Аслияб гьумералде

ЛъагIалил кири камил гьабе

ЛъагIалил кири камил гьабе

ЛъагIалил кири камил гьабе

Рамазан моцIалда хадусеб ккола шаввал. Гьелъул тIоцебесеб къо букIуна кIалбиччанкъо, гьеб къоялъ кIал кквезе хIарамабги буго. Амма хадусеб анлъго къоялъ кIал кквей цIакъ кири цIикIкIараб суннат буго.

 

ТIубараб рамазаналъ паризаяб кIал ккун заманго иналде цIидасанги кIал кквезе суннатаб букIиналда жаниб гIемерал хIикматал руго. Гьелъул цояб ккола рамазан моцIалъ ракъун-къечон рукIарал гIадамал квана-гьекъезе гъира-шавкъалда рукIин. Гьедин рукIаго цIидасанги кIал кквей напсалъе захIматаб жо букIун, гьелде данде рагъги бан, Аллагьасул ﷻ амруялда нахъвилълъин. Гьединлъидал шаввалалъ кIал кквей цIакъ кIвар бугеб ишлъун рикIкIуна.

Абу Аюб Ансарияс бицун буго Аварагас ﷺ абунила: «Щив чи вугониги рамазан моцIалъ кIал ккурав, цинги гьелдаго хадуб шаввалалъул анлъго къоялъги ккурав, гьев вукIина тIубараб лъагIалицаго кIал ккурав гIадин», - ян.

Рамазан моцIалъул кIалалгун цадахъ шаввалалъул анлъго кIалги рикIкIани, гIола 36 кIал. Гьел ккурав чи тIубараб лъагIалицаго кIалал ккурав гIадин вукIунин абиялъул магIна щиб кколебали бичIчIизе нилъее кумек гьабула хадусеб хIадисалъ. Ибну ГIабасица бицун буго къудсияб хIадисалда жиндирго БетIергьан Аллагьасдаса ﷻ бицун Аварагас ﷺ абунила: «Аллагьас ﷻ лъикIабги квешабги хъвана, цинги гьел баянги гьаруна. Щив чи вугониги лъикIлъи гьабизе къасд гьабурав ва гьеб гьабичIев, Аллагьас ﷻ гьеб хъвала Жиндаго аскIоб цо тIубараб лъикIлъилъун. ЛъикIлъи гьабизе къасдги гьабун гьеб гьабуни, Аллагьас ﷻ гьеб хъвала Жиндаго аскIоб анцIго лъикIлъилъун, гьедин анкьнусиде щвезегIан ва жеги цIикIкIараб даражаялде бахинегIан.

Квешлъи гьабизе къасд гьабуни ва гьабичIого тани Аллагьас ﷻ Жиндаго аскIоб гьеб хъвала тIубараб лъикIлъи гьабилъун. Инсанас квешлъи гьабизе къасд гьабуни ва гьеб рагIалде бахъинабуни, Аллагьас ﷻ гьеб хъвала цо квешлъилъун» (Бухари, Муслим).

Гьанже бичIчIун батила рамазаналъул 30 ва шаввалалъул анлъго кIал ккурав чи лъагIалица ккурав гIадин вукIиналъул магIна. 36-ялъул щибаб, Аллагьас ﷻ анцIголъун хъвайдал, гьеб ккола 360 кIал. 360 къоги букIуна лъагIалида жаниб.

Аллагьас ﷻ тавпикъ кьеги.

«Бужайрами» абураб тIехьалда хъван буго, рамазаналда цадахъ шаввалалъул анлъго кIал санайил ккурав чи гIумруялъго паризаял кIалал ккурав гIадин вукIунилан. Гьединго щибаб соналъ, рамазаналъ гуребги цогидаб моцIалъги ва тIаде жеги анлъго къоялъги кIал ккуни, гIумруялъго суннатал кIалал ккурав гIадин вукIунила.

