МухIаммад аварагасул ﷺ рахIмат
МухIаммад аварагасул ﷺ рахIмат
Хириял диналъул вацал ва яцал, нилъеда киназдаго лъазе ккола Аллагьас ﷺ анбияал, русулал ракьалде ритIичIеллъи, Аллагьасда ﷻ аскIорги махлукъаталда аскIорги жал тIокI гьарун гурого. Цогидал анбияал-русулазул рахIмат жидер умматазда хаслъаниги, Аллагьас ﷻ нилъер Аварагасул ﷺ рахIмат гIамм гьабуна кинабниги гIаламалъего, Аллагьас ﷻ бижараб махлукъаталъего.
Къуръаналда буго (магIна): «Жинца мун гIаламалъего рахIматлъун витIана», - абун. Къуръаналда абичIо бусурбабазе абун, муъминзабазе абун, абичIо гIадамазе абун, абуна гIаламалъегоян. Нилъеда лъала кин Аварагас ﷺ бецIлъуда букIараб гIалам нуралде бачарабали. Нилъеда лъала Аварагасул ﷺ рахIматалдалъун ГIумар-асхIаб - хъачIав, согIав чи - халкъалда гурхIулевлъун, ятимзабазда, мискинзабазда квер чIвалевлъун кин гьавуравали. Гьеб ккола Аварагасул ﷺ рахIматалдаса бутIа щвей.
Аварагасул ﷺ рахIмат кинабго гIаламалъе гIамлъиялъе гъветI-хералъул мисалги рехселин.
Аварагас ﷺ мажгиталъуб асхIабзабазе вагIза гьабулаанила чамасдакил гъотIол рохтиялде тIадеги вахун. Аварагасе ﷺ гьабун минбарги бачIун, Расулас ﷺ доб мажгиталъул бокIнида лъун букIанила. Рузман къоялъ ТIагьаяс ﷺ вагIза гьабулеб заманалда мажгит цIурал асхIабзабазда рагIанила доб рохтиялъул гьитIинаб лъимадул гIадинаб гIоди. Аварагас ﷺ аскIовеги ун доб каранде къанила ва абунила: «Дуе жинца хурибги чIун гъветI бижизейищ бокьилеб, жинда пихъги балеб яги дунгун цадахъ махIшаралда ва Алжаналда букIинейищ бокьилеб?» - абун (Тирмизи). Долъ абунила: «НагIам, нагIам», - илан абун. АсхIабзабаз абунила: «Гьеб «нагIам, нагIам» щиб магIнаялда гьелъ абураб», - илан. Долъ абунила, ахираталда жиб мунгун цадахъ букIинин абун, дунял дагьаб жо букIин халги гьабун. Гьелъ Аварагас ﷺ гьеб жиндирго минбаралда гъоркь лъунила.
Гьединго хIайваназе ТIагьаясул рахIмат гIамлъиялъул мисал.
Цо къоялъ ансариясул вараниялъул гIамал квешлъула. Гьединаб мехалъ гьелъ чи чIвала ва чанго чIахIи-чIахIиял заралал гьарула. Доб варани Аварагасде ﷺ бортанила ва Авараг ﷺ данде анила. Расуласда ﷺ цебе щведал, эбелалда цебе лъимер гIадин, гIодоб бегун чIанила, накабиги ракьалда лъун. Цинги байбихьанила гIодизе. Аварагас ﷺ гьелъул мугъалда квер бахъанила ва ццимги бахъун абунила: «Гьаб вараниялъул бетIергьан щив?» - абун. Гьаб вараниялъ диде гIарз бахъулеб буго, бетIергьанас жиб къечезеги бакъизеги гьабулеб буго», - ян. Гьеб вараниялдацин ватичIо Аварагасдаса ﷺ жинда гурхIулев ва гьесдаса жиндие керен гIатIидав инсан.
Гьелда лъана чанги къурайшиязул мушрикуназда лъачIониги, хIакъикъаталда гьев вукIин рахIматалъул авараг ва махIшаралда киналниги умматал жинда аскIоре унев ШафигI.
Абу-Давудил «Сунаназда» буго, Аварагас ﷺ хIежги гьабун, варанаби хъолеб заманалда гьесда аскIоре варанаби рачIине лъугьанила, «дун хъве, дун хъве», - йиланги ахIулаго. Гьезул мурад букIана жал Аварагас ﷺ къурбаналъе хъвеялдалъун тIадегIаналлъун лъугьин.
