КIал кквеялъул хIикмат

КIал кквеялъул хIикмат

Киназдаго лъала ражаб, шагIбан моцIалъ ккурал кIалаз черх хIадурулеблъи тIаде бачIунеб Рамазан моцIалде. ПалхIасил, кIал кквеялда жаниб черхалъе, хасго рухIияб рахъалъе гIемерал пайдаби руго. КIал кквеялъул хIикмат буго инсанас жиндир лагълъи, мутIигIлъи Аллагьасде загьир гьабизе гьев тIами. Гьединго камилаб кIал кквеялъ инсанасул ракI борчIизабула, ракIалда Аллагь чIезавула. Щайин абуни, инсанасда ракъи-къечалъул асар лъайдал, жинца гьеб кинабго Аллагьасе гIоло бокьун тун букIин ракIалде щола, Аллагьасул балагьиялда, Гьесул бетIергьанлъиялда гъоркь живго вукIин ракIалде щвезабула.

Гьединго кIал кколеб рамазан буго баракатаб моцI, къад кIал ккун, къаси таравихIал ран, Къуръан цIалун, садакъа кьун, сардилъ тIаде рахъун гIибадаталдалъунги тIагIатаздалъунги цIезабизе кколеб моцI. Гьеб кинабго рахъалъ гIемерисел бусурбабазулъ чIаголъи лъугьуна рамазан тIаде щведал. Гьединго инсанасул чехь бакъун бугони, гьесул гIибадаталъе черх чIаголъула.

Кидаго гIорцIун вукIунев чиясул ракI согIаб, биццатаб букIуна, гьелъ инсан гIорхъи бахарал жал гьаризе тIамула. КIал кквеялъ инсанасул напс куцала, ракI бацIцIад гьабула. Кидаго гIорцIун вугев чиясда мискинпакъирасул ракъи щибжояли лъаларо. КIалги ккун жинцаго ракъиялъул кьогIлъи чIамараб мехалъ, ракъаразда бугеб хIалги лъан, гьезие кумек гьабизе, гьезда гурхIизе ракI гьесула кIал ккурасул.

КIал кквеялъ квербакъи гьабула мунагьаздаса лугбал, квешлъиялдаса черх цIунизе, гьелъ гIибадаталъул кавабиги рагьула. КIал кквезе суннатлъулел къояздасан ккола ГIарафа къо. Гьебги хIежалда гьечIев чиясе суннатлъула. Гьеб ккола зулхIижа моцIалъул ичIабилеб къо. Гьеб къоялъ кIал ккурав чиясул гьелда цебесебги хадусебги соналъул мунагьал чурула.

ГIашураги тасугIагIаги ккола мухIаррам моцIалъул анцIабилеб ва ичIабилел къоял. ГIашура къоялъ кIал ккуни, цебехун соналъ гьарурал мунагьал чурула. Гьединго суннатлъула щибаб анкьида жаниб итни-хамизалъги кIалал кквезе. Суннатлъула рузман къоялъ кIалал кквезеги, гьелда цадахъ я цебесеб яги хадусеб кколеб бачIани, гьечIони - жибго рузман къоялъ кIал кквезе карагьатаб буго. Гьединго суннатлъула щибал моцIрол 13, 14, 15 къояз кIалал кквезе.

Суннатаб буго рамазаналда хадусеб шаввал моцIалъ анлъго къоялъ кIал кквезе. Рамазаналъги ккуни, гьелда хадуб шаввалалъул анлъго къоги ккуни, гIумруялъго кIал ккуравлъун рикIкIуна. Суннатаб кIал кквеялъулги кири цIикIкIараб буго. Аллагьасул нухда цо къоялъ кIал ккуни, Аллагьас гьев лъабкъоялда анцIго соналъул манзилалъ жужахIалдаса рикIкIад гьавулин хIадис буго.

КIал кквеялъул суннатаздасан ккола заман щварабго, ай бакъ тIерхьарабго кIал биччай. КIалги биччазе суннатаб буго чамасдакIалдалъун, цинги лъедалъун, цинги щиб бугониги гьуинаб жоялдалъун. Гьединго суннаталдасан ккола радакь кваназе тIаде рахъин, радакь кванай кватIизаби (щаклъиялде ккечIебгIан заманалъ), гIемер Къуръан цIали, гIемер Аллагь рехсей, хIарамалдаса берал, гIундул, мацI ва цогидал лугбал цIуни, рогьел баккилалдего жанабаталдаса черх чури, мажгиталда игIтикафал гьари (хасго рамазаналъул ахирисеб анцIабго къоялъ), дугIа гIемер гьаби (хасго кIал биччараб гIужалъги, радакь рахъараб мехалъги), цогидал кIал биччазе кваназе рокъоре ахIи, гьуинал махIал черхалда гьаричIого тей (хIалкIун букIаго), черхалъе лазат щолел жалаздаса, масала, лазатал нигIматал кванаялдаса, хасго гIемер кванаялдаса чехь цIуни.

Берцинлъиялде балагьиялдаса берал цIуни, берцинал бакъназухъ гIенеккиялдаса гIундул цIуни, ай къокъго абуни хIалалал ругониги, черхалъе лазат щолел жалаздаса рикIкIалъи. ГIадамалгун къацандиялдаса, дагIбадиялдаса, вагъиялдаса мацI цIуни, цояв вагъулев вугониги данде вагъичIого дун кIал ккун вугилан жаваб кьей, садакъа гIемер кьей, мажгитазде гIемер хьвади.

Гьал церехун рехсарал суннаталги адабалги цIунарав чиясе кIалалъул камилаб кири щола. ЦIуничIони кири мукъсанлъула, хасго гъибат-бугьтан, гьереси-мацIалдаса мацI цIуничIони, хIарамал жалалдаса черх цIуничIони, кIал кквеялъул вакъиги, къечейги гурого щибго мунпагIалъи кколаро. КIал кколеб моцI ккола черхалъе рахIатги тун гIибадаталъе цIакъ бахъизе кколеб моцI.

АРСЛАНГIАЛИ ГIУМАРОВ