Аслияб гьумералде

ТIаса лъугьине бокьулаан

ТIаса лъугьине бокьулаан

ТIаса лъугьине бокьулаан

Хириясе ﷺ цIакъ бокьулаан гIузру бачинеги гIадамазда тIаса лъугьинеги.

 

Цо ягьудиялъ загьру жубараб гIиялъажоялъул гьан бачIана гьесие. Аллагьас гьеб гьан гьесда кIалъазабуна жинда гъорлъ загьру бугин абун. Гьей гIадан асхIабзабаз гьесухъе ячун ячIиндал, Аварагас ﷺ гьелда гьикъана щай дуца загьру жубан букIарабин абун. Гьелъ абуна: «Дие дур хIал бихьизе бокьун букIана. Нагагь мун Авараг ватани гьелъ дуе зарал гьабиларо, ва амма гьерсал рицунев чи ватани нижги дудаса эркенлъила», - ян. Аварагас ﷺ абуна: «Дуе дун чIвазе Аллагьас рес кьоларо», - ян ва гьейги йиччан тана.

Цо рагъулъги, асхIабзаби тохлъараб заманги балагьун, цояв гьесда аскIов вахъун чIана хвалченги борхун, гьанже мун лъица дидаса цIунилевиланги абун. Хирияс ﷺ абуна Аллагьас цIунулилан. Цинги гьесул кодоса хвалчен бортана, свалат-салам лъеяв Аллагьасул Расулас гьеб хвалченги кодоб ккун абуна, гьанже мун лъица цIунилевин. Гьес абуна, жинда тIаса лъугьаян. Хирияс ﷺ абуна шагьадат битIеян. Гьес абуна шагьадат битIиларин, дуде дандеги вахъинарин, мунгун цадахъги чIеларин. Хирияс ﷺ гьев виччан тана. Цинги жиндирго къавмалъухъе щведал, дов чияс абуна: «Дун нужехъе гIадамазул бищун лъикIав чиясда аскIоса вачIана», - ян (Бухари).

Гьес ﷺ жиндирго нафсалъе гIоло лъидасаго рецIел босичIо. Гьес ﷺ абулаан: «Дунял-ахираталъул бищун тIадегIанаб, берцинаб тIабигIаталдаса ккола, дуе зулму гьабурасдаса мун тIаса лъугьин», - абун.

 

Къурайшияздаса кин тIаса лъугьарав?

ГIемерал соназ къурайшияз Аварагасеги ﷺ гьесул асхIабзабазеги бажарараб квешлъиги заралги гьабуна. Макка бахъун хадуб свалат-салам лъеяв Аллагьасул Расулас ﷺ, КагIбаялъул нуцIида аскIов вахъунги чIун, вагIза гьабуна. Цин Аллагьасе рецц гьабуна, хадуб чи чIварав чиясе букIунеб хIукмуялъул бицана, цинги чIухIи квешаб жо букIиналъул, умумуздалъун чIухIизе бегьунгутIиялъул, киналго цо Адамил лъимал рукIиналъул, Адамги ракьудаса вижарав вукIиналъул бицана, гьелда хурхун бачIараб хирияб Къуръаналъул аят цIалана, цинги абуна: «Я къурайшиял, я Маккаялъул агьлу, дица нужее щиб гьабилилан нужеда ракIалде кколеб?» Гьез абуна: «Дуца нижее лъикIаб гьабула, мун нижер къадру-къимат бугев вацасул васги ккола», - ян. Аллагьасул Расулас ﷺ абуна: «Нуж дица тархъан гьаруна, нуж ине бегьула», - ян.

Жеги Хирияс ﷺ абунилан: «Дица нужеда абула Юсуф аварагас жиндирго вацазда абураб жо: «Нужеда жакъа дица гIайиб чIваларо. Нуж а, нуж тархъан гьаруна», - ян.

 

ХIабиб МухIаммадов

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


17 мина къачIазе буго

Дагъистаналъул муфти, шайих АхIмад-афандил бихьизабиялда рекъон, муфтияталъул северияб округалда вугев вакил МухIаммад Мукъошдибировги Хасавюрт районалъул росабазул имамзабиги, «Инсан» фондалъул вакилзабиги рачIун рукIана ЦIияб ЦIиликь росулъе. Гьениб бугеб ахIвал-хIалалъухъги...


Сафия бинт ХӀуяйя

Сафия гьаюна ва гӀуна Мадинаялъул жугьутӀазда гьоркьой. МухӀаммад аварагасул ﷺ йикӀинесей чӀужуялъул тухум букӀана Муса аварагасул вац Гьарун аварагасул наслуялъул чагӀи. ЯгIкъуб аварагасулги цӀар буго гьезул умумузда гъорлъ. Гьелъул эмен вукӀана Мадинаялда гӀумру гьабулеб букӀараб Бану Назир...


ХIежалъул хIакъалъулъ цIияб тIехь

ДРялъул муфтияталъул гӀелмияб отделалъ къватӀибе биччан буго хӀежалъул тIадал ишал тӀураялъул къагӀидабазул бицараб цӀияб тӀехь. Гьеб басма ккола хӀежалде ине хӀадурлъулел бусурбабазе чара гьечIеб мажмугI. ЦӀияб тӀехь ккола «Дир зиярат» абураб сериялъул бутӀа, гьелда гъорлъе уна...


Кверги кумекги битIарав

Тохтурзаби рукIуна лъабго батIиял: Аллагьас кверчIварал, Аллагьасда мугъчIварал ва Аллагьас жидедаса цIунаял. Гьел ратIа рахъизеги захIмалъуларо, чанцIулго рихьун лъала кинав гьев вугевалиги, гIадамаз хехго мустахIикъаб къиматги кьола. Жакъа гьаниб жиндир бицен гьабулев тохтур, ЛъаратIа...


ХIафиз ибн Башкъул КъуртIуби

Имам, хIафиз, факъигь, тарихчи Абулкъасим Халаф ибну ГӀабдулмалик ибну МасгӀуд ибну Муса ибну Юсуф ибну Дакъагь ибну Наср ал-Ансари ал-Хазражи ал-Андалуси. Гьесул тIокIцIар ккола ибну Башкъул КъуртIуби. Гьев гьавуна гьижрияб 494 соналъ.   Ибну Башкъулица гӀелму босизе байбихьана гӀолохъанаб...