Аслияб гьумералде

ЛъагIалил тIоцебесеб моцI

ЛъагIалил тIоцебесеб моцI

ЛъагIалил тIоцебесеб моцI

МухIаррам ккола жинда жаниб рагъ хIарам гьабурал, Ибрагьимил (p. гl.) заманалдаго хIурмат гьабулеб букIараб, Къуръан-хIадисалъ жиндир хиралъи бицараб моцIазул цояб. Гьединлъидал щивав бусурбанчияс кIвар кьезе ккола гьеб моцI Аллагьасе тIагIат цIикIкIун гьабун, хIалкIвараб къадаралъ квешлъи рехун тун тIобитIизе.

 

Аллагь ﷻ разилъаяв имам Гъазалияс «ИхIяъалда» хъвалеб буго: «МухIаррам моцI соналъул байбихьи кколелъул, гьеб лъикIлъиялда тIобитIани, гьелъул баракат хутIарал моцIазде бахиналдеги хьул буго», - ян.

Аллагь ﷻ разилъаяв имам Нававияс «Заваиду Рравзаталда» хъвалеб буго: «ХIурматиял моцIазул кIал кквезе бищун хирияб моцIлъун ккола МухIаррам», - абун. Гьелъул хIакъалъулъ бачIараб Муслимица бицараб кьучIаб хIадисги буго: «Рамазан моцIалда хадусеб, кIал кквезе бищун хирияб моцI Аллагьасул ﷻ МухIаррам буго». Гьединлъидал тIубараб МухIаррам моцIалъ кIал кквезеги суннатаб буго.

Жинда Аллагь ﷻ разилъаяв СагIдица бицана: «ГIали-асхIабасухъе вачIун цо асхIабас гьикъана: Я муъминзабазул бетIер! Дуца дие бице рамазаналда хадуб кIал кквезе бищун хирияб моцI?» - ан. ГIали-асхIабас гьесие жаваб гьабуна: «Цо пуланав чияс салат-салам лъеяв аварагасе кьуна гьединаб суал ва аварагас гьесие жаваб гьабуна: «Мун ватани рамазаналда хадуб суннатаб кIал кколевлъун, дуца мухIаррам моцIалъ кIал ккве. Гьеб буго Аллагьасул моцI ва гьеб моцIалъ Аллагьас лагъзадерил тавбуги къабул гьабула», - ян.

ТIубанго моцIалъ кIал ккун бажаруларев чияс хамиз, рузман, гьатIан къоязниги кIал кквезе жигар бахъизе ккела. Щибаб моцIалъул итни, хамиз къояз кIал кквезеги суннатаб буго. Гьебги бажаричIони, моцIалъул авалги, бакьулъ бугеб къоги, ахирниги кквезе ккела. Хасго МухIаррам моцIалъ кIал кквезе беццараб къолъун ккола ГIашура къо. Имам Муслимица бицараб кьучIаб хIадисалда буго: «Нилъер хирияв Аварагас ﷻ абулаан: «ГIашура къоялъ ккураб кIалалъ араб лъагIалил мунагьал тIаса ккезарула», - ян. Гьединго кквезе суннатаб буго МухIаррамалъул ичIабилеб къоялъги. КьучIаб хIадисалда абулеб буго: «Дун тIасияб сон тIаде щвезегIан чIаго хутIани, дица ГIашурадул цебесеб къоялдаги кIал кквейилан амру гьабизе буго», илан. Гьединго ГIашураялъул хадусеб къоялъги кIал кквезе суннатаб буго, гьелъул хIакъалъулъ бачIараб хIадисги буго. ГIашура къоялъ рукъалъул агьлуялъе квана-гьекъезе жо, ретIел-хьит босун гьел рохизаризеги, гьезие гIатIилъи гьабизеги суннатаб буго. Гьедин гIатIилъи гьабурав чиясе, тIадегIанав Аллагьас ﷻ тIубараб лъагIалица гIатIилъи гьабизе бугилан бицунеб буго хирияб хIадисалда.           

МухIаммадгIариф Рамазанов

2026-06-01 (ЗулхIижа 1447 с.) №11.


Чакаралъул къадар

Чакаралъул къадар кинаб букIине кколеб?   Бидулъ букIунеб чакаралъ кIудияб бакI ккола инсанасул чорхолъ. Глюкозаялъул даража низамалде бачуна цIекIгьаналъ къватIибе кьолеб инсулиналъ. Чорхолъ гIураб къадаралда инсулин гьечIони яги клеткабаз гьелъие лъикIаб жаваб кьолеб гьечIони, бидулъ...


МацI цIуни

Аби буго, мацI бугин ракьа гьечIеб жойин абураб. Гьединлъидал, мацI цIунизе ккола къваригIел гьечIел харбаздаса.   МацIалъ инсанасе кIудияб зарал гьабула, амма нилъеда гьеб битIун хIалтIизабизе лъани, гьелъулъ буго хвасарлъиги. Нилъеда лъала загьру щиб жо кколебали. Гьеле гьединабго загьру...


Суал-жаваб

Къамат гьабизе байбихьидал тIаде рахъуна цо-цоял. Кида рахъине лъикIаб бугеб? Имам Муслимил «СахIихIалда» тIад гьабураб шархIалда имам Нававияс хъвалеб буго: «Имам ШафигIил мазгьабалда рекъон, суннатаб буго будунас гьеб гьабун лъугIизегIан щивго тIаде вахъунгутIизе», -...


Аллагьасукьа ﷻ хIинкъарав вац

Цебе заманалда цо бечедав чиясул вукIун вуго лъабго вас. Херлъидал инсул хIукму ккун буго жиндирго бечелъи лъималазда гьоркьоб бикьизе ва гьезда гьоркьоса цоявги вихьизавун, гьесухъ цогидалги гIенеккизе.   КIудияв васас инсуда абун буго, жив кIудияв вугелъул, бетIерлъи жинца гьабилин абун. Инсуца...


ХIалалаб бетIербахъи

Щивав бусурбанчиясе хӀажатаб жо ккола хӀалалаб хайир ва хӀалалаб ризкъи тIалаб гьаби. ТӀадегӀанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абулеб буго (магIна): «Я, гьал гIадамал! Нужеца гьаб дунялалда ругел нигIматаздасан кванай, гьел нигIматал руго нужее хIалалаллъун, нужер чурхдузе ва гIакълуялъе зарал...