Аслияб гьумералде

ТалихIкъосин, балагь-къварилъи, унта-щокълъи

ТалихIкъосин, балагь-къварилъи, унта-щокълъи

Унти буго Аллагьасул ﷻ рахIматазул цояб, гьелъ загьир гьабула инсанасул загIиплъи ва хIалкIвей гьечIолъи. Унти рикIкIуна гIицIго черхалъул къварилъилъун гуребги, иман щула гьабизе бачIараб хIалбихьилъунги мунагьал чурулеб алатлъунги. ХIадисалда бицараб кинниги, унтараб мехалъ сабру гьабиялъ бусурбанчиясе кIудияб кири кьола БетIергьанас ﷻ.

 

Унти сабаблъун чурула мунагьал. Хирияб хIадисалда Аварагас ﷺ абун буго: «Кинаб бугониги талихIкъосин, балагь-къварилъи, унта-щокълъи бусурбанчиясде тIаде бачIани, хIатта заз къарабгIанасебцин, Аллагьас гьеб сабаблъун гьесул мунагь чурула», - абун (Бухари, Муслим). Хвалда цебе унти щварав чи вугони, гьеб гьесие лъугьина Аллагьасда ﷻ дандчIвалалде мунагьаздаса вацIцIалъилъун.

Макъам цIикIкIин. Инсанас сабруялдалъун тIаде щвараб унти хIехьани, Аллагьас ﷻ гьев Алжаналда гIадатиял гIамалаздалъун щвезе вукIинчIеб тIадегIанаб даражаялде вахинавула. «Унгоги инсанасе Аллагьасда цебе тIадегIанаб макъам щвезе бегьула, жиндир (лъикIал) гIамалаздалъун щвезе кIвезе букIинчIеб, БетIергьанас жив гьеб даражаялде вахинегIан рекIее гIоларел жалаздалъун батIи-батIиял хIалбихьиял гьариялдалъун», - ин абун буго хIадисалда (ибн ХIиббан).

ГIамалалъухъ кири кьей. Унтиялъ суннатал какал яги кIалал кквезе квалквал гьабулеб бугони, Аллагьас ﷻ Жиндирго цIобалдалъун, гьел гьарурал кинниги, кири хъвала чиясе. ХIадисалда буго: «Лагъ унтарав яги сапаралда вугеб мехалъ, гьесие кьола рокъов вукIаго ва сах-саламатго вугеб мехалъ гьабулеб букIараб гIамалалъухъ гIадаб кири», - ян (Бухари).

РакIалде щвезабула тавбу. Унтун загIипго вугеб мехалда инсанас гьарула батIи-батIиял пикраби, хIатта хвезе ватилин абурабги. Гьединаб хIалалъулъ вугеб мехалда чара гьечIого гьабула тавбу, дугIа.

Цоги, унти буго ццим бахъинлъун гуреб, хIалбихьилъун. ЗахIмалъиялъухъ халгьабун букIунелъул гьелъухъ щолеб жоги, гьелъ цIикIкIун унтаравгIанасе ажру-кири щвейги цIикIкIараб букIуна. Бихьаралда сабру гьабуни, ахир талихI батиги кIудияб букIуна.

Гьаризе ккола Аллагьасда ﷻ тIаса лъугьин, мунагьал чури, сахлъи кьей. Цадахъго хIалтIизабизе ккола гьелъие ругел сабабалги. ХIадисалда Аварагас ﷺ абулеб буго: «Я Аллагьасул ﷻ лагъзал, нужеца дару-сабаб балагье, Гьес ﷻ дару гьечIеб унти (хвел гурони) бижун гьечIо», - ян.

Аллагьас ﷻ сахлъи кьеги киналго унтаразе! Амин!

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


ГIибадаталъулъ кIвахIаллъи

Имам Гъазалияс «ИхIяу гIулуму ддин» абураб тIехьалда хъван буго: «Гьелъие кумек гьабулеб алатлъун ккола гIибадаталъе хIаракат бахъулел гIадамазул лъикIлъабазул хIакъалъулъ бицунел харбазухъ гIенекки. Гьелдасаги лъикIаб – гьединал гIадамазулгун гьудуллъи гьаби (кинаб гIамал,...


ЛъикIазулгун гьалмагълъи гьаби

Гьудул-гьалмагълъи лъи-кIасулгун гьабизе ккеялъул хIакъалъулъ гIемер бицуна имамзабаз мажгитахъ гьарулел вагIзабазда, гIалимзабазул мажлисазда. Гьебги гIадахъ босун лъикIал гIадамазулгун цIикIкIараб гьоркьоблъи гьабизе хIаракатги бахъула гIемерисев чияс. ХIакъикъаталдаги кутакалда лъикIаб, беццараб...


Бекерулеб заманалъул хIикмат

Замана сверула сагIтал тирула, Сон хехго бачIуна, херлъун ватула. (Инхоса ГIалихIажи)   Халкъалда гьоркьоб гIемер бицунеб жолъун ккола ахираб мехалда заман хехго унеб бугилан абун. ХIакъикъаталдаги гьедин букIин бихьулебги буго. Щибго ургъел гьечIого нилъ рукIаго ун батула анкь, моцI,...


Рецц-бакъ гьабизе бокьи

Бахчараб ширкин абулеб гIамал ккола лъикIал гIадамазда бихьизелъун, гIамалал рихьизелъун, халкъалъ рецц гьабизелъун гьабулеб ишалда. Гьеб рекIел унтиялъ инсан вачине бегьула ахираталда кири щвеялдаса махIрум гьавиялде, гьабураб гIибадат чIобогояб, пайда жиндаса щвечIеблъун гьабиялде.   Гьеб...


ХIикматал махлукъатал

Руз   Руз ккола дунялалда ругел бищунго гIажаибал ва хIикматал хIанчIазул тайпабазул цояб. Абула гьезул бугин 200-250 гIанасеб тайпа. Гьел дандчIвазе бегьула киса-кирего. Руго чIахIиялги, гIисиналги.   Гьанжесеб заманалъул бищун кIудияб рузлъун рикIкIуна Россиялда, Китаялда ва...