Аслияб гьумералде

Аварагас ﷺ макьу хвезабичIо

Аварагас ﷺ макьу хвезабичIо

Аварагас ﷺ макьу хвезабичIо

ХIайваналги ккола Аллагьасул махлукъатал. Гьезие зарал гьабугеян ва гьездехун гурхIел-рахIму гьабеян шаригIаталъги малъула нилъеда.

Исламалда хасаб кIвар кьола кутузде. Гьел рикIкIуна рацIцIадал рухIчIаголъабилъун ва мажгиталъурецин риччала. МухIаммад аварагас ﷺ абуна: «Кету нажас гуро, гьелъ нужеда цадахъ гIумру гьабулелъул», - ян (Тирмизи, АхIмад).

 

Аварагасул ﷺ бищунго бокьулеб кету букIана МугIизза абун цIар бугеб. Биценазда рекъон, гьеб букIана гIазухъахIаб, кIиго батIияб кьералъул берал ругеб кету. Аварагас ﷺ цIакъ хIеренаб бербалагьи гьабулаан кутузде, хIатта гьезул макьуцин хвезабулароан. ВагIза гьабулаго гьесул ﷺ наказбазда тIадги бегун, кьижунцин букIунаан кету.

ХIайваназул ихтиярал хвезари рикIкIуна такъсирлъун, гьелъие гIоло Къиямасеб къоялъ жавабги кьезе ккола.

МухIаммад аварагас ﷺ абун буго: «Цо пуланай чIужугIадан жужахIалде ине йиго, гьелъ кету кваназабичIого ва жинцаго квен балагьизе биччачIого бакъуца хвезабуралъухъ», - ян. Щивав бусурбанчиясда тIадаб буго жинцаго хьихьарал яги аскIор ругел рухIчIаголъабазда гурхIел гьабизе.

Аварагас ﷺ нилъеда малъана Аллагьас бижанщиналде лъикIлъи гьабизе. ТIадегIанав Аллагьас инсан тIолабго махлукъаталдаса тIадегIан гьавуна, гьединлъидал, нилъедаса загIипазда гурхIел гьаби ккола нилъеда тIадаб борч.

Цо риваяталда буго, Аварагасул ﷺ ратIлиде жаниб борохь лъугьун букIиналъул бицун. Пуланаб катида гьеб бихьана ва гьелъ гьеб чIвана. Аварагасда ﷺ гьеб бихьидал, баркалаялъул гIаламат хIисабалда, катида квер бахъана.

Аллагьасул Расуласул ﷺ кутуздехун бугеб рокьи бихьун, гьесул ﷺ сверухълъиялъги босана. Масала, ГIабдуррахIман ибн Сагър Ямани асхIабасе щвана Абу Гьурайрат абураб тIокIцIар, ай «кутузул эмен» абураб магIнаялда бугеб. Щайгурелъул, киве унев вугониги гьес цадахъ катил тIинчI бачунеб букIиналъ. Гьес ургъел гьабулаан мадугьалихъ ругел кутузулги, кваназарулаан ва рукIине бакI чIезабулаан.

Исламалъ кIудияб кIвар кьола киналго чIаголъабаздехун гурхIел-рахIму гьабиялде. Гьаб мисалалъ нилъеда ракIалде щвезабула бусурбанчиясул жавабчилъи Аллагьас бижараб бищунго гьитIинаб махлукъаталдехунцин тIибитIун букIин.

Жидерго рацIцIалъиялъул ва лъикIаб тIабигIаталъул рахъалъ машгьурал рукIиналъ кутул гIемеразе рокьулеллъун лъугьана. МухIаммад аварагасги ﷺ рокьи бихьизабуна гьел рухIчIаголъабаздехун. Кутузул хIакъалъулъ ругел хIадисазги нилъеда малъула гьезул адаб-хIурмат гьабизе.

 

Жабир Мажидов

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


Телефоназул унти

Жиндир хIакъалъулъ гIемер бицунеб унти ккола телефоназда нилъ рараллъун рукIин.   Нилъер лъималги цIакъго унтун руго гьеб унтиялъ. Гьединаб унти букIин загьирлъула: Смартфоналдаса ри-кӀкӀад ругеб мехалда яги гьеб кIочон хутIани ургъалабазулъе ккей. Телефоналде гIемер халгьаби. Цо-цояз...


Аварагасги ﷺ тIадчIей гьабулеб букIараб

Къунуталъ (магьдина) какилъ хасаб бакI ккола ва гьеб ккола ШафигIияб мазгьабалда бищунго кIвар бугел суннатазул цояб. Гьеб буго рогьалил какил кIиабилеб ракагIаталда, рукугIалдаса хадуб цIалулеб хасаб дугIа. Гьединго къунут цIалула витрулъул какда, рамазан моцIалъул ахирисеб бутIаялда ва балагь...


ГIолохъанал гIалимзабигун дандчIвана ГIолилазул форум

Гьал къоязда Хасавюрт шагьаралда тӀобитӀараб, Саидбег Даитовасул цӀаралда бугеб къецалда бергьарал гӀолохъанал гӀалимзабазегун хӀафизазе гьоболлъи гьабуна Дагъистан республикаялъул муфти, шайих АхӀмад-афандица. Данделъиялда шайих АхӀмад-афандица баркана щварал бергьенлъаби ва бицана диналъе...


Мунагь теялде рачунел ишал

ГъалатI ккеялдаса инсан цIунарав гьечIо. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ инсан вижун вуго мунагьалде кколевлъун.   Мунагь гьабиялда цоял къанагIатлъула, цогидал гIемерго даимлъула. Кинниги мунагь гьабиялдалъун инсанасул Аллагьасул ﷻ гурхIелалдаса хьул къотIизе бегьуларо. КигIан захIматал ишазулъгицин...


Черхалъул хIал баччулеб

ХIатIил кӀудияб килищ гӀицӀго килищ гуро.   Гьеб чIола тӀолабго черхалъе балансировка хӀисабалда, ай гьелъ тIубараб черх чIезабула битIун, чи дове-гьаниве вортун унаредухъ. ГьитIинаб лага букӀаниги, гьелъ черхалъул 40 процент гӀанасеб къадар жиндаго баччула. Гьеб гьечӀони нилъехъа ритӀун...