Аслияб гьумералде

ХIикматаб сордо

ХIикматаб сордо

ХIикматаб сордо

ГIагарлъулеб буго Исраъгун МигIражалъул сордо. Гьеб сордоялъ ккарал гIажаибал лъугьа-бахъиназул чангояб рехсела.

 

Малаикзабаз Аварагасул ﷺ керен хъвалхьи ва ракI чури

Цо-цо баяназда буго гьеб гьабулелъул ЖабрагIил, МикагIил ва Исрафил малаикзаби рукIанин. КагIбаялда аскIов кьижарав Аварагасухъе ﷺ рачIана гьел, ва аскIор рукIаразда халлъиларедухъ, гьевги вачун ана. Зам-замалъул лъеда аскIоб ЖабрагIил малаикас, щибго унти лъачIого ва биги бачIинчIого гьесул ﷺ керен рагьана ва гьениса бахъун ракI лъабго нухалъ чурана. Цинги иманалъгун цIодорлъи-гIакъиллъиялъ цIезабуна ва авараглъиялъул мугьруги чIвана. Хадуб букIараб бакIалда лъун керенги букIахъе данде бачун къана, ракIги хIалтIизе лъугьана.

 

Масжидул Акъсаялде щвей

Гьеб сордоялъ Аварагасухъе ﷺ бачун бачIана Алжаналдаса Буракъ абураб цIаралъул хIайван. Гьеб букIана халатаб, хъахIаб, хIамаялдаса борхатаб, гIорцIеналдаса къокъаб хIайван. Гьелъ, бералда цебе бихьулеб манзил, лахIзаталда жаниб нахъа толеб букIана. Гьелдаги рекIун Маккаялдаса Авараг ﷺ Иерусалималда бугеб Масжидул Акъсаялде щвана.

 

Ункъо бакIалда лъалхъи

Иерусалималде щвезегIан Аварагас ﷺ лъалхъи гьабуна: Мадинаялда, Мадян абураб бакIалда бугеб Муса аварагасулин абулеб гъветIалда аскIоб, Аллагьасгун ﷻ Муса аварагас кIалъай гьабураб ТIура Сайнаъ абураб магIарда ва ГIиса авараг гьавураб бакIалда. Гьел бакIазда лъалхъи гьабун Аварагас ﷺ кIиго ракагIат какилги бана.

 

Киналго аварагзабазгун как бай

Масжидул Акъсаялда аскIове щведал, цогидал аварагзабаз хIайванал рухьараб бакIалда букIараб горалда Аварагасги ﷺ Буракъ бухьана, цинги мажгиталде лъугьана. Аллагьасул ﷻ амруялдалъун гьенир данделъун рукIана киналниги аварагзабигун расулзаби. Гьенир гIахьаллъаразе имамлъи гьабун Аварагас ﷺ кIиго ракагIаталъул какги бана.

Нуралдаса мали

Мажгиталда какги бан Авараг ﷺ къватIиве вахъана. Цинги зодоса гIодобе бачIана илагьияб нуралъул мали, гьелдеги вахун Авараг ﷺ зодове вахана.

 

Аварагзабигун дандчIвай

Гьедин тIаде вахун Авараг ﷺ анкьабго зодове щвана ва микьго авараггун дандги чIвана. ТIоцебесеб зодов ватана Адам авараг, гьес Аварагасе ﷺ салам кьуна ва жиндие цIоб-баракат гьарейин БетIергьанасдайин гьарана. КIиабилеб зодов ГIиса ва ЯхIя аварагзабигун данделъана, лъабабилелда Юсуфгун, ункъабилелда Идрисгун, щуабилелда Гьарунгун, анлъабилелда Мусагун, анкьабилелда Ибрагьимгун, жидеда Аллагьасул ﷻ свалат-салам лъеял.

 

ЖабрагIилгун ватIалъи

Гьеб сордоялъ Аварагасе ﷺ нухмалъи гьабулевлъун вукIана ЖабрагIил малаик. Амма Сидартул мунтагьа абураб бакIалде щведал, ЖабрагIил малаикас абуна: «Гьаниб дир макъам лъугIана. Я Аллагьасул ﷻ вокьулев! Цоги гали дица цебехун босани, дун вухIула», - ян. Гьеб кколеб буго рахине кIолел бакIазул бищун тIадегIанаб, гьениса церехун ине цониги малаикасдацин кIолеб гьечIо.

 

БетIергьангун ﷻ дандчIвай

Гьеб бакIалда ЖабрагIил малаикги тун, Авараг ﷺ цевехун ана. Цинги, киналниги пардавалги рагьун, Аварагасда ﷺ гIемерал кIуди-кIудиял илагьиял балъголъаби, гIаламатал рихьана. Щибго пардав цебе гьечIого Аварагасда ﷺ Аллагь ﷻ, Гьесул ﷻ кIодолъи, хIалкIвей, тIадегIанлъи бихьана. Цинги Аллагь ﷻ Аварагасдехун ﷺ гьоркьов чи гьечIого адаб-хIурматалда кIалъана.

