим вар. - Нә хаһиш? – сорушур Пејғәмбәр.

- Сәнин гуллугчун Әнәс үчүн. Вә Пејғәмбәр Аллаһдан мәним үчүн о дүнјада вә бу дүнјада хејир диләди. Вә мәни хурма зәнбили илә Рәсулүллаһын јанына ҝөндәрдиләр”. Әнәсдән нәгл олунмушдур ки, о демишдир: “Аллаһ Рәсулу ﷺ Үмм Сүлејмин евиндән башга һеч бир евә ҝирмәзди. Бу барәдә она дедиләр вә буна ҹавабы белә олду: “Мәним она јазығым ҝәлир. Онун гардашы мәним јанымда өлдүрүлмүшдү”. Имам әз-Зәһаби дејир: “Онун гардашы – дин уғрунда һәлак олмуш Һарам ибн Милһән, Маун гујусунун јанындакы савашда бу сөзләри дејәндир: “Мән галиб ҝәлдим, Кәбәнин Рәббинә анд олсун!” Бу, архадан она зәрбә ендириб низә дөшүндән чыханда баш вермишди”.

давамы вар

Биз өвладларымызда кимләри бөјүдүрүк?

Сиз нә вахтса дүшүнмүсүнүзмү ки, биз өз өвладларымызда кими тәрбијә етмәк истәјирик? Јәни онлар аилә гураҹаглары адамлар үчүн неҹә олаҹаглар? Сизин гызыныз неҹә өврәт вә ана олаҹаг? Сизин оғлунуз неҹә әр вә өз өвладлары үчүн неҹә ата олаҹагдыр? Мән дүшүнүрәм ки, бу, онлар үчүн ән ваҹибидир.

Әлбәттә, бизим хошумуза ҝәләр, әҝәр бизим өвладларымыз өз валидејнләринә һөрмәт бәсләјиб онларын гајғысына галсалар. Анҹаг даһа да ваҹибдир ки, Аллаһын ихтијары илә јарадаҹаглары аиләсиндә һәр шеј јахшы олсун. Чүнки әҝәр онлар хошбәхт олсалар, валидејнләр дә хошбәхт вә разы оларлар. Бизим дөврүмүздә чохлу бошанмалар баш верир. Мәҝәр биз буну өз өвладларымыз, өз нәвәләримиз үчүн истәјирик? Вә әҝәр биз буну истәмириксә, биз өвладларымыза һәлә кичик јашларындан өзләринин ҝәләҹәк һәјат јолдашларына, өз өвладларына дүзҝүн мүнасибәт бәсләмәји өјрәтмәлијик.

Бәзи аналар, әксәр һалларда ушагларын тәрбијәси илә мәһз онлар мәшғул олурлар, өз оғулларына тәлгин едирләр ки, арвад онун евиндә һеч кимдир, һәтта гоһум дејилдир. Хошуна ҝәлмир - гапыдан говдун вә өзүнә башгасыны тапдын. Мәҝәр бу гыза мүнасибәтдә белә рәфтар әдаләтлидирми? Сиз ону валидејнләриндән алмысыныз, һеч дә идеал олмајан оғлунуза әрә вермәји истәмисиниз, лакин нәсә хошунуза ҝәлмәјәндә ону говмаг олар? Бәс сизин гызыныз неҹә? Сиз она да белә гисмәт истәјирсинизми? Чох заман оғулларын дүзҝүн тәрбијә едилмәмәсиндән онларын арвадлары әзијјәт чәкирләр. Белә ифадә вар: “Өз гајнанасынын оғлуну тәрбијәләндирмәк чох чәтиндир...”

Ҝәлин өз өвладларымыза ону өјрәдәк ки, онларын ҝәләҹәк өврәти – бу, һөрмәт бәсләмәли, гијмәтләндирилмәли, горунмалы, гајғысыны чәкмәли вә әзизләмәли гадындыр. Ағыр шејләр галдырмаға она јол вермәмәли, евдә она көмәк етмәк лазымдыр. Чүнки истәкли Пејғәмбәримиз Мүһәммәд ﷺ гадынларла мәһз белә рәфтар етмиш вә бизә дә белә мүнасибәт бәсләмәји вәсијјәт етмишдир. Әбу Һүрәјрәдән t нәгл олунур ки, Рәсулүллаһ ﷺ демишдир: “Мөминләрдән јахшы хасијјәтлә фәргләнәнләр даһа мүкәммәл динә маликдирләр, сизләрдән ән јахшылары исә өз зөвҹәләринә һамыдан јахшы мүнасибәт бәсләјәнләрдир”. (Ибн Һиббан, 4176; Тирмизи, 1162)

Кишиләрин гадынлара – өврәтләрә, аналара, гызларына јахшы мүнасибәт бәсләмәли олдуглары һаггында чохлу һәдис вар. Бәс нијә биз өзүмүз гадын ола-ола оғланларымыза буну өјрәтмирик? Мән чох истәјирәм ки, мәним оғлум јахшы әр вә јахшы ата олсун. Мәним үчүн бу, доғрудан да ваҹибдир. Истәмирәм ки, о мәним ҝәлиними вә нәвәләрими инҹитсин. Онларын аиләсинә бахыб севинмәк истәјирәм. Ҝәлинимин ҝөзләриндә үмидсизлик, мәјуслуг дејил, хошбәхтлик ҝөрмәк истәрдим. Буна ҝөрә дә ушаглыгдан оғлума гадынлара дүзҝүн мүнасибәт бәсләмәји өјрәтмишәм.

Һәмишә баша салмышам ки, һәр бир гыз – киминсә гызы, киминсә баҹысы вә саирәдир. Әлбәттә, мән билмирәм оғлумун талеји неҹә олаҹагдыр, мән һеч олмаса чалышарам ки, ин ша-Аллаһ, о, өз арвады илә дүзҝүн, һөрмәтлә рәфтар етсин. Үмидварам ки, онда һәр шеј алынар. Чүнки әҝәр мән бу гызда тәкҹә гадын јох, ондан өтрү фикир чәкән валидејнләринин гызыны да ҝөрүрәмсә, мәҝәр мән ону инҹидә биләрәмми? Мәним мүнасибәтими ҝөрән оғлум да ҝөрәр ки, бу, ән дүзҝүнүдүр.

ХӘДИҸӘ ГРИГОРЈЕВА