Онлар бизим бошанмамызда ҝүнаһкар дејилләр!
Һәр бир севән валидејн баша дүшмәлидир ки, онун ушағына һәм ана, һәм дә ата һава кими лазымдыр. Чүнки онлар онун үчүн – бүтүн дүнјадыр!
Вә әҝәр әр-арвад һәр һансы сәбәбләр үзүндән бошаныбларса (ајрылыбларса), бу јалныз ондан дејир ки, онлар һәр шеј етмәјә чалышмалыдырлар ки, ушаг һәм ананын, һәм атанын, һәм дә һәр ики тәрәфдән гоһумларын севҝисини һисс етсин, бөјүкләрин јаратдығы вәзијјәтдә ушаг әзаб чәкмәсин. Бәс һәгигәтдә нә баш верир? Сабиг (кечмиш) әриндән инҹијән гадын тез-тез ушағы онун атасына гаршы галдырмаға чалышыр, онларын үнсијјәтинә, ҝөрүшләринә манечилик төрәдир. Әрләрин чоху да белә һәрәкәт едир. Әҝәр ушаг һансы сәбәбләрә ҝөрә онунла јашајырса, онда бу, онун үчүн кечмиш арвадындан интигам алмаг васитәси, өз “мән”ини ҝөстәрмәк имканы олур. Вә кечмиш арвадыны инҹитмәк, онун јарасына тохунмаг үчүн ушагла ҝөрүшүб үнсијјәт етмәји она гадаған едир. Бу, һәр ики валидејн тәрәфиндән ағыллы һәрәкәт дејил, чүнки әҝәр ана вә ата өз өвладларыны һәгигәтән севирләрсә, онлара јалныз јахшылыг арзулајырлар. Ана вә атанын севҝиси исә – бу, ушаглар үчүн нәинки јахшыдыр, онларын руһи, физиоложи (ҹисмани) сағламлығы вә инкишафы үчүн һәјат кими ваҹибдир. Ҝәлин кичик (ушаг) вахтларымызы јада салаг.
Мәҝәр биз ана вә аталарымызын севҝисини истәмирдикми? Хала (биби) вә әми (дајы), нәнә вә бабаларымыздан диггәт ҝөзләмирдикми? Әлбәттә, ушағын һәјатында нә гәдәр чох севҝи варса, сонра бөјүк һәјат јолунда о гәдәр инамла ҝедир. Ҹәмијјәт үчүн мүдафиә, өз лазымлығыны вә ваҹиблији о гәдәр ҝүҹлү һисс едир. Мәнә мараглыдыр, өз өвладларыны о бири валидејндән мәһрум едән валидејн өз һәјатында ана вә атасынын олмасындан имтина едәрдими? Дүшүнүрәм ки, јох. Амма нә үчүнсә гәрара ҝәлир ки, онун ушағы о гәдәр ҝүҹлүдүр ки, онун өзүнә ваҹиб олан она (ушаға) лазым дејил. Бүтүн бунлардан сонра нә баш верир? Тез-тез валидејләрин бошанмасындан сонра ушаг елә аиләдә бөјүјүр ки, онун ән јахын вә доғма адамларындан бири һаггында пис (мәнфи) фикир сөјләјирләр. Әлбәттә, буну ешитмәк ушағын хошуна ҝәлмир. Онун бүтүн дүнјасы дағылыр, ону ана (вә ја ата) нәвазишиндән, диггәтиндән, гајғысындан вә севҝисиндән мәһрум едибләр. Бурада исә даима мүзакирә едирләр ки, онун атасы (анасы) неҹә пис адамдыр. Ушаг әзаб чәкир, вә бөјүкләрә гаршы дурмаг (мүгавимәт ҝөстәрмәк) имканы олмадығы үчүн сусур. Бир гајда олараг, белә јашајыш чох пис нәтиҹәләрә, психиканын (руһи аләмин) позулмасына, аилә мүнасибәтләри гура билмәмәјә вә и. а. ҝәтириб чыхарыр. Вә, бүтүн бунлары биләрәк, валидејнләр гәсдән өз өвладларыны әзабәзијјәтә дүчар едир, онлары изтираб чәкмәјә вә онларын анаја вә ја атаја лазым олмадығыны дүшүнмәјә мәҹбур едирләр. Нәјин наминә?
