Аслияб гьумералде

БакI теларо

БакI теларо

Нилъер гIумруялъулъ рукIуна гIадатияллъун рихьулел, амма Аллагьасда цебе кIудияб кIвар бугел жал. Гьединал, кIочон тарал суннатазул цояб ккола как балеб мехалда мухъал ритIизари. ГIемерисез гьеб кIвар кьечIого тола, гьеб битIахъего нилъер какил даражаялда ва гIадамазда гьоркьоб бугеб цолъиялда хурхараб букIаниги.

 

Аварагас ﷺ абуна: «Нужерго мухъал ритIизаре. Гьеб ккола камилаб какил гIаламатаздасан цояб», - абун (Бухари, Муслим). Гьелъул магIна ккола кьерал ритIун ругеб мехалъ как камилаблъун ва къабулаблъун лъугьунин абураб.

АсхIабзабаз Аварагасул ﷺ гьел рагIаби цIакъ кIвар кьун къабул гьаруна. Жиндаса Аллагь разилъаяв Анас ибн Маликида гьикъидал Авараг ﷺ чIаго вукIараб заманалда дандеккун гьанже щиб хисун бугебин абун, гьес жаваб кьуна: «Дида щибго гIайиб бихьуларо, нужеца какилъ кьерал ритIизарунгутIи гурони», - ян (Бухари). Халгьабе, доб мехалъги гьеб рикIкIунаан диналъул кIвар бугеб бутIалъун.

Аварагас ﷺ баян гьабуна щай гьеб гьедигIан кIвар бугебалиги. Аллагь разилъаяв ал-Бараъ ибн ГIазибица бицана:

«Бичасул Авараг ﷺ байбихьудаса ахиралде щвезегIан кьеразда гьоркьов хьвадулаан, нижер каранда ва гъажалда тIад кверги лъун абулаан: «РатIалъуге, нужер ракIал цоцадаса рикIкIалъизе гурин», - абун. (Абу Давуд)

ГIемерисез как балеб мехалда кьеразул кIвар гьабуларо: рикьа-риххун гьоркьорлъаби тола, мухъал ритIизаризе хIаракат бахъуларо. Гьеб ккола Аварагасул ﷺ кIвар бугеб суннат. Кьерал ритIизариялъ нилъеда малъула къватIиса гуребги, жанибги - нилъер рекIелъ ва хьвада-чIвадиялда низам ва берцинлъи гьабизе. Гьелъ ракIалде щвезабула бусурбанчиясул гIумруялъулъ сундулъго гIадлу-низам букIине кколеблъи, хасго гIибадаталъулъ.

Гьединго Аварагас ﷺ кантIизарун абуна: «Нужеца ялъуни мухъал ритIизаре ялъуни Аллагьас ﷻ нужер гьурмал рикьизарила», - ян.  (Бухари, Муслим)

Гьелъул магIна ккола гьединаб гIадатияблъун бихьулеб масъала кIвар кьечIого теялъ гIадамазда гьоркьоб цолъи гьечIолъиялде рачине бегьулин абураб. Какилъ гIадлу гьечIеб мехалъ, гьелъ асар гьабула бусурбабазул ракIазеги гьоркьорлъабазеги. Гьединлъидал какилъ мухъал ритIизариялъулъ цIодорго рукIине ккола.

Гьединго Аварагас ﷺ нилъ малаикзабазда релълъинарун абуна: «Малаикзаби жидерго БетIергьанасда цере кьерда чIолел гIадин щай нужги, кьерал гьарун, чIоларел? Гьел, тIоцересел кьералги цIезарун, мухъал ритIизарун чIола», - ян (ибну Мажагь).

Гьеб хIадисалъ баян гьабуна как балеб мехалда нилъеца хIаракат бахъизе ккей низам ва гIадлу цIунизе. Живго Аварагас ﷺ кантIизаруна кьерда чIобого хутIараб бакIалде шайтIан лъугьине рес букIин.

ЖамагIат-какалъул байбихьиго кьер битIизаби бугелъул, рачIа Аврагасул ﷺ суннат цIунун, шайтIаналъе бакIал теларин.

 

Жабир Мажидов

2026-05-15 (ЗулкъагIида 1447 с.) №10.


Къурбан хъвей

Къурбан хъвеялъул хIукму   ШафигIиясдаги, АхIмадидаги, Маликидаги аскIоб къурбан хъвей муаккадаб суннат ккола, ай кIвар кьун тIадчIей гьабизе кколеб суннат. АбухIанифада аскIоб - шагьаразда, росабалъ гIумру гьабун ругел гIадамазда тIадаб буго. («РахIматул...


Жиндир тIабигIат - Къуръан

ХӀадисазул тӀахьазул аслиял мурадазул цояблъун ккола МухӀаммад аварагасулﷺ шамаилал тIиритIизари, ай гьесул вукIа-вахъин, тIабигIат. Къокъго абуни, Аварагасда ﷺ хурхарабщинаб. Гьелъие гIиллалъун ккана МухIаммад Авараг ﷺ камилав, жиндаса мисал босулевлъун вукIиналъ.   ТIадегIанав Аллагьас ﷻ...


Аллагьасе ﷻ бокьулеб би

Къурбанкъоялъ Адамил лъималаз гьарурал лъикIал гIамалазул бищун Аллагьасе бокьулеб гIамал би гIодобе тIей буго (къурбан хъвей).   Къурбаналъе хъураб жо Къиямасеб къоялъ бачIине буго жиндирго лълъурдулгун, расалгун, щанкIлалгун, гьелъул би ракьалде тIинкIилалде Аллагьасда ﷻ аскIоб кIудияб...


ЛъикIал гIамалал

ХIадисалда буго: «Аллагь ﷻ лъикIав вуго, Гьесие лъикIлъи бокьула. Гьес ﷻ лъикIлъиялдалъун щвезе рес кьола кьвари ва цогидалдалъун щвезе кIолареб жо», - абун (Бухари). Дунял бихьиялъе Аварагасул ﷺ гьал рагIаби кьучIлъун руго бусурбанчиясе. ЛъикIлъиги, гIицIго беццараб гIамаллъун букIин гуребги, гьеб...


ГIарафа магIарда чIей

ГIарафа магIарда чIей хIежалъул бищун кIвар бугеб рукнулъун ккола, щайгурелъул, гьеб къо къалъаралдаса хадусеб къоялъул рогьел баккизегIан гьенив цо лахIзаталъгIаги чIечIев чиясул хIеж рикIкIунгутIиялъе гIоло. Цогидал рукнабазе цIараб хасаб заман гьечIо.   ГIарафа мегIер ва ГIарафа къо буго...