Аслияб гьумералде

БакI теларо

БакI теларо

Нилъер гIумруялъулъ рукIуна гIадатияллъун рихьулел, амма Аллагьасда цебе кIудияб кIвар бугел жал. Гьединал, кIочон тарал суннатазул цояб ккола как балеб мехалда мухъал ритIизари. ГIемерисез гьеб кIвар кьечIого тола, гьеб битIахъего нилъер какил даражаялда ва гIадамазда гьоркьоб бугеб цолъиялда хурхараб букIаниги.

 

Аварагас ﷺ абуна: «Нужерго мухъал ритIизаре. Гьеб ккола камилаб какил гIаламатаздасан цояб», - абун (Бухари, Муслим). Гьелъул магIна ккола кьерал ритIун ругеб мехалъ как камилаблъун ва къабулаблъун лъугьунин абураб.

АсхIабзабаз Аварагасул ﷺ гьел рагIаби цIакъ кIвар кьун къабул гьаруна. Жиндаса Аллагь разилъаяв Анас ибн Маликида гьикъидал Авараг ﷺ чIаго вукIараб заманалда дандеккун гьанже щиб хисун бугебин абун, гьес жаваб кьуна: «Дида щибго гIайиб бихьуларо, нужеца какилъ кьерал ритIизарунгутIи гурони», - ян (Бухари). Халгьабе, доб мехалъги гьеб рикIкIунаан диналъул кIвар бугеб бутIалъун.

Аварагас ﷺ баян гьабуна щай гьеб гьедигIан кIвар бугебалиги. Аллагь разилъаяв ал-Бараъ ибн ГIазибица бицана:

«Бичасул Авараг ﷺ байбихьудаса ахиралде щвезегIан кьеразда гьоркьов хьвадулаан, нижер каранда ва гъажалда тIад кверги лъун абулаан: «РатIалъуге, нужер ракIал цоцадаса рикIкIалъизе гурин», - абун. (Абу Давуд)

ГIемерисез как балеб мехалда кьеразул кIвар гьабуларо: рикьа-риххун гьоркьорлъаби тола, мухъал ритIизаризе хIаракат бахъуларо. Гьеб ккола Аварагасул ﷺ кIвар бугеб суннат. Кьерал ритIизариялъ нилъеда малъула къватIиса гуребги, жанибги - нилъер рекIелъ ва хьвада-чIвадиялда низам ва берцинлъи гьабизе. Гьелъ ракIалде щвезабула бусурбанчиясул гIумруялъулъ сундулъго гIадлу-низам букIине кколеблъи, хасго гIибадаталъулъ.

Гьединго Аварагас ﷺ кантIизарун абуна: «Нужеца ялъуни мухъал ритIизаре ялъуни Аллагьас ﷻ нужер гьурмал рикьизарила», - ян.  (Бухари, Муслим)

Гьелъул магIна ккола гьединаб гIадатияблъун бихьулеб масъала кIвар кьечIого теялъ гIадамазда гьоркьоб цолъи гьечIолъиялде рачине бегьулин абураб. Какилъ гIадлу гьечIеб мехалъ, гьелъ асар гьабула бусурбабазул ракIазеги гьоркьорлъабазеги. Гьединлъидал какилъ мухъал ритIизариялъулъ цIодорго рукIине ккола.

Гьединго Аварагас ﷺ нилъ малаикзабазда релълъинарун абуна: «Малаикзаби жидерго БетIергьанасда цере кьерда чIолел гIадин щай нужги, кьерал гьарун, чIоларел? Гьел, тIоцересел кьералги цIезарун, мухъал ритIизарун чIола», - ян (ибну Мажагь).

Гьеб хIадисалъ баян гьабуна как балеб мехалда нилъеца хIаракат бахъизе ккей низам ва гIадлу цIунизе. Живго Аварагас ﷺ кантIизаруна кьерда чIобого хутIараб бакIалде шайтIан лъугьине рес букIин.

ЖамагIат-какалъул байбихьиго кьер битIизаби бугелъул, рачIа Аврагасул ﷺ суннат цIунун, шайтIаналъе бакIал теларин.

 

Жабир Мажидов

2026-09-01 (РабигIул аввал 1448 с) №17.


Тафсир агьлуялъул маяк

Имамзабазул, хасго чIахIиял гIалимзабазул къимат лъала гьезул таржама гъваридго лъазабидал. Гьелдаго цадахъ имам вокьизеги вокьула. Амма лъаларев чи вокьизе кIоларо. Аварагас ﷺ абухъе, гIалимзаби ккола гьесул ирисилал. Щайгурелъул, Аварагас ﷺ жинда хадуб тола гIелму. Гьел ккола гьеб ирс босулел ва...


Пашманлъи тIаса инабулеб

ТIадегIанав Аллагьас инсанияталъе гIемерал нигIматал рижун руго. Хирияб Къуръаналда хъван буго (магIна): «Гьев инсан кин валагьуларев Аллагьас ﷻ жиндие ризкъилъун кьун бугеб батIи-батIияб тIагIамалде». (Сура «ГIабаса», 24 аят).   Гьел нигIматазул цояб ккола хъабахъ....


Лъаялъул байрам

Хъумторхъала райналъул ракьалда бугеб ЦIияб ГIурада росулъ тIобитIана лъай кьеялъул ва рухIияб тарбия щвеялъул мурадалда гIуцIараб байрам. Гьениб росдал лъималаз ва гьидерил росабалъа рачIарал гьитIичаз бихьизабуна жидерго лъай. Гьез цIалана Къуръан ва кьуна батIи-батIиял гIелмиял суалазе жавабал.


Суал-жаваб

Насвай хIалтIизабун хадуб кIалги ххуличIого ялъуни гьебги чвантиниб лъун бараб как рикIкIунищ? Лъалеб жо буго хъалияналъги, насваялъги ва гьелда релълъарал цогидал жалазги чорхое зарал гьабулеблъи. Гьел жал хIалтIизариги шаригIаталда мунагьлъун рикIкIуна. Пуланав чи ватани гьединал жалаздаса...


Кин цIуни гьабилеб?

Адамил лъимер битIараб нухдаса къосинабизе, квешаб гIамал гьабизе гьесизабизе кидаго хIаракат бахъула иблисалъ. Гьелдаса цIунизе инсанасе бищун кумек гьабула Аллагьасдаса ﷻ кумек тIалаб гьабиялъ.   Гьедин гьабейин Къуръаналда абулебги буго (магIна): «…рахIматалдаса бачахъараб...