Аслияб гьумералде

Балагь-къварилъи

Балагь-къварилъи

Бусурбанчиясе, тIаде рачIунел тIабигIиял балагьал, букIа гьеб ракь багъари, гьурал рахъин, гIаммал унтаби, лъим кIанцIи ва цогидалги, гьеб буго бечедав-мискинав абун течIого, щивав чи кумек, хвасарлъи тIалаб гьабун къватIиве вахъунеб заман. Гьеб хIалалъулъ чияда ракIалде щола дунял тIаса ине, кида-къадги ахираталъул заманги бачIине бугеблъи, жиндир хIалкIвей гьечIолъи, Аллагьасде вортизе ккей.

 

ТIабигIиял тIадерачIинал руго жиндилъ хасаб гIакълу, дарс, сабру гьабиялдалъун мунагьаздаса рацIцIалъиялде ва хIалхисун лъугьиналдалъун талихIкъосиналде рачине рес бугел гъваридал гIаламатал.

Сундуе гIоло букIине рес бугеб тIаде бачIунеб къварилъи абуни, цо-цо мехалъ гьеб букIуна иманалъул хIалбихьилъун. Къуръаналда абун буго (магIна): «Нижеца иман лъунин абун гIадамазда ракIалде ккунищ бугеб гьезул хIалбихьи гьабизе гьечIин», - абун («ГIанкабут» сураялъул 2 аят).

Мунагьазухъ тамихIлъун ва кантIизарилъун. Тарихалда гIемерал лъугьа-бихъинал ккана жидер аварагзабазда божичIел умматазе батIи-батIиял тIабигIиял балагьаздалъун тамихIал гьарураб. Амма, алхIамдулиллагь, Аллагьасул ﷻ рахIмат ккола муъминзабазе тамихI гьабизегIан цебеккун рес кьун бугеб тавбу гьабизе. Гьелъ буго тIаде бачIараб гIиси-бикъинаб тIабигIияб хиса-баси нилъее кантIизарилъун бихьизабун бугеб Аллагьасул ﷻ ццим щвелалде.

Мунагьал чури ва макъам борхизабилъун. Аварагас ﷺ абун буго: «Аллагьасе ﷻ Жиндирго лагъасе лъикIлъи бокьидал, Гьес ﷻ лагъасе дунялалдаго тамихI гьабула (унти-балагь гIадаб тIаде биччан). Амма Аллагьасул ﷻ лагъасда ццим бахъун бугони, гьесул мунагьазухъ гIазаб гьаби Къиямасеб къоялде щвезегIан нахъбахъула», - ян (Тирмизи). ТIабигIиял хиса-басияздалъун чиясе зарал ккей лъугьин букIине бегьула гьитIинал мунагьазе капаратлъун, вацIцIадавлъун ахираталда Аллагьасда ﷻ цеве вахъинелъун.

Гьединаб хIал тIаде щведалги, тIоцебесеб иргаялда, чияс гьабизе ккола сабру. Гьебги гьабизе ккола хIалхиси тIаде бачIараб хIалалъго.

ХIадисалда буго: «Жинде тIаде балагь-къварилъиги щун, цинги сабру бихьизабурав чи вахине вуго лъикIал гIамалал гьариялдалъун вахине вукIинчIев макъамалде», - ян (ибну ХIиббан).

БукIине ккола таваккал ва бичIчIизе ккола кинабго Аллагьасул ﷻ хIукму-хъваялдалъун бачIараб букIин. «Аллагьасул ﷻ амруялдалъун гурони щибго тIаде щоларо лагъасде», - ян абулеб буго Аллагьасул ﷻ Каламалда (сурату «Тагъабун», 11 аят). ТIаде биччараб нахъе босулевги Аллагь ﷻ вуго, гьелъ цIунизе ккола таваккал.

Хириял муъминзаби, ахирисел къояз гIемер цIадал ран, лъимал чвахун кIудиял заралал ккана Дагъистаналъул гIадамазе. МаслахIат жиндилъ гьечIеб жо ТIадегIанас ﷻ нилъеда бихьизабуларо. Аллагьас ﷻ щивасе бигьалъи гьабеги бихьараб сабруялда бачине. Цебе букIарарабги, жеги лъикIабги кьун цIигьабеги БетIергьанас! Амин!

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-06-01 (ЗулхIижа 1447 с.) №11.


МацI цIуни

Аби буго, мацI бугин ракьа гьечIеб жойин абураб. Гьединлъидал, мацI цIунизе ккола къваригIел гьечIел харбаздаса.   МацIалъ инсанасе кIудияб зарал гьабула, амма нилъеда гьеб битIун хIалтIизабизе лъани, гьелъулъ буго хвасарлъиги. Нилъеда лъала загьру щиб жо кколебали. Гьеле гьединабго загьру...


ХIалалаб бетIербахъи

Щивав бусурбанчиясе хӀажатаб жо ккола хӀалалаб хайир ва хӀалалаб ризкъи тIалаб гьаби. ТӀадегӀанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абулеб буго (магIна): «Я, гьал гIадамал! Нужеца гьаб дунялалда ругел нигIматаздасан кванай, гьел нигIматал руго нужее хIалалаллъун, нужер чурхдузе ва гIакълуялъе зарал...


ТӀабигӀияб балагь – халкъалъул хӀалбихьи

2026 соналъул март-апрелалда Дагъистаналда рарал чвахунцIадазул хIасилалда ккарал лъугьа-бахъинал регионалъе бищун захӀматал тӀабигӀиял балагьазул цояллъун лъугьана.   Республикаялъул цо чанго шагьаралдагун росабалъ гIемерал гIадамал хутIана жанире руссине рукъзал гьечIого, хвезаруна гьезул...


Лъим кIанцIи

Март моцIалъул къоло ичIабилеб къо, Къаси бачIун щвана Бичасул салам. Сабурго жамагIат къватIиб бахъана, Берцинаб тIабигIат бихьизабуна.   БачIун щун бугелъул, щиб гьабилебан ХасмухIаммадихъе хабар битIана. Гьес «истихфар» гьабун жаваб бачIана Бажарарав чияс росу...


Суал-жаваб

Къамат гьабизе байбихьидал тIаде рахъуна цо-цоял. Кида рахъине лъикIаб бугеб? Имам Муслимил «СахIихIалда» тIад гьабураб шархIалда имам Нававияс хъвалеб буго: «Имам ШафигIил мазгьабалда рекъон, суннатаб буго будунас гьеб гьабун лъугIизегIан щивго тIаде вахъунгутIизе», -...