 

Как парзлъун гьаби

Гьеб сордоялъ умматалъе парзлъун гьабуна къойил щуго как бай. ТIоцебе 50 как бай тIад гьабун букIана, хадуб Муса аварагасул малъа-хъваялдалъун Аварагас ﷺ гьарун Аллагьас ﷻ гьеб щугоялде щвезегIан дагь гьабуна. Как парзлъун гьаби гуребги, гьеб сордоялъ Аллагьас ﷻ лъугIизабуна «Бакъарат» сура рещтIин ва МухIаммадил ﷺ умматалдаса гIадамазул гьабулеб гIамалалъулъ ширк гьабиялде ккечIезе чIахIиял мунагьал чуриги кьуна.

 

ЛахIзаталда жаниб кинабго лъугьин

Исраъ ва МигIражалъул бицунаго, Аварагас ﷺ кIвар буссинабулаан гьеб кинабго лъугьанин лахIзаталда жанибин абун. Авараг ﷺ къватIиве вачине ЖабрагIил малаик вачIиндал, гьев тункун вуго аскIоб букIараб лъел цIураб гулгуналда. Гьеб кинабгоги лъугьун тIадвуссун щведал, Авараг ﷺ нахърегIун вуго бегун унеб букIараб гулгун кквезе.

Гьанир рехсарал гурелги Аварагасда ﷺ гIемер батIи-батIиял жал рихьана гьеб сордоялъ. МухIканго баян гьабун бихьизабуна Алжан, жужахI, ахир къиямасеб къоялъ лъугьине бугеб, зобал-ракьазулъ бугеб, гьениб лъугьунеб кинабго.

Аллагьас ﷻ киналго гьареги гьал хириял моцIал Гьев ﷻ разияб гIамалалда тIамулеллъун ва хирияв Аварагасул ﷺ нух ккурал, гьесул ﷺ шафагIат щолездасан. Амин!

 

АхIмад Къурбанов

2026-07-15 (Сафар 1448 с.) №14.


РухIияб бечелъи магIишаталда бараб гьечIо

БетIергьан Аллагьас ﷻ инсанасе кьураб бищун кIудияб къиматаб нигIмат буго гIакълу. Гьебги ккола лъикIалда лъикIабинги, квешалда квешабинги абун, лъикIаб ккун, квешаб тун гIумру тIами. ГIакълу гьечIесда гьеб кIиябго батIа бахъизе лъаларо, гьелъул гIаксалда, квешаб лъикIабин ва лъикIаб квешаб батилан...


НухIил тIупан

НухӀ аварагасул заманалда тIолабго дунялалдагойищ тIупан тIун букӀараб? ГӀемерисел гӀалимзабазул ва Къуръаналъул тафсирчагӀазул пикруялда рекъон, тӀолабго дунялалдаго тIупан тIун букӀун буго. Гьелъие далил хӀисабалда гьез рачана гьеб лъугьа-бахъиналъе сипат гьабулел аятал.   ТIадегIанав...


Куркъиялъул пайда

Риидалил заман тIаде щведал базараздагун тукабазда загьирлъула бищунго хириял нигIматазул цояб - куркъи. Гьелъул къимат гьабула лъикIаб махIалъухъ, гьуинаб ва беэнаб тIагIамалъухъ. Амма куркъи ккола тIагIамаб гьуинлъи гуребги, сахлъиялъе гIемерал пайдаял жал гъорлъ бугеб къиматаб кванил...


ГIицIцIаллъун рачIуна ва уна

Цо нухалъ Абу Язид БастIамияв лъугьана пуланаб бакIалъул мажгиталъуве ва гIодов чIана цо факъигьасда сверун гьабураб горсвериялда гьоркьов. Данделъараз гьев гIалимасе кьолел рукIана батIи-батIиял суалал. Цояс цIехана пуланабги пуланабги жо нахъеги тун хварав чиясул ирсалдасан.   Цинги гьев...


Жиндир ругъун нахъе хутIулеб

Абугьурайратица бицун буго цо нухалъ Аварагасухъе ﷺ вачIанин цояв ва абунин: «Я Аллагьасул ﷻ расул ﷺ, цо кинаб бугониги малъа-хъвай гьабе дие», - ян. Абулелъулги гьев чи ццим бахъун вукIинчIо, гIодове виччан вукIана.   Аварагас ﷺ абуна: «Ццим бахъине биччаге», - ян. Гьев чи вукIана жеги...