Аслияб гьумералде

Бищун цеве жужахIалъуве лъугьунге!

Бищун цеве жужахIалъуве лъугьунге!

«Дица бугеб жо абула», - ян гIузру бачун цоцада нахъасан хабар бицине мадар гьабула нилъеца. ЛъикIалдалъун бицани кири щолеб, амма бокьулареб жоялдалъун бицани кIудияб мунагь хIасуллъулеб, бицарав тIаса лъугьун гурони Аллагьги тIаса лъугьунарев.

Гъибаталъул баян гьабун аварагас r абуна: «Гьеб буго жиндие бокьуларелдалъун диналъул вац рехсей», - абун. Цинги аскIов вугес гьесда ﷺ гьикъана: «Дица абураб жо гьесулъ бугонигийищ?» - илан. Аварагас ﷺ абуна: «Дуца абураб жо гьесулъ батани - дуца гъибат гьабуна, батичIони - бугьтан лъуна», - ян. (Муслим, Абу Давуд, Тирмизи)

ХIакъикъаталдаги гIадамазда гьоркьоб цIа лъолев чи ккола бищун квешав, кIигьумерчи. Абу Гьурайратидасан бицана аварагас ﷺ абунин: «Нужеда гьоркьов бищун квешав щивали лъалищ», - илан. «Аллагьасда ﷻ ва гьесул Расуласда ﷺ цIикIкIун лъала», - ян асхIабзабаз жаваб кьедал, аварагас ﷺ абуна: «Цоязухъе цо гьумергун, цогидазухъе цогидаб гьумергун вачIунев кIигьумерчи вуго», - ян. (Бухари, Муслим)

Цогидаб хIадисалдаги аварагас ﷺ абулеб буго гьаб ракьалда кIиго мацI бугев чи ТIадегIанав Аллагьас ﷻ къиямасеб къоялъ гьесие цIаялдасан кIиго мацI бижизабулин. (Ибну ГIасакир «Тариху димишкъ»)

Гъибат ккола жиндие бокьулареб жоялдалъун инсан рехсей, битIаралдалъун рехсолев ватаниги. БатIалъи гьечIо - кIалалъ рехсей, хъван битIе, ялъуни бераз, квераз, ботIроца ишара гьабун рехсанигицин. Инсанасул мукъсанлъи баян гьабулеб жо дуца бичIчIизаби ккола гъибат. Гьединго хIарамаб буго гъибат гьабулев чиясухъ гIенеккизе ва тIад рекъезе. Гъибат гьабиялъ, цIаялъ цIул бухIулеб гIадин, инсанасул лъикIал гIамалал рухIула. Аварагасул ﷺ заманалда гъибат рокьукъаб махIалдалъун загьирлъулаан.

Цо къоялъ гьединаб махI бахъиндал, аварагас ﷺ абуна: «Мунапикъаз муъминзабаздасан гъибат гьабуна. Гьаб гьуриги гьеб сабаблъиялъе бахъараб буго», - ян. (Бухари)

ГIалимзабаз бицана: «Жакъа гIадамаз гъибат гIемер гьабулеб букIиналъ нилъеде гьеб махI бачIунеб гьечIо, ай мегIер гьеб махIалъ цIун букIиналъ», - ян. КагIбул АхIбарица абуна, цо-цо тIахьазда хъван бихьанин: «Гъибаталдасан тавбу гьабун хварав алжаналде ахиралда лъугьуна. Гъибат гьабиялда даимлъун хварав жужахIалъуве бищун цеве лъугьуна», - ян. Аллагьас ﷻ цIунаги нилъ киналго гьеб квешаб пишаялдаса. Амин.

ЖАБИР МАЖИДОВ

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Аллагьас ﷻ цIунула

Балагь, рекIее хIалхьи толарел ахIвал-хIалал ва захIмалъаби тIаде рачIуна нилъер щивасде. Гьаб дунялалъул рукъ гьедин гIуцIарабги буго. Амма нилъер гIумруялъул аслулъун бугеб мурад ва гьаб дунял жидее щиб бакI бугебали бичIчIи бугез дандчIварал къисматалъул киналго захIмалъаби къвакIун хIехьола....


Бусурбабазул тарихчи ва географ

ГIизудин ибну Шаддад ХӀалаби гьавуна Сириялъул ХIалеппоялда бугеб ХӀалаб шагьаралда, 1217 соналъул лъабабилеб зулхӀижа моцIалъ, гьижрияб 613 соналда. Тарихалъул ва географиялъул рахъалъ жиндирго хIалтIабазул кумекалдалъун ибну Шаддад вахъана жиндир гIасруялъул машгьурал тарихчагӀазул...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Якьадги росги   Дир якьадалъе бокьун букIана жиндирго квартира къачIан лъугIизабизе ва гьелъ нижеда гьарана кумек. Дир росас, дидаги гьикъичIого, хIажатаб гIарац къарзалъ кьуна. ЛъагIел ана ва гьеб гIарац нахъбуссинабизе гIедегIунев чиги гьечIо. Дир рос нечола ракIалде щвезабизе ва дида...


Кванил адабал

Кваназе байбихьилалде цин кверал чурила, гьелъ кванида баракат лъола, цинги «Бисмила» бахъила ва абила: «Аллагьумма барик лана фима разакътана ва къина гIазаба ннари», - абун. Кваналев чиясул ниятги букIина диналъе къуват бачIинеян абураб. Гьединаб ниятгун кванани, квенги...


Авараг ﷺ лъай – гьев вокьи

Аллагьасул Аварагасде ﷺ бугеб рокьиялъ гьесул асхIабзабазул ракIазулъ хасаб бакI кколаан. Гьеб рокьи гьез загьир гьабулаан рагIудалъун ва пишабаздалъун гуребги Аварагасул ﷺ къадру цIунулел, гьесул лъикIлъаби рицунел, гьесул тIокIаб гIамал-хасият беццулел шигIрабаздалъунги.   АсхIабзабазда...