Аслияб гьумералде

ВарагIалъе шартIал

ВарагIалъе шартIал

ВарагIалъе шартIал

ХIурматияб диналъул агьлу, казият цIалулел! Диналда жаниб буго «варагI» абун машгьураб рагIи. Гьелда сверун кIалъай гьабизе ракIалда буго гьаб макъалаялда. Щайгурелъул варагIалдалъун ратIарахъи гьабулелъул муъминзабазда гьоркьобги. Щибха кколеб варагI? Гьеб ккола хIарамалде ккеялда хIинкъун, хIалалаб рехун тей.

 

Бичасул Аварагас ﷺ Абугьурайратиде хитIаб гьабун абун буго: «Мун вукIа варагI бугевлъун, гьедин вугони гIадамазда гьоркьов бищунго гIибадат цIикIкIаравлъун вукIина», - ян. ХIасанул Басрияс абун буго, варагIгун цадахъ гьабураб цо мискъала заррагIанасеб гIибадат хирияб буго азарго как-кIалалъул мискъалалдасагиян.

Гьаб заман буго цIакъ хIабургъараб, хIалал-хIарам халкъалъ батIа гьабулареб мех. Гьединаб заманалда варагI цIуни цIакъго къанагIатаб ва захIматаб жо ккола. Цоги букIунеб жо буго, варагI кколел ругин абун чIолелги камуларо. Гьеб иш жидерго хасал мурадазде щвеялъе хIалтIизабулелги рукIуна. Гьединлъидал чара гьечIого лъазе ккола варагIалъул хIакъикъат.

Сайфуллагь-къадияс «Канзул магIариф» абураб тIехьалда хъван буго: «Аллагь лъаялде рахарал цо-цо гIалимзабаз абуна, варагI тIубаларо анцIго жо паризаяблъун бихьулеб гьечIони.

  1. Гъибаталдаса мацI цIуни. 2. Махсарабаздаса рикIкIалъи. 3. ГIадамаздехун квешаб пикруялдаса нахъе къай. 4. ХIарамалдаса бер цIуни. 5. БитIараб бицин. 6. Аллагьас кьурал нигIматал лъай, жиндирго напсалдаса гIужбу ине букIине. 7. Жиндир боцIи лъикIаб рахъалде харж гьаби, хIарамалде гьабичIого. 8. Жиндирго напсалъе тIадегIанлъи ва чIухIи тIалаб гьабунгутIи. 9. Каказда тIадчIей гьаби, хасго какал жамагIаталда раялде кIвар кьей. 10. Суннаталда ва жамагIаталда тIадчIей гьаби.

РачIаха пикру гьабизе. Гьал рехсарал рахъалги цIуничIого варагI бугин гаргадани гьев чи витIаравлъун вукIунев гьечIо. Гъибат-бугьтаналдаса мацIги цIуничIони, кидаго махсарабаздаги вугони, варагI кида кквелеб гьес? Жинда сверухъ вугевщинав чи квешавлъунги рикIкIун, дунялалда кколебщиналъе гьел гIайибияллъунги гьарун цIунулеб варагI щиб? ЦIогьорасул кинниги хIарамабщиналъуре берал терхелел ругони, цо битIараб калам мацIалдаги гьечIони, гьабулеб варагIалда цIар щиб кколеб? Жиндихъ бугебщинаб жо, боцIи букIа, гьунар бугониги жиндирго бугеблъун бихьун, Аллагьасул нигIмат букIиналдеги кантIичIого, гIужбуялда вугониги, варагI букIинищ? Щвараб магIишат кибехун хIалтIизабулебали лъалеб гьечIого гьабураб жоги варагIищ кколеб? Ракьалда чIухIун хьвадун, гIадамал тIутIаллъун рихьулелги рукIаго варагIалда дагIба бан данде ккеладай? Гьединго, цогидал шартIалги тIурачIого варагI абун чIеялъул пайда кинаб букIунеб?

 

ГIабдуллагь МухIаммадов

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


ГIибадаталъулъ кIвахIаллъи

Имам Гъазалияс «ИхIяу гIулуму ддин» абураб тIехьалда хъван буго: «Гьелъие кумек гьабулеб алатлъун ккола гIибадаталъе хIаракат бахъулел гIадамазул лъикIлъабазул хIакъалъулъ бицунел харбазухъ гIенекки. Гьелдасаги лъикIаб – гьединал гIадамазулгун гьудуллъи гьаби (кинаб гIамал,...


Ана цоги лъагIел …

ХIурматиял бусурбаби, гьале ана цоги лъагIел. Гьижрияб тарихалъул 1447 соналъулгун къо-мехги лъикI гьабун, дандчIвай гьабуна 1448 соналда. ЛъагIел ккола гIумруялъул саламатаб бутIа. Гьелда жаниб ккезе рес буго гIемерал лъугьа-бахъинал. Цо лъагIида жаниб цIияб дунялалде рачIуна гIемерал гIадамал,...


ЛъикIалъе аслу

Аварагас ﷺ абунин имам Муслимидасан бицун буго: «БетIергьан Аллагь ﷻ вацIцIадав вуго, бацIцIадаб гурони Жинца къабулги гьабуларо. Аллагьас ﷻ муъминзабазде, расулзабазда амру гьабуралдалъун амруги гьабуна “Ва, гьал расулзаби, нужеца бацIцIадаб кванай ва лъикIал гIамалалги гьаре”,...


Черхалъул хIал баччулеб

ХIатIил кӀудияб килищ гӀицӀго килищ гуро.   Гьеб чIола тӀолабго черхалъе балансировка хӀисабалда, ай гьелъ тIубараб черх чIезабула битIун, чи дове-гьаниве вортун унаредухъ. ГьитIинаб лага букӀаниги, гьелъ черхалъул 40 процент гӀанасеб къадар жиндаго баччула. Гьеб гьечӀони нилъехъа ритӀун...


Аварагасул ﷺ ирсилазул цояв

Аварагасул ﷺ ирслъун жиб кколеб гIелму тIалаб гьабидал, Къуръан рекIехъе лъазабидал, нус-нус тIехь цIалидал, вукIунищха гьев чи Аварагасул ﷺ ирс босаравлъун? Аварагасул ﷺ ирс босаравлъун вукIине ккани, гьеб киналдаго цадахъ хирияв Аварагасул ﷺ тIабигIатал лъазарун ва жинцагоги гьездаса мисал босун...