Рамазан моцIалъ кIал ккун букIинчIев чияс кквелищ шаввалалъул анлъго кIалин абураб суалалъе гIалимзабаз кьолеб буго гьадинаб жаваб. Рамазаналъ гIузру букIун кIал биччан батани, шаввалалъул кIал кквезе суннатаб буго, кинниги лъагIалица кIал ккураб гIадаб кири щоларо. ГIузруго гьечIого тун букIун батани рамазаналъул кIал, гьесие хIарамлъула шаввалалъ кквезе. Щайгурелъул гьесда тIалъула сундего вуссинчIого, гIузруги гьечIого тарал рамазаналъул кIалал хехго рецIизе.

Шаввалалъул анлъго кIал кквеялъул суннат щола гьеб моцIалда жанир ругебгIан мехалъ рикь-рикьун ккуниги. Амма кIалбиччаялъул гIидалдаса хадусеб къоялдаса байбихьун, гьоркьоб биччачIого тIатIала кквей, хирияб буго. Шаввал моцI иналдалъун гьел суннатал кIалазул гIужги уна. ГIуж ун хадубги гьел рецIизе суннатаб буго. «Бужайрамиялда» баян гьабун буго шаввалалъул суннатал кIалазул бакIалда рецIун кIалал ккуни яги назру гьабун тIаде росун рукIарал кIалал ккуни, шаввалалъул анлъго кIал кквеялъул суннат щвелилан.

Аллагьас ﷻ кумек гьабеги киназего гIумруялъго кIал ккураб гIадаб кири босизе. Амин.

 

Салман ГьитIинов

2026-05-15 (ЗулкъагIида 1447 с.) №10.


ГурхIел-рахIму

Нилъер иманалъул къиматаб жавгьаразул цояб ккола гурхӀел-рахӀму. Гьеб цIакъ беццараб тIабигIатги буго. Иман щулалъиялъе, рухӀияб рахъ цебетӀеялъе, напс квегъизе гьарулел аслиял жалазул цояблъун ккола гурхӀел-рахӀму.   Гьеб ккола инсанасул цогидал гIадамаздехун бугеб хинлъи-рокьи, лъикIаб...


Къурбан хъвей

Къурбан хъвеялъул хIукму   ШафигIиясдаги, АхIмадидаги, Маликидаги аскIоб къурбан хъвей муаккадаб суннат ккола, ай кIвар кьун тIадчIей гьабизе кколеб суннат. АбухIанифада аскIоб - шагьаразда, росабалъ гIумру гьабун ругел гIадамазда тIадаб буго. («РахIматул...


Конкурсалъул хIасилал гьаруна

Гумбет районалда тӀобитӀараб конкурсалъул финалистазе лъай кьеялъул управлениялъул начальникас сертификатал ва гӀарцулал сайгъатал кьуна. Лъай кьеялъул управлениялъул начальник МухӀамадвакил Забидовас шапакъатал кьуна, битIун какие чуриялъул ва как баялъул конкурсалъул районалъулаб этапалда...


Суал-жаваб

ХIежалъ гIисинал ва чIахIиял мунагьал чурулищ? ГIемерисел гIалимзабазда аскIоб хIежалъ гIисинал мунагьал чурула, амма кIудиял мунагьал ва гIадамазул хIукъукъал чуруларо. Бухари ва АхIмадица бицараб хIадисалда буго: «ХIеж гьабураб мехалда жинца абичIони квешаб рагIи ва гьаричIони фискъуялде...


Ният халгьабун…

Къокъаб, амма магIна гъваридаб аби буго: «РакIбацIцIалъиялъ, ай ихласалъ гIажаибал жал гьарула», - ян абураб. Гьел рагIабаз мухIканго загьир гьабула муъминчиясул гIумруялъул аслияб магIна. Ахир-къадги исламалда бокьараб гIамалалъе къимат гьабула гьелъул сипат-сураталдалъун яги кIодолъиялдалъун...