Ана ушағы дејил, оғул тәрбијә етмәлидир
Әлбәттә, мөвзу там мәнада ондан ана гызы ола билән гыза да аиддир.
Һәм јенијетмә оғлан, һәм дә гыз иҹтимаи, пешә вә психоложи планда бөјүк һәјата бүтүнлүклә бирләшә билмәк баҹарығы олан сәрбәст шәхс кими бөјүмәлидирләр. Әлбәттә, бурада онларын шәхси хүсусијјәтләри, онларын хасијјәти аз рол ојнамыр, лакин, ола биләр ки, валидејнләрин өвладындан өз һәјаты, өз гәрарлары вә һәрәкәтләри үчүн өз бојнуна мәсулијјәт ҝөтүрә билән тамдәјәрли бөјүк инсан тәрбијә едә билмәси даһа чох әһәмијјәт кәсб едир.
Өвладын һармоник, аһәнҝдар тәрбијәси үчүн һәр ики валидејн ејни дәрәҹәдә ваҹибдир, лакин “ана оғланы (ана гызы)” ады өзү ону дејир ки, ушаға ким һәддиндән артыг һимајә едир. Бөјүк адамын инфантиллијини (ушаглыг дөврүнүн хүсусијјәтләрини сахламасыны) вә онун валидејнләрдән психоложи асылылығыны – илк нөвбәдә анадан - әбәс јерә “кәсилмәмиш ҝөбәкбағы” адландырмырлар. Нәтиҹәдә белә “бөјүк ушагдан” нә төрәнир? Һәјата һазыр олмајан инсан, һансы ки онун әвәзинә бүтүн мәсәләләри анасы һәлл етмиш вә едир (бәзән атаны да ҹәлб етмәклә), һансы ки бүтүн мәсәләләрин һәлли үчүн мәсулијјәти валидејнләрә һәвалә едир. О, нәинки һеч бир сәрбәстлијә һазыр дејил, һеч ону истәмир дә. Әҝәр онун бүтүн истәкләри онсуз да јеринә јетирсә, онда бу сәрбәстлик инфантилә нә лазымдыр, вә бунунла белә һеч бир шејин фикрини чәкмәмәк олар?
Бир дост, һәмкар, әр кими белә инсанын етибарлы олмасындан данышмаг олармы? Әлбәттә ки, јох.
Бәс ана өзүнү неҹә апармалыдыр ки, сәрбәст һәјата һазыр олмајан бөјүк јашлы ушаг бөјүтмәсин? Психологларын елә белә һаллар үчүн ишләјиб һазырладыглары бәзи төвсијәләри ҝәтирәк.
1.Гајғысыны чәкмәли, лакин өз зәрәринә јох
Оғлан да, гыз да билмәлидирләр ки, истәнилән шеј зәһмәтлә баша ҝәлир. Валидејнләр үчүн өвладын кејфијјәтли тәһсилинә, онун јарадыҹы марагларынын, шәхсијјәтинин инкишафына вәсаит гојмаг мәгсәдәујғундур. Лакин әҝәр ушағын һәр истәјини јеринә јетирмәк үчүн тәләсәрәк она баһалы ојунҹаг вә ја гаджет (тез-тез бу елә ејни шејдир) алсан, һәлә үстәлик ушаг шылтаглыгларына әмәл етмәјә вәсаит чатмајанда әлавә газанҹ јери ахтарсан јахуд икинҹи ишә ҝирсән, бу, аиләнин кичик үзвүндә ҝәләҹәк инфантилин – ана оғлунун (гызынын) тәмајүлләринин формалашмасы илә нәтиҹәләнә биләр. Бу сәтирләр мүәллифинин бир таныш гадыны вар, онун 14 јашлы гызы сон моделли тәзә ајфон истәјирди, чүнки... онун шәхси ајфонунда електрон јаддаш сајсыз-һесабсыз шәкилләрлә долмуш вә даһа јер олмурду.
