Аслияб гьумералде

Воре, адаб цIуне

Воре, адаб цIуне

Эбел-инсде ва чIахIиязде берцинаб бербалагьи гьаби ккола адаб буголъи ва гьел кIодо гьари.

 

Жакъайин абуни гьеб рахъ расги лъикIаб хIалалда гьечIин абизе бегьула. Цебе годекIанир чIахIиял чагIи ругеб мехалда, цересан гIисинал лъимал хьвадулароан. Жакъасел гIолилазда гьедин абуни, жал хIакъир гьарулел ругел гIадин бичIчIулеб буго.

Нилъер заманалда батIиял чагIаздехун киса гурин, эбел-инсудехунцин лъималазул бугеб бербалагьи хисун буго. Гьелде кIвар гьаби, лъикIаб рахъалде сверизаби чара гьечIеблъун лъугьун буго.

Ясли-ахалде лъимал хьвадизе байбихьаралдасаго бичIчIизабизе ккола гьезда адаб гьабизе кколеблъи. Адаб-хъатир малъиялде кIваркьунгутIиялъ буго жакъа нилъеда рагIулебги васас инсуде, ясалъ эбелалде квер борхарал хIужаби.

Эбел-инсухъ гIенеккунгутIи, абуралъул гIаксалда гьаби, гьезул ракI бекизаби, адаб цIунунгутIи, гьезие гIакъуба гьаби ккола нилъер диналда чIахIиял мунагьазул цояблъун.

ИчIго моцIалъ чохьонирги раччун, гьарураб мехалъ макьу-хIалхьи тIалаб гьабичIого гIумру тIамурай эбел къварид гьаюн йигин рагIидал унтула керен, бекула гьинал ракI.

Цо гIаданалъул вукIуна кIиго вас. Херлъун, жинцаго тIуязе кIолареб хIалалде ккедал, васаз абула дуде регIараб хIал жидерги гьечIин, мун харабазул рокъое щвезаюн лъикIилан абун. Гьенире щведал, кIудияв вацас гьитIинасда абула хъвай-хъвагIай гьабиялъул иш дуцаго тIубазабейин, жиндир гьанив вукIине заман гьечIин, хIалтIуде ине кколин. Гьединаб гIамал лъималазул бихьидал щиб хIалдай эбелалда букIараб?

Цоги. ГIарабазул улкаялда пуланав чиясул вукIаравила кIиго вас. Эмен херлъидал, кIудияв васас гьитIинасда абула гьанжеялдаса хадуб инсул тIалаб жинца гьабизе бугин абун. КIудиясул адаб гьабун гьитIинав гьелда разилъула, амма бадиб магIу ххулун, хIал хисун лъугьуна. Дуе щибин цIехедал, гьитIинас абула жив гьитIинав вугелъул батилинха дуца жинда гьикъичIого гьединаб хIукму гьабурабин абун.

- ВахI, гьединищха иш бугеб, дун гьелде кантIизего кантIичIо. Бугони нилъеца пуланаб заманалъ эмен дихъ тун, хадуб гьедигIанго заманалъ духъе вачун гьабила, - ян абула.

Гьелда гьитIинав вацги разилъула.

Гьанже пикру гьабеха гьаб кIиябго лъугьа-бахъиналъул.

ГIумрудул нухда эбел-инсуе нилъеца кигIан кIудияб хъулухъ гьабун батаниги, гьеб нилъеда ракIалдецин ккезе ккеларо. Щайин абуни, нилъеца гьабулеб жо цIакъго дагьаб буго. Гьелъие хIужалъунги гIела, цо нухалъ аварагасухъеги ﷺ вачIун гIолохъанчияс абула, жинца мугъалда эбелги ячун хIеж борханин, гьелъие хъулухъги гьабунин абун. Гьеб мехалда Бичасул Расулас ﷺ гьесда абула: «Дуца гьабунщинаб бащалъуларо мун гьавулеб заманалъ гьелъул бахъараб цо угьиялда данде», - ян.

Эбел йиго духъ балагьидал «дир каранзул хIухьел, беразул канлъи» абун киданиги гIорцIичIей, мун вохидал жий кIудияй гIурай, пашманлъидал гьитIинлъарай, жиндир гIумруялъул сахлъи дуе кьурай гIадан. Воре, адаб гьабе, эбел-эмен цереса индал кватIула, гьеб мехалъ гурони къиматги лъаларо.

 

МухIаммадхIажи АхIмадов, Унсоколо росу.

2026-04-01 (Шаввал 1447 с.) №7.


ГIузру бугесе бигьалъи

ТIоцебе кIалгьикъи гьабизе бугелдасан ккола как. Гьединлъидал щивав чияс хIаракат бахъизе ккола букIине кколеб куцалда как базе, ай киналго шартIалги цIунун. Гьединго цIунизе какилъ рихьизарурал суннатал гIамалалги.   Фикъгьиялъул тIахьазда хъван буго как балелъул вахъун чIезе бажарулеб...


МугIазие гьабураб насихIат

Аварагас ﷺ Йеменалде ритIана Абу Муса ал-АшгIарий ва МугIаз бину Жабал. Гьезие гьадинал малъа-хъваялги гьаруна:   «Нужеца гьезие бигьалъи гьабе, захIмалъи гьабуге, гьел гIагар гьаре, тIуризаруге, нуж кIиялгоги цоцазде адаб-хъатиралда рукIа ва цоцазда гьоркьоб хилиплъи ккеялдаса цIуне....


ХIакъикъат тIаса бищана

ГIабдуллагь ибн Салам вукIана Мадинаялъул бусурбабазда гьоркьов бищунго хIурматиязул цояв: гIалимчи ва Тавраталъул махщелчи. Гьесул хIакъалъулъ абулаан: «Гьев вуго нилъер бищун лъикIав, бищун лъикIазул вас, бищун лъай бугев», - ян.     МухIаммад авараг ﷺ Мадинаялде щведал,...


Муфти дандчIвана хIафизгун

ДРялъул муфти, шайих АхӀмад-афанди дандчӀвана, хирияб рамазан моцӀалъ таравихӀалъул каказда гӀахьаллъизе республикаялде вачӀун вукIарав машгьурав хӀафиз Сиратуллагь Рауповгун. Гьез бицана хирияб Къуръан малъиялъул, рекӀехъе лъазабиялъул къагIидабазул хIакъалъулъ.


Ахиралда рещтIраб аят

ХIираалъул нохъода халваталдаги чIун, Аллагьасе ﷻ гIибадат гьабулев вукIана Авараг ﷺ. Заманалдасан нохъо гвангъун бачIуна ва ЖабрагӀил малаик вачIуна Аваргасухъе ﷺ вахIюги босун. Гьеб букIана Къуръаналъул тIоцебесеб аят, «ЦӀале» абураб.     Гьедин байбихьана 23 соналъ Къуръан рещтIине. Гьеб...