Аслияб гьумералде

Авараг ﷺ Мадинаялде гочин

Авараг ﷺ Мадинаялде гочин

Авараг ﷺ Мадинаялде гочин

Аварагас ﷺ бусурбабазе Мадинаялде гочине изну кьедал, гьез байбихьана Макка тезе. Гьенив хутIана цохIо Авараг ﷺ, Абубакар, ГIали ва мушрикуназ зулмуялда ккун чIезарурал ва загIипал бусурбаби. Абубакар ва ГIали хутIана Аварагасул ﷺ амруялдалъун.

 

Хъизан-лъималгун цадахъ киналго бусурбаби Мадинаялде къокъине лъугьиндал, мушрикиназда бичIчIана гьезие цIуни щвараблъи ва Аварагасги ﷺ Макка тезе букIин ва гьесул рахъалъан хIинкъи цIикIкIине букIин. Гьелъ гьел ургъана щибдай гьабилаян ва хIукму ккана щибаб тухумалдаса лебалав, къуватав гIолохъанчиги вачун, гьезухъе хвалчабиги хучдулги кьун, киналго Аварагасде ﷺ тIадеги кIанцIун, гьев чIвазе. Гьесул би киназдего бикьун, ГIабдулманафил лъималазда рецIел босизе кIвечIого букIине.

Гьенир гIахьаллъаразда гьоркьов вукIана Наждалъул херав чиясул сураталда шайтIанги, гьелъие гьеб пикру рекIее гIуна ва гьелгун рекъана. Аллагьасул къадар батIияб букIана. Аварагасе ﷺ Аллагьасдасан гьев жиндихъ гIемер балагьун чIун вукIараб изну щвана Мадинаялде гьижра гьабун ине. Гьеб рохалил хабар гьес Абубакар-асхIабасда бицана ва кIиясго къотIиги гьабуна къаси балъго Маккаялдаса рахъун, шагьар тун къватIир данделъизе

Аварагасухъе ﷺ вачIана ЖабрагIил малаик ва абуна: «Гьаб сордоялъ къаси мун дурго бусада вегуге», - ян. Аварагас ﷺ ГIалиде амру гьабула жиндир бусада вегаян, ХIазрамавталдаса бачIараб гIурччинаб плашалда гъоркь вахчеян. Къурайшиязул чанго гIолилав вукIана Аварагасул ﷺ рукъги сверунккун, гьев чIвазейилан чорокал ниятазда.

Авараг ﷺ абуни къватIиве вахъуна ва хъат цIураб ракь гьезде тирщула, Къуръаналдаса «Ясин» сураталъул аятги цIалулаго. Гьелдалъун гьел Аллагьас гъапуллъизарула ва Аварагги ﷺ, щибго квалквал ккечIого, къватIиве уна. Авараг ﷺ шагьар тун къватIиве ун вукIин лъайдал, мушрикинал гьев цIехон къватIире рахъана.

Аварагги ﷺ Абубакарги щола Савр нохъоде ва гьенир рахчула. БачIун нусиречалъ гьениб бусен гьабула. Гьезул ГIабдуллагь ибн Урайкъатилгун къотIи букIана лъабго къойидаса Савр нохъода данделъизе. Къурайшиял гьеб нохъодул кIалтIе щведал, Абубакарица абула: «ЦоявгIаги гьанивехун балагьани гьезда нилъ рихьилаха», - ян. Гьелъие жаваб гьабун Аварагас ﷺ абула: «Щиб дуда ракIалде кколеб кIигоясул хIакъалъулъ, жидер лъабабилев Аллагьги вугев», - абун.

ГIумар бин Сухайра вукIана гьеб нохъода гIагарлъухъ Абубакарил гIи хьихьун. Гьес Маккаялдаса цIияб хабар гьезухъе щвезабулаан. Лъабго къоялдаса Аварагги ﷺ Абубакарги къватIире рахъана ГIабдуллагь бин Урайкъатица нухги бихьизабулаго. Къурайшияз жеги чIезе тун букIинчIо гьел ралагьи ва гьел ккуразе нусго варани кьезе къотIиги букIана гьезул.

 

МухIаммаднаби АхIмаев

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


ХIикматал махлукъатал

КIвахIачал   КIвахIалал абун цIар лъурал хIайванал руго цIакъ хьвади хIинцал жал. Гьез кванала гъотIол тIамхал. Цаби рукIуна бащадал ва цо формаялъул. Цересел хIатIал нахъисездаса халатал руго. Рас буго чахьалдаса мугъзаде сверун бижараб. ЛъикI бихьула, махI бачине кIола, амма гIинда бакIаб...


Фарукъ абураб цIар щвей

Жинда Аллагь разилъаяв ГIумар-асхIаб исламалде вачIун хадуб, бусурбабазда бугеб хIал бихьун гьесул ракI хIалхьун букIинчIо. Бусурбабаз ислам боси балъго гьабулеб букIараб заманалда ГIумар-асхIаб Аварагасухъе ﷺ вачIана ва абуна: «Я, Бичасул Авараг ﷺ, нилъ битIараб нухда гьечIищ, хваниги чIаго...


Авараг ﷺ лъай – гьев вокьи

Аллагьасул Аварагасде ﷺ бугеб рокьиялъ гьесул асхIабзабазул ракIазулъ хасаб бакI кколаан. Гьеб рокьи гьез загьир гьабулаан рагIудалъун ва пишабаздалъун гуребги Аварагасул ﷺ къадру цIунулел, гьесул лъикIлъаби рицунел, гьесул тIокIаб гIамал-хасият беццулел шигIрабаздалъунги.   АсхIабзабазда...


Бусурбабазул тарихчи ва географ

ГIизудин ибну Шаддад ХӀалаби гьавуна Сириялъул ХIалеппоялда бугеб ХӀалаб шагьаралда, 1217 соналъул лъабабилеб зулхӀижа моцIалъ, гьижрияб 613 соналда. Тарихалъул ва географиялъул рахъалъ жиндирго хIалтIабазул кумекалдалъун ибну Шаддад вахъана жиндир гIасруялъул машгьурал тарихчагӀазул...


Берцинлъи гьаби

Инсанас ретIулеб ретIелги берцинлъиялъе хIалтIизе гьарулел жалги хIалалал рукIуна, гIаммаб куцалда босани. Кинниги гьезда гъорлъ руго хIалтIизаризеги ва гьездалъун къачIадизеги бегьуларел жалги.   Гьел киналго хIалтIизаризе бегьулел жал руго Аллагьас нилъее дунялалда ругебгIан заманалъ...