Аслияб гьумералде

Къуръаналъул моцI

Къуръаналъул моцI

АлхIамдулиллагь, гьале исанаги тIаде щолеб буго хирияб Рамазан моцI. Гьеб буго щибаб соналъ щивав бусурбанчи жиб бачIиналъухъ балагьун чIун урхъун вукIунеб моцI. Хирияв Аварагас ﷺ абун буго: «Ражаб буго Аллагьасул ﷻ моцI, ШагIбан – дир моцI, Рамазан – дир умматалъул моцI», - абун.

 

 

Умматалъул моцI букIиналдаго цадахъ, Рамазан буго Къуръан жиндилъ рещтIараб, гIемер цIализе цIакъго цIакъ хирияб моцI. Рамазан щведал имам Зугьайрица абулаан: «Гьаб буго Къуръан цIалиялъул ва садакъа кьеялъул моцI», - абун. Ибну ХIакимица абуна: «Рамазан моцI тIаде щведал, Къуръан цIалиялде машгъуллъун, имам Малик хIадис-гIелму цIалиялдаса ва гIалимзабигун гIодов чIеялдаса ватIалъулаан». ГIабдуразакъица абуна: «Рамазан щведал Суфяну Саврияв, цоги гIамал гьаби тун, Къуръан цIалиялде вуссунаан».

Къуръан буго Аллагьасул ﷻ калам. Аварагасе ﷺ кьурал мугIжизатазул бищун кIудияб. Щивав бусурбанчияс кквезе ккола гьеб жиндиего нурлъун ва лъазе ккола гьелъул хиралъи ва битIун цIализе. Гьединлъидал, щивас хIадурлъи гьабизе рекъараб буго Рамазан моцI тIаде бачIинегIан, хьвадизе ккарав мугIалимасухъе дарсиде ун, Къуръан цIали мухIкан гьабун хIадурлъун рукIине.

Аварагас ﷺ хирияб хIадисалда абун буго: «Къуръан буго Аллагьасда ﷻ цебе жиб цIаларасе шапагIат гьабулеб, жиб нухлъун ккурав Алжаналдеги вачунеблъун…», - абун (ТIабарани).

ХIакимица бицараб цогидаб хIадисалда буго: «… цIале гьеб (Къуръан), Аллагьас ﷻ гьеб цIалиялъухъ кири кьола, щибаб хIарп рикIкIун анцIго ажру хъвала…», - абун. Амма цIалулелъул букIине ккола гIицIаб Аллагьасе ﷻ гIоло, Гьесул ﷻ разилъи тIалаб гьабун, Гьесул ﷻ амруялда нахърилълъун абураб ният. Къуръан цIалулелъул цIунизе рихьизарурал адабал цIуни гуребги, чиясе рекъараб буго пикрабазулъ ихлас цIунизеги.

Абу Давудица бицун буго Рамазан моцIалъ Мужагьидица гIемерисеб нухалъ бакъанил, маркIачIул каказда гьоркьоб цIалун лъугIизабулаанин тIубараб Къуръан абун. Цо-цо чагIи рукIана жидеца Къуръан цо ракагIаталда жаниб цIалун лъугIизабулелги. Гьединаздасан вукIана ГIусман ибну ГIафан, Тамими Дарияв, СагIид ибну Жубайр гIадал асхIабзаби. Гьединаб макъамалде рахарал чагIи нилъеда гьоркьор дагьал ратила, бугониги, рекъараб букIина щивас жиндиего заманалъул ва цIализе бугеб къадаралъул хIисаб гьабураб график бахъани, хирияб Рамазан моцIалъ тIубараб Къуръан цIалун лъугIуледухъ.

Аллагьас ﷻ кумек гьабеги.

 

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-09-01 (РабигIул аввал 1448 с) №17.


Мисал босула

Бищун талихIавлъун ккола Аллагьас ﷻ тIадкъарал хIукъукъалги тIуралев, хирияв Аварагасул ﷺ суннатги цIунулев ва исламалда рекъон хъизан-агьлуялъе тарбияги кьолев чи. Лъимералъ тIаса бищулеб нух бараб букIуна эбел-инсуда.   ГIемер абулеб рагIула, эбелалда яги инсуда релълъарав вугин абун....


БацIцIадаб гIоралда релъараб

Как буго диналъул кьучI ва аслу. Как тарав чиясул дин биххулин абун буго хIадисалдаги. Гьелъул магIна ккола диналъул щулалъи какалда бараб букIунин.   Бусурбанчияс кIвар кьезе ккола какалде. Гьелъул кIвар бицана хIадисалъги: «Дуда лъай, ишазул бищун лъикIаб как бугеблъи...»...


Камиллъарав авараг

Нилъее мисаллъун ва шаригIат малъизелъун Аллагьас ﷻ витIарав чи вуго хирияв МухIаммад авараг ﷺ. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абун буго (магIна): «Аллагьасул расуласда буго нужее, я муъминзаби, берцинаб нахърилълъин…». (Сура «ал-АхIзаб», аят 21).   Нужеца...


Щал кколелали бихьизабуна

Нилъер диналда жаниб кутакаб бакI кколеблъун буго аманат, божилъи гьабураб тIубазаби, ритIухълъи цIуни абураб иш. Гьебги гIицIго гьабулеб гIадатияб ишалда хурхин гуреб, муъминчиясул гIумруялъул Аллагьасулгун ﷻ жиндир бугеб гьоркьоблъиялдаса байбихьун ва хIатта хIайваназул ургъел гьабиялде щвезегIан...


Тафсир агьлуялъул маяк

Имамзабазул, хасго чIахIиял гIалимзабазул къимат лъала гьезул таржама гъваридго лъазабидал. Гьелдаго цадахъ имам вокьизеги вокьула. Амма лъаларев чи вокьизе кIоларо. Аварагас ﷺ абухъе, гIалимзаби ккола гьесул ирисилал. Щайгурелъул, Аварагас ﷺ жинда хадуб тола гIелму. Гьел ккола гьеб ирс босулел ва...