Аслияб гьумералде

Къуръаналъул адабал

Къуръаналъул адабал

Имам СуютIияс данде гьабураб «АлИткъан фи гIулумил Къуръан» абулеб тIехьалдаса росун, хирияб Къуръан цIалиялъул дагьалго адабал рехселин.

- Берцинаб гьаракьалъ цIализе суннатаб буго. Цоги чиясе зарал гьечIони, гьаракь борхун цIалиги мунпагIат бугеб буго: гьелъул асар цIикIкIараб букIуна, рагIарасеги мунпагIат гьабула, цIалулесул ракIги тирхула, макьу-гъафлатги тIаса уна.

- Къиблаялде вуссун гIодов чIезе, Аллагьасе хIелун чIезе рекъараб буго.

- Суратазул ва аятазул тартибалда цIализе рекъараб буго. Цо сурат цIалун тIубан хадуб цогидаб цIализе байбихьила. Аятги тIубан цIализе рекъараб буго.

- КIал бацIцIад гьабизе, сивак бахъизе суннатаб буго.

- Къуръан цIализе байбихьилалде цебе «АгIузу биллагьи» абизе суннатаб буго. Щибаб сура цIалилалде «Бисмиллагь» бахъизеги лъикIаб буго. Сураялъул гьоркьоб бакIалдаса цIализе байбихьаниги, бисмиллагь абизе лъикIаб буго.

- ГIедегIичIого, пикру гьабун, хIурупазул хIакъ тIубан цIализе лъикI буго. Щибаб аяталь бицунеб жоялъул пикру гьабун цIалила.

- Къуръаналда ругел гIазаб бицарал ва хIинкъи кьей бугел аятал цIалараб мехалъ ракI пашманлъун гIодизе рекъараб буго: Аллагьасул гIазабалъул кутакги жиндирго напсалъул кIарчанлъигун гIайибал хал гьабун.

- Берцинаб гьаракьалъ, мухIканаб хIалалъ, Къуръан цIалулев чиги гьеб цIализе виччан гьесухъ гIенеккизе суннатаб буго. Цояз цIалун цогидал гIенеккун иргаялда цIалиги асар щолеб букIуна.

- РекIехъе цIалиялдаса Къуръаналде балагьун цIали кири гIемер щолеб буго: Къуръаналде балагьиги гIибадат буго.

- Къуръан кинабго заманалъ цIализе лъикI буго. Какилъ цIали, сардилъ тIаде вахъун цIали, рузман сордо-къоялъ цIали кири гIемер щолеб жо буго.

- Щибаб анкьго къоялда жаниб Къуръан цIалун тIубайги лъикI буго. Гьедин цIалулеб бугони рузман къоялъ байбихьун хамиз къоялъ тIубазабила. Къуръан тIубайдал дугIа гьаби суннатаб буго: гьеб буго жаваб гьабулеб гIуж. Жиндир агьлу-хъизан данделъун дугIа гьаби гIемерго лъикIаб буго.

Жеги гIемерал суннатал ва адабал руго Къуръан цIалиялда ва гьелъул хIурмат гьабиялда хурхарал. ТІадегIанав Аллагьасул калам бугелъул, гьеб жиндир къадру кIудияб тIехь буго. Щибаб жоялъул къадруялда релълъараб букIуна гьелъул адабхIурмат гьабиги. ТІадегIанав Аллагьас тавпикъ гьабеги Гьесул хирияб калам цIализе, Гьелъул хIурмат гьабизе ва Гьелда рекъон гIамал гьабизе.

ЖАБИР МАЖИДОВ, «АС-САЛАМАЛЪУЛ» МУХБИР

2026-05-15 (ЗулкъагIида 1447 с.) №10.


Нужее баяналъе

ГIумар-асхIаб кин чIварав? – Рогьалил как балаго чIвана. Абубакарил ясазул бищун гIелму бугей щий йикIарай? – ГIаишат. Аварагасул чIужу ХIафсатица чан сон бараб? – 69 сон. Суратул «Намлаялда» цоги щиб цIар абулеб? – Суратул...


ХIарамалъул ракь

Макка-Мадинаялъул хиралъилъун нилъее гIела, жиндие гIоло кинабго махлукъат бижарав Авараг ﷺ тIад хьвадараб, гьев вукъараб ракьлъун букIин.   Нилъеда бихьулеб буго жакъасеб къоялъги ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Макка-Мадинаялъул агьлу хьихьун бугеб куцги, гьениб гьанжелъизегIан цIунун бугеб...


Рукъалъул мучари, гъаран

Гъаран (укроп) (латиназул мацӀалда Anethum ) — сельдереязул хъизаналъул лъагӀалилаб хералъул гъветӀ, гьелъул цохӀого цо тайпа ккола махӀ жиндаса бугеб гъаран (мугIрул мучари), яги хурул гъаран. ГӀалхул гъаран бижула ГьитӀинаб Азиялда, Шималияб Африкаялда, Ираналда ва Гималаязда. Бекьулеб ва...


Аллагьасе ﷻ бокьулеб би

Къурбанкъоялъ Адамил лъималаз гьарурал лъикIал гIамалазул бищун Аллагьасе бокьулеб гIамал би гIодобе тIей буго (къурбан хъвей).   Къурбаналъе хъураб жо Къиямасеб къоялъ бачIине буго жиндирго лълъурдулгун, расалгун, щанкIлалгун, гьелъул би ракьалде тIинкIилалде Аллагьасда ﷻ аскIоб кIудияб...


ЛъикIал гIамалал

ХIадисалда буго: «Аллагь ﷻ лъикIав вуго, Гьесие лъикIлъи бокьула. Гьес ﷻ лъикIлъиялдалъун щвезе рес кьола кьвари ва цогидалдалъун щвезе кIолареб жо», - абун (Бухари). Дунял бихьиялъе Аварагасул ﷺ гьал рагIаби кьучIлъун руго бусурбанчиясе. ЛъикIлъиги, гIицIго беццараб гIамаллъун букIин гуребги, гьеб...