НухIил тIупан
НухӀ аварагасул заманалда тIолабго дунялалдагойищ тIупан тIун букӀараб?
ГӀемерисел гӀалимзабазул ва Къуръаналъул тафсирчагӀазул пикруялда рекъон, тӀолабго дунялалдаго тIупан тIун букӀун буго. Гьелъие далил хӀисабалда гьез рачана гьеб лъугьа-бахъиналъе сипат гьабулел аятал.
ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абулеб буго (магIна): «Дица ракьулъа къватIире иццал-лъаралги раккинаруна ва зобалазулги ракьалъулги кIиябго лъим данделъана, Дица жиб азалалдаго къадар гьабун букIараб хIалалда, НухIил къавм гъанкъизабун гьалаг гьабиялъе». (Сура «Ал-Къамар», аят 12)
Цогидаб аяталда буго (магIна): «НухIица абуна: «Жакъа Аллагьасул ﷻ амруялдаса хвасарлъулев чи вукIине гьечIо, Аллагь ﷻ жинда гурхIун гьес хвасар гьавурав чи гурони». (Сура «Гьуд», аят 43)
ГӀалимзабаз хасго кӀвар кьуна ТӀадегӀанав Аллагьасул гьал рагӀабазде (магIна): «Дица НухIил зурриятги гьабуна нахъе хутIулеблъун». (Сура «Ас-Саффат», аят 77)
ТIупан тIей тIолабго дунялалдаго букӀанин абурал гӀалимзабазда гьоркьор рукӀана атI-ТIабари, ал-КъуртIуби, ибн Касир гӀадал машгьурал тафсирчагӀи. ТIубараб ракь лъел цIун букӀиналда ва НухӀ авараггун гамида жанир рукӀарал гурони хвасарлъичIин абураб пикруялда руго гьел.
Амма цо-цо гӀалимзабаз абуна лъим кIанцIи бакӀалъулаб букӀанин ва гьелъ гӀицӀго НухӀил халкъалъ гӀумру гьабулеб букӀараб бакӀалъе гурони асар гьабичIин абун. Гьез баян гьабуна Къуръаналда битIахъе ракьул гьумералъул щибаб бутӀа лъеца цIун букӀанин абураб жо хъван гьечIин абун.
ХӀасил-калам, тIубараб ракьалда тIупан тIун букӀанин абураб пикру ккола бусурбабазул тафсирчагӀаз къабул гьабураблъун. Амма гьеб къисаялъул аслияб дарслъун ккола гъанкъиялъул масштаб гуреб, Аллагьас ﷻ хадусел наслабазе тараб дарс. НухӀил къисаялъ ракӀалде щвезабулеб буго ТӀадегӀанав Аллагьасе ﷻ гӀибадат гьабулаго сабру гьабизе ва Гьесул амру чӀухӀичӀого къабул гьабизе кколеблъи.