Үмидвар олмаг истәрдим ки, ана гызына баша салыб ки, шәкли компүтер вә ја флешкаја көчүрмәк олар вә тәзә баһалы гаджетә һеч бир еһтијаҹ јохдур. Әҝәр ушаг һардаса бир ишә ҝирмәк һүгугу олан јаша чатыбса, онда ону тәшвиг етмәк, һәвәсләндирмәк олар, мәсәлән, јај тәтили заманы бәзи мигдарда шәхси вәсаит газансын ки, ону һәм өзүнүн истәдији шејләрә, һәм дә аилә еһтијаҹларына хәрҹләсин. Әҝәр о, газандыгларыны аилә бүдҹәсинә гојмаг истәсә, бөјүкләрә көмәјини гејд едәрәк ону тәрифләмәк лазымдыр, - бу, онун өз-өзүнә гијмәт вермәсини артырар вә өзүнү даһа сәрбәст, валидејнләринин көмәкчиси вә дајағы һисс етмәјә имкан верәр.
2. Мәсулијјәт өјрәтмәли
Ушаға изаһ етмәк лазымдыр ки, киши нәдир, гадын нәдир. Киши – тәкҹә саггал ҝәздирән вә компүтердә “вуруб өлдүрән ојунлар” ојнајан дејил, һәр шејдән әввәл өз үзәринә мәсулијјәт ҝөтүрә билән, гаршысына мәгсәд гојуб она наил олан, аиләсинин тәләбләрини тәмин етмәк үчүн сәј ҝөстәрән вә биранлыг истәкләри, арзулары лазыми еһтијаҹлардан ајыра биләндир.
Гадын исә – тәкҹә дырнагларыны бојајыб фитнесә ҝедән дејил, һәр шејдән габаг евдә сәлигә, раһатлыг вә хош мүһит јарада билән, истәкли кишисини дәстәкләјән вә руһландыран, аиләсинин гајғысыны чәкән, сечдији пешәни елә мәнимсәјән ки, лазым ҝәлдикдә өзүнү тәмин едә билсин. Вә мүвафиг олараг ушағы сәрбәст бөјүк һәјата һазырласын.
3. Сәрбәстлијә өјрәшдирмәли
Артыг үч вә даһа јухары јашда ушаглар ҝүндәлик ишләрдә бөјүкләри тәглид етмәјә чалышырлар. Гызлар да, оғланлар да столу тәмизләмәкдә, габ-гаҹаг јумагда анасына көмәк етмәјә ҹәһд едирләр. Бәллидир, әввәлҹә бу, онларда о гәдәр дә алынмыр. Һәтта әҝәр онлар габ-гаҹаг јујанда бир-ики бошгаб сындырсалар да, онлары ишдән кәнарлашдырмаг ваҹиб дејил, тәрифләмәк лазымдыр: “Чох сағ ол, әзиз көмәкчим!” Бу, ушаглары сәрбәстлијә алышдырыр, онларда инам јарадыр, јени фајдалы вәрдишләр өјрәдир.
Бу сәтирләр мүәллифинин баҹысы мәһз белә едирди, вә нәтиҹәдә онун оғлу, башга реҝионда али мәктәб тәләбәси олараг, үмуми јатагханада јашајанда өзүнү тәмин етмәкдә хүсуси чәтинлик чәкмәди. Бәзи аналар исә, фәгәт, “хошбәхт ушаглығы” узатмаға чалышараг, һәтта јенијетмәни өзүндән сонра јыр-јығыш етмәјә гојмурлар, бунунла инфантил формалашмасына сәбәб олурлар. Артыг једди-сәккиз јашында ушаглара евдә садә ишләр ҝөрмәји тапшырмаг олар.
Әзиз охуҹу баҹылар, һамыныза аиләдә хошбәхтлик арзулајырам, гој өвладларыныз сизи јалныз севиндирсинләр!
