Аслияб гьумералде

Камиллъиялде нух

Камиллъиялде нух

ГIамал-хасияталде, берцинаб тIабигIаталде исламалъ кIудияб кIвар кьола. Гьеб буго тIадегIанал даражабазул цояб.

 

Гьелда жанире уна ритIухълъи, сабру, сахаватлъи, гIодоре риччай, гурхIел, гIадамаздехун берцинаб рукIа-рахъин. Нилъер Аварагас ﷺ абун буго: «Муъминзабазда гьоркьов иманалъул рахъалъ цIикIкIун камилав вуго бищун лъикӀаб гӀамал-хасият бугев чи», - абун (Абу-Давуд).

Аварагас ﷺ абун буго: «Дун (авараглъун) витIаравго вуго (гIадамазул) лъикIал тIабигIатал камил гьаризе», - абун (Бухари). Гьединлъидал, гьеб гIамал-тIабигIат, вукIа-вахъин, яшав лъикI гьаби буго чияс кIвар гьабизе кколеб жо.

 

ЛъикӀаб гӀамал-хасияталъул хиралъи

Гьеб гIамал буго кӀудияб кири щвеялъе сабаб. Аварагас ﷺ хIадисалда абун буго: «ЛъикIаб тIабигIаталдаса цIайи цIикIкIараб гIамал гьечIо. Гьеб гIамалалъул бетIергьан вахине вуго кIалалги кколев, какалги ралев чиясул даражаялде», - абун (Абу-Давуд).

Гьеб буго иман камилаб букIиналъул гIаламат. Гьелъ рачуна Алжаналде. ХIадисалда Аварагас ﷺ абун буго: «Алжаналъул тIасияб рахъалда мина букIинаби дица гьеб кьелаан берцинаб тIабигIат, гIамал-хасият букIарав чиясе», - ян (Абу-Давуд). Цоги хIадисалда буго: «ЛъикIаб тIабигIаталъ, гIадамаздехун лъикIаб рукIа-рахъиналъгун сахаватлъиялъ гIумру халат гьабула ва рухI бахъи мекъи ккеялдаса цIунула», - ян абун (Байгьакъи). ГIумру халат гьаби Аллагьас ﷻ хъваралда бараб букIунелъул, гьелъул магIнаги бичIчIизе бегьула гIумру букIунин баракатабин абураб.

 

Кин щвелеб берцинаб тIабигIат?

Ибну Къайимица хъван буго: «ЛъикIаб тIабигIат лъабго аслуялда тIад гIуцIараб буго: хIарамалдаса рикIкIалъи, тIадаб тIубазаби ва къварилъабазде сабру гьабиги», - ян («Мадарижу саликин»).

Аварагасда ﷺ релълъенлъи гьаби, гьесул ﷺ нух кквей. ГIаишатица абун буго: «Гьесул (Аварагасул ﷺ) тIабигIатлъун Къуръан букIана», - ян (Муслим). Аварагас ﷺ гIемер такрар гьабулеб букIана: «Я дир Аллагь ﷻ! Дуца дун лъикIал тIабигIатазде тIовитIе, гьезде тIоритIулев Мун гурони гьечIо. Квешал тIабигIатаздаса рикIкIад гьаве, гьездаса рикIкIад гьарулевги Мун гурони гьечIо», - ян абун (Муслим).

ЛъикIаб тIабигIат буго иманалъул щулияб рахъ ва ракIбацIцIалъи бихьизабулеб гIамал. Гьелде жигар бахъиялъги ракI бацIцIад гьабула къабихIаб гIамалалдаса, щула гьарула гIадамазулгун гьоркьорлъаби, гIагар гьарула БетIергьанасул ﷻ разилъиялде.

Аллагьас ﷻ киналго гьареги берцинаб гIамал-хасияталъул бетIергьабилъун ва тавпикъ кьеги Аварагасул ﷺ нух ккун гьеб гIамал цIунизе. Амин!

 

 

МухIаммад ГIалиев

2026-04-01 (Шаввал 1447 с.) №7.


Лъималазе динияб тарбия

Лъималазе тарбия кьеялъулъ эбел-инсул, гӀагарлъиялъул ва цогидалги гӀадамазул асар букӀуна. Гьелъулъ щаклъи гьечӀо. Амма социалиял ва физиологиял гурелги, руго рухӀиял къваригӀелалги. Гьеб ккола лъимералъе кьолеб динияб тарбият. Лъимер Аллагьасукьа хӀинкъулеб, ритӀухъаб лъугьине ккани, кин тарбия...


ГIалимзабазул советалъул резолюция

(Байбихьи цебесеб номералда)   ГIалимзабазул советалъ эбел-инсуе лъикIаблъун бихьизабулеб буго:   Лъималазулгун гьоркьоблъи бугеб агьлуялде, гьезул информациялъулаб сверухълъиялде, щибаб къойил гьезда хадуб хъаравуллъи кквей ва кӀвар цӀикӀкӀинаби. Хъизамалда жаниб цоцаде...


Къабуллъизе ккани

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ нилъ ахIулел руго Гьесда гьареян ва гьарараб къабул гьабизе бугилан. Амма бусурбанчиясул щибаб ишалъул руго шартIал, суннатал, бегьулел ва хIарамал жал.   ДугIа къабуллъиялъе руго рихьизарурал бакIал ва заман. Гьедин гьабурасул дугIа къабуллъиялде цIикIкIун хьулги...


Тарихалъул багьадур

КӀудиял имамзабазул цояв, гӀалимзабазул сайид, шафигӀияб мазгьабалъул къази, машгьурав тарихчи ва таржамачи ибну Халликан гьавуна 1211 соналъ (гьижрияб 680 сон) ГӀиракъалъул Эрбил шагьаралда.   Ибну Халликан ГӀиракъалда гьавуниги, гьесул тӀолабго гӀумру ана Мисриялда ва Шамалда. Гьесул...


ХIикматал махлукъатал

Медуза   Медузаялда абизе бегьула хIакъикъа-талдаги хIикматаб рухIчIаголъийилан. ГIалимзабаз чIезабун буго гьез гIумру гьабулеб букIанин 600 миллион соналъ цебе ва чанго нухалда дунял хваниги гьел чIаго хутIанин абун.   Гьезда гьечIо ракI, гьуърал, гIадалнах, ракьа. Амма лъала чан...