Сизин һејсијјәтиниз (мәнлијиниз) вә өз кечмиш һәјат јолдашыныза нәсә сүбут етмәк ҹәһди сизин үчүн белә әһәмијјәтлидир? Лакин әҝәр бу беләдирсә, нә үчүн сиз шәхси вәсаит мәнбәјинизи дејил, ушаглары хырда пул еләјирсиниз? Вә бүтүн бу әһвалатда өз өвладларыныза севҝи һаны? О, јохдур. Сағлам адамлар өвладларына севҝидән һәр шеј еләјирләр ки, онлар хошбәхт олсунлар, вә, инҹиклијә бахмајараг, өз кечмиш һәјат јолдашларына ушагларла әлагә сахламаға вә ҝөрүшмәјә иҹазә верирләр, чүнки валидејнләр ушаглардан дејил, ики бөјүк (јашлы) адам бир-бириндән ајрылыб. Вә сизи инҹидәни ҝөрмәк сизә нә гәдәр хошаҝәлмәз олса да, сиз бу инҹиклији өз өвладынызын хошбәхтлијиндән јухары (јүксәк) гојмазсыныз. Ағыллы инсанлар, ана вә ја ата илә ајрылыгдан өвладларынын јашајышыны, өмрүнү корламадан өзләри өз проблемләрини һәлл етмәјә чалышырлар. Онлар дәрк едирләр ки, кичик адамын һәјатында валидејнләрин олмасы нә гәдәр ваҹибдир. Вә баша дүшүрләр ки, өз өвладынын өмрүнә ҹавабдеһдирләр, онун хошбәхт ҝөзләрини ҝөрмәк истәјирләр. Бәли, әлбәттә, валидејнләр вар ки, онлардан өвладлары чәпәрләмәк (горумаг) лазымдыр.
Әҝәр ананын вә ја атанын рәфтары ушағын һәјат вә сағламлығы үчүн тәһлүкәлидирсә, онда һә, - буну еләмәк лазымдыр. Лакин әҝәр ана вә ата наркоман (наркотикләрә мүбтәла адам), алкоголик (ички дүшкүнү) дејилләрсә, руһи позунтулардан әзаб чәкмирләрсә, онда өз ушагларынызы ән ваҹиб адамдан мәһрум едәрәк сөзүн һәгиги мәнасында онларын өмрүнү сындыранда өз һәрәкәтинизи нә илә әсасландырырсыныз? Ону фикирләшин ки, ушагда психика проблемләри башласа, өзүнүзә һансы бәраәти ахтараҹагсыныз? Бунун үчүн Аллаһын ﷻ габағында өзүнүзә неҹә бәраәт газандыраҹагсыныз? Ахы, әҝәр сиз ушаға јалан дејә биләрсинизсә, Аллаһы ﷻ алдада билмәзсиниз. Чүнки сизин төрәтдијиниз ганунсузлуглары О I, ҝөрүр. Ушаг – нә хүсуси мүлкијјәт, нә әшја вә нә дә ојунҹагдыр. О, кимәсә мәхсус ола билмәз. Һәлә ки о кичикдир, ҝүҹү вә имканы дахилиндә валидејнләр она гајғы ҝөстәрмәјә борҹлудурлар. Лакин о, сизин әлләриниздә интигам силаһы, кечмиш һәјат јолдашыныза ағры вермәк үчүн васитә олмамалыдыр. Кечмиш һәјат јолдашыныза нә гәдәр зәрәр вурмаг истәсәниз дә, ондан чох зәрәр өз өвладыныза вураҹагсыныз. Бөјүкләрин иши асандыр, онлар чәтинликләрә таб ҝәтирә билирләр.
Ушагларын буна ҝүҹү чатмыр. Онлар чох шеји садәҹә олараг баша дүшә билмирләр. Өвладынызын мараг вә психикасыны өз нәфсиниздән јухары гојун, чүнки бөјүјәҹәк вә, чох ола биләр ки, артыг сиздән интигам алаҹагдыр. Чүнки гисас алмағы, јарасына тохунмағы, әл-гол ојнатмағы сиз она өјрәтмисиниз. Вә бәли, ушаг сәһвинизи сизә бағышламаз. Истәкли адамла ајрылыг она верән ағрыны унутмаз. Өз өвладларынызын һәјатыны корламамышдан габаг дүшүнүн. Ушаглығымызда баш верән һәр шеј бөјүјәндә јашадығымыз өмрә тәсир ҝөстәрир. Ушаглар хошбәхт бөјүмәлидирләр, вә әҝәр сиз аиләнизи сахлаја билмәмисинизсә, онда һеч олмаса онлары валидејнләри сағ икән јетим етмәјин. Сизин бошанманызда онларын тәгсири јохдур. Онларын һеч бир ҝүнаһы јохдур. Онлар садәҹә олараг валидејнләрдән јалныз бири илә јашамамаға мәҹбур олан ушаглардыр. Чох истәрдиләр ки, ана да, ата да һәмишә јанларында олсунлар, севсинләр, гајғыларына галсынлар, гуҹагласынлар, чүнки ушагларын һамысынын хошбәхт олмаға һаггы вар!
Онлара бу имканы бәхш един
ХӘДИҸӘ ГРИГОРЈЕВА