Имаму Бухарияс «СахIихIул Бухариялда» бицараб хIадисалда буго Авараг ﷺ Абубакр-асхIабгун, ГIумар-асхIабгун ва ГIусман-асхIабгун УхIуд мегIералде рахараб мехалъ, эбел аскIой щвараб мехалда лъимер бохулеб гIадин, доб мегIералъеги бокьанила жиндирго рохел загьир гьабизе ва гьеб лъугьанила сородизе. Аварагас ﷺ абунила: «Мун чIа. Дуда тIад вуго Авараггиﷺ сиддикъги ва кIиго шагьидги (шагьидаллъун хвезе ругел ГIумар-асхIабги ГIусман-асхIабги)», - абун.
ГIадамаздехун кинаб рахIму Аварагасул ﷺ букIараб?
Цо къоялъ мажгиталда жанив асхIабзабигун цадахъ Авараг ﷺ вугеб заманалда хъизан гьабичIев гIолохъанчи вачIана гьезда аскIове ва абуна: «Бичасул Авараг ﷺ, дуца дие зина гьабизе изну кье», - йилан. АсхIабзаби квешго ралагьула гьесухъ. Аварагас ﷺ абуна гьев унтарав чи вугин, живго теян. АскIовеги ахIун Аварагас ﷺ гьикъана:
«Дур эбел йигищ? Дуе бокьилищ эбелалъе зина гьабизе», - ян.
«Бокьиларо», - ян абуна дос.
«Дур яц йигищ? Гьелъие зина гьабизе бокьилищ дуе?»
«Бокьиларо», - ян абуна гьес.
Гьедин киналго тухумалъул чагIи рикIкIана Аварагасﷺ ва гьедин цогидазеги бокьуларин абуна. Цинги Аварагас ﷺ гьесул каранда кверги лъун абуна: «Аллагьумма тIагьгьир къалбагьу» – БетIергьан Аллагь, Дуца гьесул ракI бацIцIад гьабе, «ва хIасин фаржагьу» - Дуца гьесул гIавратги цIунеян. Цинги дов сахIабияв къватIиве уна. Гьев Аварагасде ﷺ аскIове вачIун вукIана зинаялде гIащикълъун, зинаялдаса рихараб жо жиндие щибго гьечIеб хIалалъ нахъеги уна.
ХIакъикъаталдаги Авараг ﷺ вукIана, цохIо бусурбабазе гуревги, жалго мушрикуназецин рахIматлъун. Чан мушрикунас Аварагасе ﷺ гIакъуба кьураб, зулму гьабураб? АсхIабзабаз абун буго Аварагасдехунги ﷺ руссун: «Бичасул Авараг, дуца нагIана щай кьолареб гьел къурайшиязе?» - абун. Аварагас ﷺ абуна: «Ана лам убгIас лагIгIанан» – Жив Аллагьас нагIанаби кьолевлъун витIичIила, «иннама бугIисту рахIматан мугьтатан» – Аллагьас ﷻ жив витIанин халкъалъе рахIматлъун.
Аварагас ﷺ аскар рагъул майданалде битIулеб заманалда абулароан: нужеца чIвайин, нужеца бахъейин, нужеца къуват бихьизабейин, гьес абулаан гьелъул гIаксалда. Аскар битIулелъул абулаан нужеца рагъ гьабейин Аллагьасул ﷻ цIаралдалъун, нуж Аллагьасул ﷻ баракаталдалъунги айин, гьитIинаб лъимерги нужеца чIвагейин, чIужугIаданги чIвагейин, херав чиги чIвагейин, гъутIби къотIун пасалъиги гьабугейин, нужеца гьел жалго тейин, щибго зулму нужеца гьездехун гьабугейин абун. Нилъеда Авараг ﷺ вихьула рагъда вугониги, рахIматалъ жив цIуравлъун. Гьеб ккана асхIабзабаз Аварагасул ﷺ сулук (нух) хIалтIизабиялъе сабабги. Аварагас ﷺ асхIабзабазе тана берцинал ахлакъал, (тIабигIат-гIамалал) жидедалъун асхIабзабаз кинабниги гIаламалдаго тIад кверщел батарал, жидедалъун инсанияталда зулму гьабуларел, гIаксалда, жидеца инсаният тIегьазабулел.
СалихI Ибрагьимов
