Аслияб гьумералде

Киви – витаминазул хазина

Киви – витаминазул хазина

Киви кутакалда пайдаяб пихълъун рикIкIуна. Гьелъул ватIан ккола Китай. Къоабилеб гIасруялъул байбихьуда гьеб пихъ гIезабизе байбихьана ЦIияб Зеландиялда. Нилъер заманалда киви гIезабула Италиялда, ЦIияб Зеландиялда, Чилиялда ва Грециялда. Гьединго гьеб гIезабула Россиялъул Краснодар краялда ва Дагъистаналъул югалъул рахъалда.

 

Киви босулеб мехалда цIакъго къвакIараб босуге. Щайин абуни, гьеб барщун гьечIолъиялъул гIаламат кколеб букIиналъ. Гьелдаса спирталъул гIадинаб махI бугони, босуге, гьеб ккола турулеб букIиналъул гIаламат.

Киви букIине ккола тIасан бакъвараб, тIанкIал гьечIеб.

Киви рикIкIуна гIемерал витаминазул, минералазул ва микроэлементазул ханлъун. Гьел жал нилъер чорхое кутакалда къваригIуна.

Ахирал соназда гьарурал цIех-рехаздасан бихьана, киви пайдаяб букIин мукъуралъе, иммунитеталъе, чорхол пормаялъе.

Пихъалъ лъикIаб асар гьабула рекIее, бидурихьазе, гьуърузул мащабазе, лага-черхалъул ва эндокринияб системаялъе. Гьелде тIадеги, кивиялъ кумек гьабула тIомол, расул ва кIалзул хIал лъикIлъизабизе.

ТIоцебесеб иргаялда, киви ккола С витаминалдалъун бечедаб нигIмат. КIиго кивиялда жаниб витамин С цIикIкIараб буго гьоркьохъеб апельсиналдаса. Гьоркьохъеб киви гIола щибаб къойил къваригIунеб аскорбиналъул кислотаялъул къадар цIигьабизе. Гьелъ хIалтIи гьабула къуватаб антиоксидант хIисабалда, коллаген бахъиялъе кумек гьабула, иммунияб система щула гьабула.

Киви бечедаб буго клетчаткаялдалъун ва гьелъ кванирукъ лъикI хIалтIизабула. Кванда хадуб букIунеб бакIлъи нахъе инабула ва гъиз свари тIагIинабула.

Фолатазул къадар цIикIкIараб букIиналъ, киви кьезе бегьула лъимер гьабизе мех щварал ва лъимер гьабулел руччабазе. Фолиевая кислота лъикIаб буго лъимер цебетIеялъе, гIеялъе ва сахлъиялъе. Амма тохтурасда цIехезе ккела.

Киви ккола гIолохъанлъиялъул ва берцинлъиялъул кьучI. А ва Е витаминал гъорлъ рукIиналъ гьелъ лъикIлъизабула тIомол, расул ва малъазул хIал. Кивиялъулъ буго калиялъул гIураб къадар. Гьелъ бидул тIадецуй гIадатияб хIалалде бачуна ва тромбал ккеялдаса цIунула.

Кивиялъулъ цIакъ дагь буго глюкоза лъугьинабулеб жо. Гьединлъидал киви бегьула тIоцебесеб яги кIиабилеб тайпа бугел диабетиказеги. Диетаялда ругел гIадамазеги бегьула гьеб кваназе, щайгурелъул, гьелда жаниб беэнлъи дагьаб букIуна.

 

Кивиялъул зарал бугищ?

Нилъеца бокьараб пихъ гIемер кванани, зарал гьабичIого толаро. Нилъее лъикIаб буго нилъго ругел бакIазда бижараб пихъ.

Кивиийн абуни ккола рикIкIадаса бачIараб пихъ ва гьелъ рес буго аллергия кьезе. Нужер аллергия батани, киви кваначIого те. Тохтурзабаз абула кивиялъул гIемераб кислота бугин ва гьелъ рес бугин цабзазул эмалалъе зарал гьабизе. Гьединлъидал, киви кванан хадуб кIал ххулизе лъикIаб буго.

Кванирукъалъулгун бакьазул унти бугев чиясеги кваназе бихьизабун гьечIо.

 

Киви лъималазе кьезе бегьулищ?

Киви пайдаяб буго лъималазеги. Амма лъикIаб букIина лъагIел бан хадуб кьезе. Гьеб мехалда эбел-инсуда бичIчIула лъималазул аллергия бугищали. Аллергия бугони, киви гIадинал пихъал кьеларо.

Нилъер рахъазда абуни кивиялъул сезон байбихьула августалъул ахиралда. Краснодаралъул мухъалда байбихьула октябралъул ахиралда. ГIаммаб гьезул сезон байбихьула ноябралдаса бахъараб март-апрелалде щвезегIан. Гьеб заманалда хIаракат бахъизе ккола гьеб кваназе.

 

Шамил МухIаммадов

2026-05-15 (ЗулкъагIида 1447 с.) №10.


«Инсан» фондалъул лъазаби

«Инсан» фондалъ байбихьун буго Маккаялда къварилъиялда ругел гӀадамазе садакъаде бикьизе къурбан хъвезе бокьаразул гӀарзаби къабул гьаризе. Фондалъ тӀубазабизе бугин тӀолабго иш: къурбаналъе хъвезе хӀайван боси, шаргӀалъул къануназда рекъон гӀид тӀубай ва Маккаялда къварилъиялда ругезе...


ГурхIел-рахIму

Нилъер иманалъул къиматаб жавгьаразул цояб ккола гурхӀел-рахӀму. Гьеб цIакъ беццараб тIабигIатги буго. Иман щулалъиялъе, рухӀияб рахъ цебетӀеялъе, напс квегъизе гьарулел аслиял жалазул цояблъун ккола гурхӀел-рахӀму.   Гьеб ккола инсанасул цогидал гIадамаздехун бугеб хинлъи-рокьи, лъикIаб...


ГIарафа магIарда чIей

ГIарафа магIарда чIей хIежалъул бищун кIвар бугеб рукнулъун ккола, щайгурелъул, гьеб къо къалъаралдаса хадусеб къоялъул рогьел баккизегIан гьенив цо лахIзаталъгIаги чIечIев чиясул хIеж рикIкIунгутIиялъе гIоло. Цогидал рукнабазе цIараб хасаб заман гьечIо.   ГIарафа мегIер ва ГIарафа къо буго...


ЧIор речIчIиялъул турнир

ГӀахвахъ районалъул гӀадамазда гьоркьоб «Лучник» клубалда тIобитIана чIор речIчIиялъул турнир.  Турниралъул хӀурматиял гьалбаллъун рукӀана МахӀачхъалаялъул централияб мажгиталъул имам ГӀиса Салимсултанов, Шамсудин Шамсудинов - ГӀахьвахъ районалъул имамзабазул советалъул председатель ва «ГIахьвахъ...


Ният халгьабун…

Къокъаб, амма магIна гъваридаб аби буго: «РакIбацIцIалъиялъ, ай ихласалъ гIажаибал жал гьарула», - ян абураб. Гьел рагIабаз мухIканго загьир гьабула муъминчиясул гIумруялъул аслияб магIна. Ахир-къадги исламалда бокьараб гIамалалъе къимат гьабула гьелъул сипат-сураталдалъун яги кIодолъиялдалъун...