Аслияб гьумералде

ШайтIан инжитлъулеб къо

ШайтIан инжитлъулеб къо

ЗулхIижа моцIалъул ичIа-билеб ккола ГIарафа къо. Гьеб къоялъ гьабураб лъикIлъиялъухъ чанго нухалда цIикIкIун кири щолин абула. ХIакъикъаталдаги гьеб къоялъул тIадегIанлъи гIицIго Аллагьасда ﷻ гурони лъаларо. ЛъикIлъиго гIадин, гьеб къоялъ гьабураб квешаб гIамалги чанго нухалъ кIодо гьабун хъвала. Гьединлъидал бищун цIодорав чи вуго гьеб къо гIибадат-тIагIаталда ва Аллагьасе ﷻ дугIа-алхIам гьабун тIобитIарав.

 

Гьеб къоялъ кIал кквезе суннатаб буго. Муслимица бицараб кьучIаб хIадисалда буго: «Аварагасда ﷺ цIеханила гIарафа къоялъ кIал кквеялъул хIакъалъулъ ва аварагас ﷺ абунила: «Гьеб къоялъ кIал ккурав чиясул араб соналъулги бачIине бугелъулги мунагьал чурула», - ян. Гьединго Байгьакъияс ва ТIабаранияс ГIаишатидасан бицараб хIадисалдаги буго: «ГIаишатица Масрукъида абуна: «Ва, Масрукъ, дуда рагIичIищ Аварагас ﷺ гIарафа къоялъ кIал кквей азарго батIияб къоялъ кIал кквеялда бащадаблъун гьабураблъи».

ГIадамазда гьоркьор ругел мунагьал абуни, гьел тIаса лъугьиналдалъун гурони тIаса кколаро. ХIежалда вугев чиясе суннатаб буго гьеб къоялъ, гIарафа магIарда гьабулеб гIибадаталъе хIал-къуват букIинелъун кIал кквечIого тезе.

ГIарафа магIарда бугеб данделъи ккола лъагIалида жаниб цо нухалъ гьабулеб, дунялалдаго бищун кIудияб бусурбабазул данделъи. Гьенир данделъула дунялалдаго бищун гIемерал вализаби, будалаал, акътIабал, автадал, сидикъунал, гIалимзаби ва гьел гурелги. Гьенир рещтIуна Аллагьасул ﷻ киданиги цоги бакIалда рещтIунарел рахIматал, нигIматал, баркатал. Хирияб хIадисалда буго: «ГIарафа къоялъгIан хIакъирго, инжитго, нахъегIанаб хIалалда шайтIан, Бадруялъул къоялъ гурони, кидаго бихьичIила. Гьебги, гьеб къоялъ бусурбабазде рещтIунел рахIматалги ТIадегIанав Аллагьас ﷻ гьезул чурулел чIахIи-чIахIиял мунагьалги рихьун». ГIарафа магIарда чIеялъул хиралъи бицун рачIарал хIадисал цIакъго гIемерал руго.

Къасиялдехун ГIарафа къоялъ ТIадегIанав Аллагь ﷻ ГIарафаялъул агьлуялдаса чIухIула ва малаикзабазда абула: «Балагье нуж гьал Дир ﷻ лагъзадерихъ, расги букIкI-букIкIун, хIурулги цIун Дихъе ﷻ рачIарал». ГIарафа къоялъ жиндир мацIги, гIинги, берги цIунарав чиясул ГIарафа къоялдаса хадусеб ГIарафа къо бачIинегIан гьарурал мунагьал чурула.

 

ГIарафа къоялъ 1000 нухалъ «къулгьу» цIализе лъикIаб буго. ГIарафа къоялъ гьабураб лъикIаб гIамал лъагIалица гьабураб гIамалалда бащалъула. Лъабго «къулгьу» цIалани, Къуръан цIалиялда бащалъула. ХIисаб гьабе, гьеб къоялъ 1000 «къулгьу» цIаларав чиясе щвезехъин бугеб кIудияб даражаялъул.

 

СултIан ГIалиев

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


Аварагасги ﷺ тIадчIей гьабулеб букIараб

Къунуталъ (магьдина) какилъ хасаб бакI ккола ва гьеб ккола ШафигIияб мазгьабалда бищунго кIвар бугел суннатазул цояб. Гьеб буго рогьалил какил кIиабилеб ракагIаталда, рукугIалдаса хадуб цIалулеб хасаб дугIа. Гьединго къунут цIалула витрулъул какда, рамазан моцIалъул ахирисеб бутIаялда ва балагь...


Суал-жаваб

МагIарухъ цIад балеб мехалда, гонгидаса чвахараб лъим данде гьабула ва рокъоб къваригIаралъе хIалтIизабула. ТIохда хIанчIазул рак камуларелъул, лъазе бокьилаан гьединаб лъим черх чуриялъе, какичуриялъе хIалтIизабизе бегьулищали? ШафигIил мазгьабалъул машгьурав гIалимчиясул «ХIашиятул Къалюби...


Ана цоги лъагIел …

ХIурматиял бусурбаби, гьале ана цоги лъагIел. Гьижрияб тарихалъул 1447 соналъулгун къо-мехги лъикI гьабун, дандчIвай гьабуна 1448 соналда. ЛъагIел ккола гIумруялъул саламатаб бутIа. Гьелда жаниб ккезе рес буго гIемерал лъугьа-бахъинал. Цо лъагIида жаниб цIияб дунялалде рачIуна гIемерал гIадамал,...


ГIибадатлъун жиб кколеб

ДугIа ккола инсанасдаги Аллагьасдаги гьоркьоб бугеб рухIияб кьо. Кьоялда тIасан цогидаб рахъалде щвезе кIолебгIадин, гьанибги Аллагьасде ﷻ ахIи базе ва Гьесде гIагарлъизе кIола.   Аварагасул ﷺ хӀадисалда буго: «ДугӀа ккола гӀибадаталъул нах», - ян (ат-Тирмизи). ДугӀаялъул...


ЖамгIият лъикIлъиялде нух

Исламалъул бищунго кIвар бугел къиматазул цояб ккола инсанасе тарбия кьей. Гьеб хурхараб букIуна хьвада-чIвадиялъул къагIидабазда гуребги, рухIалъул жанисеб рацIцIалъиялдаги, ракI бацIцIад гьабиялдаги, лъикIаб хасият гIуцIиялдаги. Ахир-къадги тарбия ккола инсан жамгIияталда вухьинавулеб, цогидазе...