Аслияб гьумералде

ХIежалъул хиралъи

ХIежалъул хиралъи

ХIежалъул хиралъи

Ибрагьим Аварагас КагIба бан бахъиндал Аллагьас гьесде амру гьабуна гIадамал хIеж гьабизе ахIеян. Дицани ахIилин, гьезда кин гьеб рагIилебин абун Ибрагьимица гьикъидал, Аллагьас абуна: «Дуца ахIе, рагIизе дица гьабила,» - ян. Гьеб мехалъ Ибрагьим аварагас ахIана: «Ле, гIадамал, Аллагьас нужеда хIеж тIад гьабуна, нужеца хIеж гьабе!» - абун. Ибрагьимил гьеб ахIи рагIаралщинал заррабаз гьесул ахIиялъе «Лаббайка» абун жаваб гьабуна ва жаваб гьабиялъул къадаралда дунялалде рачIун хадуб гIаламалъ хIежги гьабуна.

 

ХIеж ккола цересел аварагзабазги гьабураб, нилъер умматалдаги, гIумруялда жаниб цо нухалъ гьабизе тIад гьабураб исламалъул щуабилеб рукну.

«Ресги букIаго хIеж гьабичIев чи бокьани жугьутIавлъун, бокьани насраниявлъун хва», - ян абун буго Аварагас ﷺ. ХIежалъул хиралъиялъул бицун Аварагас ﷺ абун буго: «Къабулаб хIежалъе кири алжан буго», - ян.

Гьединго Аварагас ﷺ абуна: «КагIба-рукъалде хIеж гьабун щив чи вугониги, гьев эбелалъ гьавураб къоялъ гIадин мунагьаздаса вацIцIалъила», - ян.

Цоги хIадис буго: «ХIажизабиги гIумра гьабизе рахъаралги Аллагьасул рукъалде зияраталъ бачIунеб къокъа буго, гьез гьарани гьезие Аллагьас кьола, тавбу гьабуни мунагьал чурула, гьабураб дугIаги, гьезул шапагIатги къабул гьабула», - ян.

ГIумар-асхIабас абун буго: «ХIеж гьабурав чиясулги, гьес мунагьал чурагиян гьарарасулги мунагьал чурула зулхIижат, мухIаррам, сафар моцIаз ва рабигIул аввалалъул къого къоялъ. Гьединлъидал, цере рукIаразул гIадат букIун буго гъазаваталде унел чагIи тIоритIулел, хIажизабазда дандчIвай гьабулеб, гьезул надалда убачги гьабун, жидер мунагьал чуреян Аллагьасда гьареян гьезда гьарулеб, хIажизаби мунагьаздаса рацIцIадго рукIаго, мунагьаз гьел чорок гьарилалде.

ХIежалде вахъине къасд гьабурав чиясе рекъола тавбу гьабизе, чияр хIакъал тIад ратани, рецIун яги тIаса лъугьин гьарун, хIакъаздаса вацIцIалъизе, тIадвуссинчIого хутIизеги бегьулелъул. Жив хIежалдаса вуссинегIан гIураб хIалалаб боцIи-малги тезе ккола жинца хьихьизе кколел эбел-инсуеги хъизамалъеги. Нухда босизе хIадуризе ккола хIалалаб боцIи, хIажалъани цадахъ ругезеги кумек гьабизе гIураб къадаралда, хIежалъул нухда кьураб боцIи гъазаваталъе кьуралда бащалъула, садакъаде кьураб цо диргьамги азаргоялде бахуна.

ЛъикIал, Аллагьасукьа хIинкъарал, кумек гьабулел гьалмагъзабиги ралагьизе рекъола.

Рокъоса къватIиве вахъиналде цебе суннатаб буго кIиго ракагIаталъул как базе. ТIоцебесеб ракагIаталда «АлхIамалда» хадуб «Къул я аййугьал кафирун», кIиабилеб ракагIаталда - «Къул гьува ллагьу ахIад» цIалила. Гьеб бан хадуб, квералги цере ккун, Аллагьасда гьарила сапар бигьа гьаби, сапаралъул хIал баччизе кумек, агьлу-хъизан цIуни.

