Аслияб гьумералде

Воре, адаб цIуне

Воре, адаб цIуне

Эбел-инсде ва чIахIиязде берцинаб бербалагьи гьаби ккола адаб буголъи ва гьел кIодо гьари.

 

Жакъайин абуни гьеб рахъ расги лъикIаб хIалалда гьечIин абизе бегьула. Цебе годекIанир чIахIиял чагIи ругеб мехалда, цересан гIисинал лъимал хьвадулароан. Жакъасел гIолилазда гьедин абуни, жал хIакъир гьарулел ругел гIадин бичIчIулеб буго.

Нилъер заманалда батIиял чагIаздехун киса гурин, эбел-инсудехунцин лъималазул бугеб бербалагьи хисун буго. Гьелде кIвар гьаби, лъикIаб рахъалде сверизаби чара гьечIеблъун лъугьун буго.

Ясли-ахалде лъимал хьвадизе байбихьаралдасаго бичIчIизабизе ккола гьезда адаб гьабизе кколеблъи. Адаб-хъатир малъиялде кIваркьунгутIиялъ буго жакъа нилъеда рагIулебги васас инсуде, ясалъ эбелалде квер борхарал хIужаби.

Эбел-инсухъ гIенеккунгутIи, абуралъул гIаксалда гьаби, гьезул ракI бекизаби, адаб цIунунгутIи, гьезие гIакъуба гьаби ккола нилъер диналда чIахIиял мунагьазул цояблъун.

ИчIго моцIалъ чохьонирги раччун, гьарураб мехалъ макьу-хIалхьи тIалаб гьабичIого гIумру тIамурай эбел къварид гьаюн йигин рагIидал унтула керен, бекула гьинал ракI.

Цо гIаданалъул вукIуна кIиго вас. Херлъун, жинцаго тIуязе кIолареб хIалалде ккедал, васаз абула дуде регIараб хIал жидерги гьечIин, мун харабазул рокъое щвезаюн лъикIилан абун. Гьенире щведал, кIудияв вацас гьитIинасда абула хъвай-хъвагIай гьабиялъул иш дуцаго тIубазабейин, жиндир гьанив вукIине заман гьечIин, хIалтIуде ине кколин. Гьединаб гIамал лъималазул бихьидал щиб хIалдай эбелалда букIараб?

Цоги. ГIарабазул улкаялда пуланав чиясул вукIаравила кIиго вас. Эмен херлъидал, кIудияв васас гьитIинасда абула гьанжеялдаса хадуб инсул тIалаб жинца гьабизе бугин абун. КIудиясул адаб гьабун гьитIинав гьелда разилъула, амма бадиб магIу ххулун, хIал хисун лъугьуна. Дуе щибин цIехедал, гьитIинас абула жив гьитIинав вугелъул батилинха дуца жинда гьикъичIого гьединаб хIукму гьабурабин абун.

- ВахI, гьединищха иш бугеб, дун гьелде кантIизего кантIичIо. Бугони нилъеца пуланаб заманалъ эмен дихъ тун, хадуб гьедигIанго заманалъ духъе вачун гьабила, - ян абула.

Гьелда гьитIинав вацги разилъула.

Гьанже пикру гьабеха гьаб кIиябго лъугьа-бахъиналъул.

ГIумрудул нухда эбел-инсуе нилъеца кигIан кIудияб хъулухъ гьабун батаниги, гьеб нилъеда ракIалдецин ккезе ккеларо. Щайин абуни, нилъеца гьабулеб жо цIакъго дагьаб буго. Гьелъие хIужалъунги гIела, цо нухалъ аварагасухъеги ﷺ вачIун гIолохъанчияс абула, жинца мугъалда эбелги ячун хIеж борханин, гьелъие хъулухъги гьабунин абун. Гьеб мехалда Бичасул Расулас ﷺ гьесда абула: «Дуца гьабунщинаб бащалъуларо мун гьавулеб заманалъ гьелъул бахъараб цо угьиялда данде», - ян.

Эбел йиго духъ балагьидал «дир каранзул хIухьел, беразул канлъи» абун киданиги гIорцIичIей, мун вохидал жий кIудияй гIурай, пашманлъидал гьитIинлъарай, жиндир гIумруялъул сахлъи дуе кьурай гIадан. Воре, адаб гьабе, эбел-эмен цереса индал кватIула, гьеб мехалъ гурони къиматги лъаларо.

 

МухIаммадхIажи АхIмадов, Унсоколо росу.

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


Нужее баяналъе

«Салул гамайилан» сунда абулеб? – Вараниялда. Аварагзабазул рикIкIен рехсараб аят щиб? – Сура «ан-Ниса». Щиб сураялъулъ кIиго нухалъ басмала рехсараб? – Суратул «ан-Намлалда». Адам щиб къоялъ вижарав? – Рузман...


ЖамгIият лъикIлъиялде нух

Исламалъул бищунго кIвар бугел къиматазул цояб ккола инсанасе тарбия кьей. Гьеб хурхараб букIуна хьвада-чIвадиялъул къагIидабазда гуребги, рухIалъул жанисеб рацIцIалъиялдаги, ракI бацIцIад гьабиялдаги, лъикIаб хасият гIуцIиялдаги. Ахир-къадги тарбия ккола инсан жамгIияталда вухьинавулеб, цогидазе...


ТалихIаллъун рукIине ккани…

Исламалъ нилъеда малъула ТIадегIанав Аллагьас кьураб, кигIан гьитӀинабги нигIматалъухъ шукру гьабизе. Нилъедайин абуни, Аллагьас Жиндир рахIмуялдалъун кьураб нигIмат, нигIматлъунцин бихьулеб гьечӀо. Аллагьас Къуръаналда абун буго (магIна): «Нужеца шукру гьабуни, Дица нужее цIикIкIинабила,...


Мунагь теялде рачунел ишал

ГъалатI ккеялдаса инсан цIунарав гьечIо. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ инсан вижун вуго мунагьалде кколевлъун.   Мунагь гьабиялда цоял къанагIатлъула, цогидал гIемерго даимлъула. Кинниги мунагь гьабиялдалъун инсанасул Аллагьасул ﷻ гурхIелалдаса хьул къотIизе бегьуларо. КигIан захIматал ишазулъгицин...


ТIаса лъугьайин гьарилищ?

Гъибат-бугьтан гьаби ккола мацIалъ гьарулел мунагьазул бищунго гIемеразул цояб. ГIемерисеб мехалъ инсанас бигьаго абула диналъул вацасул яги яцалъул хIакъалъулъ рагIаби, ТIадегIанав Аллагьасда цебе гьеб мунагь кигIан кIудияб букIине бегьулебали хIисаб гьабичIого.   ТIадегIанав Аллагьас ﷻ...