Аслияб гьумералде

МухIаммад ﷺ аварагасул бахIарчилъи

МухIаммад ﷺ аварагасул бахIарчилъи

МухIаммад ﷺ аварагасул бахIарчилъи

Бичасул авараг ﷺ вукIана гIадамазда гьоркьов бищунго кумек бугевлъун ва бахIарчиявлъун. Жинда Аллагь разилъаяв ГIали-асхIабас абуна: «Бадруялъул къоялъ дида нижго рихьулел рукIана аварагасда ﷺ нахъа рахчулеллъун...

 

 

 

...Бичасул авараг ﷺ вукIана тушбабазде бищунго гIагарда. Гьеб бакIалда бищун хIинкъи гьечIевлъунги вукIана гьев», - ян. Гьединго бицана ГIалидасан, бищунго рагъул кор боркьараб мехалда, ниж рахчулаан Бичасул аварагасда ﷺ нахъа, тушбабазде гьесдаса цIикIкIун гIагарлъуда вугев чиги вукIунароанин абун.

Бицен буго, хирияв авараг ﷺ вукIанин калам дагьав, хабар къокъав ва рагъ лъазабидал бищун тIоцеве гъуждул гурун къватIивеги вахъуневилан абун. 

Дунялалалъул тарихалда гIемер руго бахIарзал абун жидер гьунаразул бицен бугел гIадамал. Гьезул бахIарчилъи хъварал тIахьалги гIемер руго. Амма Бичасул аварагасул ﷺ бахIарчилъиялде дандеккун, гьезул киназулго гIамм гьабун босаниги, цIакъго гьитIинаб къадар гурони букIинчIо. Щайгурелъул хIакъикъияб бахIарчилъи живго аварагасулъ ﷺ гурони букIинчIелъул. Гьелъул магIна ккола, цогидал гIадамазул бахIарчилъи букIунин гIумруялда жаниб цоцIул, гьебги гIолохъанго рукIаго. Гьединго цо рагъулъги букIуна. Амма цогидаб бакIалда гьеб бахIрчилъи ссун уна. Хирияв аварагасул ﷺ бахIарчилъийин абуни кидаго букIана. 

«Васаилул вусул» абураб тIехьалда хъвалеб буго, Бичасул авараг ﷺ вукIанин гIадамазда гьоркьов бищунго бахIарчиявлъунилан. Цогидазда гьоркьов бахIарчилъун рикIкIунаанила рагъулъ рукIаго хирияв аварагасда ﷺ гIагарлъухъ вукIун вагъизе бажарулев чийилан. 

Гьелъие кьучIлъун бачине бегьула гьаб хадусеб хIадисги. Бараида цояс цIехана Бичасул аварагги ﷺ живго тун нуж нахъе тIуранищха ХIунайналда рукIагоян. ТIуранин жаваб кьуна гьес. Амма хирияв аварагин ﷺ абуни, жиндирго гIурцIмадаги рекIун, капурзабазде тIаде ана, щибго нахъе къачIого. Гьедин капурзабаз сверун кквейдал рещтIана авараг ﷺ гIурцIмадаса ва ана капурзабазде тIаде. Гьес ﷺ абулебги букIана: «Дун вуго авараг ﷺ, щибго гьереси гьечIо, дун вуго ГIабдулмутIалибил вас», - ян.

Убаю бин Халаф абурав мушрикунас Бадруялъул къоялъ асирлъудаса вичун восулаго Бичасул аварагасда ﷺ абуна, жиндир бугин щибаб къойил 16 ратIал, ай 6,5 бащдаб кг. кIалцIиги бан хьихьараб чу, гьелда тIадги рекIун жинца мун чIвазе вугин абун. Гьесие жаваб гьабун аварагасги ﷺ абуна, ИншаалЛагь жинца мун чIвалин абун. УхIудалъул гъазаваталъул къоялъ Убаюда авараг ﷺ вихьидал, жиндирго чодаги рекIун къасд гьабула авараг ﷺ вугеб рахъалдехун, гьев чIвазелъун ине. Гьев вачIунев вихьидал, данде лъугьине къасд гьабуна асхIабзабаз. Цинги аварагас ﷺ абуна виччанте гьанивейилан абун. Хирияс ﷺ босана ХIарис бин Симатихъа хечги, гьесда цере рукIарал асхIабзабиги нахъе ана, варани багъаридал тIад рукIарал тIутIал унел кинниги. Цинги гьедин вачIунев Убаюл горболъ гьеб хечги щун, гевегизавуна ракьалде. Цинги къурайшияхъе тIурун ана, жив МухIаммадица чIванинги ахIулаго.

Гьединаб кутакаб бахIарчилъи букIана халкъалъулго хирияв МухIаммад аварагасул ﷺ.

 

ГIабдуллагь МухIаммадов

 

2026-07-15 (Сафар 1448 с.) №14.


ГIицIцIаллъун рачIуна ва уна

Цо нухалъ Абу Язид БастIамияв лъугьана пуланаб бакIалъул мажгиталъуве ва гIодов чIана цо факъигьасда сверун гьабураб горсвериялда гьоркьов. Данделъараз гьев гIалимасе кьолел рукIана батIи-батIиял суалал. Цояс цIехана пуланабги пуланабги жо нахъеги тун хварав чиясул ирсалдасан.   Цинги гьев...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Цадахъ гIуна   Дица дирго лъимер ясли-ахалде битIичIо. Гьеб кидаго дида цадахъ букIуна. Ниж цадахъ хIала, цадахъ кванала. Дица лъимер сундасаго цIунула. Гьанжейин абуни вас школалде ине ккола. Дунги гьечIого гьенив вукIине ккола гьев. Гьебин абуни нижее захIмалъизе буго. Щибдай гьабун лъикI?...


«Кавказалъул рагъул бахӀарчияб эпос – АхӀулгохI»

Дагъистаналъул гуманитарияб институталда тӀобитӀана Кавказалъул рагъул аслиял лъугьа-бахъиназул цояблъун кколеб АхӀулгохIалъул рагъул хӀакъалъулъ бицараб данделъи. Гьеб тадбиралда гIахьаллъана экспертал, тарих бокьулел, студентал. Данделъи нухда бачана ДГИялда цебе бугеб «Тарихалъул...


Бицунелда хадуб халккве

НекIсиял египеталъулазул букIун буго хвалда хурхун абулеб берцинаб рагIи: хварал чагIи Алжаналъул кавабахъ ратаразда дандчIвайдал гьезие кьолеб букIун буго кIиго суал, цинги гьезул жавабазда рекъон, хIукму гьабулеб букIун буго Алжаналде лъугьине гьезие ихтияр кьелищ яги кьеларищ абун: «1)...


Къиямасеб къоялъул гIаламат

Магьди ккола Аварагасул ﷺ яс ПатIиматил наслуялдаса, гьев загьирлъараб мехалъ гIадлу-низамалъул рахъалъ дунялго цIола. Дажал вуго капурав, халкъ къосинабулев, цояб бер беццав, кIиябго бералда бакьулъ капурчийин хъварав, жив Аллагь вугилан чIарав, жинда нахърилълъарал жалго толев, нахърилълъинчIезе...