Сапаралъул адабаздасан ккола какил ратибатал ва цогидал суннатал каказда тIадчIей гьаби, гьезул хиралъи суннатаб хIежалъулалдасаги цIикIкIине бегьулелъул.

ХIеж тIалъула балугъав, гIакъилав, узденав, боцIулги черхалъулги рахъалъан хIалкIолев бусурбанчиясда, гIумруялда жаниб цо нухалда гьабизе. Черхалъул рахъалъ хIалкIоларев чиясул боцIи бугони, гьесда тIалъула жиндасаго хIеж гьабизе цоги чи вакил гьавизе. ЧIагояв чиясдаса хIеж яги гIумра гьабизе бегьуларо гьесдаса вакиллъи босун гурони. Хварав чиясдаса бокьарав чияс хIеж гьабизе бегьула. Цогидасдасан хIеж гьабулев чи вукIине ккола жиндасаго цо нухалъ хIеж гьабуравлъун. Рес бугев чи хIеж гьабичIого хвани, гьес нахъе тараб боцIудасан, гьесдасан паризаяб хIеж бецIизе тIадаб буго.

 

МухIаммаднаби АхIмаев

2026-08-01 (Сафар 1448 с.) №15.


РекIелъ букIунеб

РекIелъ букIунеб Бусурбанчияс жиндирго хасият-гIамал берцин гьабизе ккола. Аллагьасдаса хIинкъи буго бищун лъикIаб зад инсанас цадахъ босулеб. ТIадегIанав Аллагьасги ﷻ абидал, Гьесдаса хIинкъи (такъва) бищун лъикIаб задлъун бугин.   Къуръаналда буго (магIна): «…Бищун лъикIаб...


ТалихIкъосин, балагь-къварилъи, унта-щокълъи

Унти буго Аллагьасул ﷻ рахIматазул цояб, гьелъ загьир гьабула инсанасул загIиплъи ва хIалкIвей гьечIолъи. Унти рикIкIуна гIицIго черхалъул къварилъилъун гуребги, иман щула гьабизе бачIараб хIалбихьилъунги мунагьал чурулеб алатлъунги. ХIадисалда бицараб кинниги, унтараб мехалъ сабру гьабиялъ...


КIудияб макъам

ХIурматиял бусурбаби. Аллагьасул диналде халкъ ахIи буго аварагзабазул ирс. Гьезул тIубараб гIумруго къурбан гьабун ана халкъ битIараб нухде ахIулаго. Гьелда жаниб аслияб жоги ккола гIицIго ихлас, ай ракI бацIцIалъи букIин. Гьебги щибго гьечIеб бакIалда бокьарав чиясе щолеб жо гуро.   Ихлас...


Алмахъалда - мажлис

Казбек районалъул Алмахъ росулъ тIобитIана цолъиялде ва умумул ракIалде щвезариялде халкъ ахIараб мажлис. Гьениб бицана Дагъистаналъул тарихалда алмахъаз лъураб бутIаялъул, Кавказалъул рагъул заманалда алмахъаз бихьизабураб бахIарчилъялъул ва гьел кидаго Шамил имамасда цадахъ рукIиналъул...


Тушбабаздехунги букIана гIафву

Аварагзабазул тIабигIа-таздасан ккола хIилму ва гурхIи. Аллагьас ﷻ Аварагасдехун абулеб буго: «Дуца гIадамаздехун гьабулеб гIамалалъулъ бигьаяб, хIеренаб нух тIаса бище ва жагьилал гIадамаздасаги вусса», ай гьез гьабуралда релълъараб ахIмакъаб гьабугейин ва гьезул рагIи-гIамал гIадахъги...