Аслияб гьумералде

ХIежалде хIадурлъулеб моцI

ХIежалде хIадурлъулеб моцI

ХIежалде хIадурлъулеб моцI

Шаввал моцIалда хадуб, гьижрияб календаралда рекъон, байбихьула зулкъагIида. Аварагасул r заманалда гьеб моцIалъ гIарабияз сапарал гьарулароан. ЗулкъагIида ккола ТIадегIанав Аллагьас рехсарал рагъ хIарам гьабурал ункъо моцIазул цоябги.

ТIадегIанав Аллагьас Къуръаналда абуна (магIна):

«Аллагьасда аскIоб моцIазул къадар буго анцIила кIиго. Гьаб хIукму лавхIулмахIфузалда хъван буго Аллагьас зобал-ракьал рижараб мехалъго. Гьеб анцIила кIиго моцIрол ункъо моцI буго жиделъ рагъ гьаби хIарам гьабурал (зулкъагIида, зулхIижа, мухIаррам, ражаб)», - ян (сурату «Тавбат», аят 36).

Гьал цере рехсарал моцIазулъ рагъ гьабизе хIарамаб буго, амма тушман тIаде кIанцIани гьел нахъе чIвазелъун рагъ гьаби хIарамаб гьечIо. Гьел моцIаз гьабураб мунагьалги, цогидал моцIазда дандеккун, кIодо гьабун хъвала. ТIадегIанав Аллагьас цебе рехсараб аяталда жеги абуна (магIна):

«Нужеца нужерго напсазе зулму гьабуге гьал моцIазда жаниб гIасилъаби ва хIарамал жал гьарун», - илан (сурату «Тавбат», аят 36).

Гьел моцIаз кIал кквеялда тIасанги аварагас лъабго нухалъ такрар гьабун абуна:

«Рагъ хIарам гьабурал моцIаз кIал кквей ва биччай, рагъ хIарам гьабурал моцIаз кIал кквей ва биччай, рагъ хIарам гьабурал моцIаз кIал кквей ва биччай», - илан. (Абу Давуд)

Шаввалалдаса байбихьула хIежалъул моцIал. Ва хасго зулкъагIидаялъ хIажизабаз байбихьула къайи хIадуризе, хIежалда хурхун гIелмиял тIахьал цIализе, дугIаби лъазаризе. ХIеж ккола исламалъул щуабилеб рукну. Цере рукIарал умматаздаги ТIадегIанас тIадкъан букIана гьеб гIибадат.

Къуръаналда рехсон буго ТIадегIанав Аллагьасул амруялдалъун Ибрагьим ва гьесул вас ИсмагIил аварагзабаз КагIба баялъул хIакъалъулъ. Цинги Ибрагьим аварагасде амру гьабуна хIежалде гIадамал ахIеян. Гьелъул хIакъалъулъ Къуръаналда буго (магIна):

«КагIба бан лъугIидал Дица Ибрагьим аварагасде амру гьабуна: «Дуца гIадамаздеги ахIе ва гьезда лъазеги гьабе гьаб Аллагьасул рукъалде рачIун нужеца хIеж гьабеян. ГIадамал КагIба-рукъалде хIеж гьабизе рачIине руго жидерго хIатIазда рилълъун ва рикIкIадаб сапаралдаса жал свакарал ва хIалакъал варанабазда рекIунги», - ян (суратул «ХIаж», аят 27).

Савиялъул тафсиралда хъвалеб буго:

«Ибрагьим аварагас гIадамазде хIеж гьабизе рачIаян ахIи байдал, мугIрул гIодор тIиритIана ва росаби рорхана. ТIоцебе гьесул ахIиялъе жаваб кьурал Йеменалъул агьлу букIана. Гьеб къоялдаса байбихьун Къиямасеб къо щвезегIан хIеж гьабизе ругел гIадамазул заррабаз «лаббайка» абун Ибрагьим аварагасул ахIиялъе жаваб гьабуна», - илан.

ЧанцIул жаваб гьабун батаниги гьедигIан нухалъ ахIула ТIадегIанас гьев инсан хIежалдеги. Аллагьас гьеб ахIиялъе гIемер жаваб гьабураллъун гьареги нилъ. Амин!

ЖАБИР МАЖИДОВ

2026-05-15 (ЗулкъагIида 1447 с.) №10.


Суал-жаваб

ХIежалъ гIисинал ва чIахIиял мунагьал чурулищ? ГIемерисел гIалимзабазда аскIоб хIежалъ гIисинал мунагьал чурула, амма кIудиял мунагьал ва гIадамазул хIукъукъал чуруларо. Бухари ва АхIмадица бицараб хIадисалда буго: «ХIеж гьабураб мехалда жинца абичIони квешаб рагIи ва гьаричIони фискъуялде...


ЛъикIал гIамалал

ХIадисалда буго: «Аллагь ﷻ лъикIав вуго, Гьесие лъикIлъи бокьула. Гьес ﷻ лъикIлъиялдалъун щвезе рес кьола кьвари ва цогидалдалъун щвезе кIолареб жо», - абун (Бухари). Дунял бихьиялъе Аварагасул ﷺ гьал рагIаби кьучIлъун руго бусурбанчиясе. ЛъикIлъиги, гIицIго беццараб гIамаллъун букIин гуребги, гьеб...


Ният халгьабун…

Къокъаб, амма магIна гъваридаб аби буго: «РакIбацIцIалъиялъ, ай ихласалъ гIажаибал жал гьарула», - ян абураб. Гьел рагIабаз мухIканго загьир гьабула муъминчиясул гIумруялъул аслияб магIна. Ахир-къадги исламалда бокьараб гIамалалъе къимат гьабула гьелъул сипат-сураталдалъун яги кIодолъиялдалъун...


ХIикматал махлукъатал

Тюлень   Дунялалда руго гIага-шагарго 30-гIанасеб батIияб тайпа тюленазул. Крабал кваналел тюленазул цаби руго гIажаибал. ГIемерисел тюленал, бихьиналищ яги цIуялищали ратIарахъизе кIоларо. ГIумруги гьез, масала, бихьиналъ - 20-25 соналъ, цIуялъ - 30-35 соналъ гьабула. ТIинчIги гьабула 1-3....


Аллагьасе ﷻ бокьулеб би

Къурбанкъоялъ Адамил лъималаз гьарурал лъикIал гIамалазул бищун Аллагьасе бокьулеб гIамал би гIодобе тIей буго (къурбан хъвей).   Къурбаналъе хъураб жо Къиямасеб къоялъ бачIине буго жиндирго лълъурдулгун, расалгун, щанкIлалгун, гьелъул би ракьалде тIинкIилалде Аллагьасда ﷻ аскIоб кIудияб...