Хабал гIазабалдаса цIунизе

Хабал гIазабалдаса цIунизе

ТIадегIанав Аллагьас нилъер гIамалал хъвазе тарал малаикзаби руго. ЛъикIаб гIамал батани, кваранаб рахъалда вугев малаикас хъвала, квешаб гIамал батани, квегIаб рахъалда вугес хъвала. Къиямасеб къо щведал щивас гьабураб гIамалалъухъ чара гьечIого жавабги кьола. Хабалъ букIунеб нилъер ахIвал-хIал гIамалазда бан букIуна. ЛъикIал гIамалазухъ кири щвела, квешаб гIамалалъухъ тамихI букIина.

Киназулго суал букIуна хабал гIазабалдаса кин цIунилел абураб. КIудиял гIалимзабаз ва гIакъилзабаз абуна хабал гIазабалдаса цIунизе ккани ункъо жо гьабизе ва ункъо жо тезе кколин абун.

Гьабизе кколеб ункъо жо

1. Щибаб как заманалда бала. Как ккола нилъер диналъул хIуби ва черхалъ гьабулеб бищун лъикIаб гIибадат. Какалъ нилъер мунагьал чурула, квешлъиялдаса цIунула ва Алжаналде рачуна. Анасидасан бицараб хIадисалда буго: «Къиямасеб къоялъ лагъасда тIоцебе цIехола какалъул. Гьелъул иш лъикI бугони, цогидал гIамалазул ишги лъикI букIуна. Амма какил иш квеш бугони, цогидал гIамалазул ишги квеш букIуна», - ян (ТIабарани).
2. Садакъа кьей. Абу Гьурайратидасан бицараб хIадисалда буго: «Садакъаялъ бечелъи дагьлъизабуларо», - ян (имам Муслим). ТIадегIанав Аллагьас ﷻ дунялалдаго кири кьола мискинчиясе кумек гьабураб мехалъ, боцIуда баракат лъола яги гьелъухъ ахираталда кири кьола.
3. Къуръан цIали. Абу Умамаца бицараб хIадисалда буго: «Дида рагIана Аварагас ﷺ абулеб: «Нужеца Къуръан цIале, хIакълъунго, гьеб Къиямасеб къоялъ цIаларазе шафигIлъун вачIуна», - ян (имам Муслим).
4. ТасбихI гIемер рехсей. Абу Гьурайратидасан бицараб хIадисалда буго: «КIиго рагIи буго Аллагьасе ﷻ бокьулеб, жал абизе бигьаял ва цIадирабазда бакIал: «СубхIанаЛлагьи вабихIамдигьи, СубхIанаЛлагьил гIазим».

РикIкIалъизе кколеб ункъо жо 

1. Гьереси бицин. Ибну МасгIудица бицараб хIадисалда буго: «РитIухълъиялъ лъикIлъиялде рачуна ва лъикIлъиялъ Алжаналдеги рачуна. Чияс битIараб бицуна гьесул цIар ритIухъав вугин абун хъвазегIан. ХIакълъунго, гьересиялъ мунагьалде рачуна ва мунагьалъ жужахIалде рехула. Чияс кидаго гьереси бицуна гьесул цIар гьерсихъан абун хъвазегIан», - ян (Бухари ва Муслим).
2. Гукки. Ункъо хаслъи жиндилъ бугев чи вацIцIадав мунапикъ ккола. Гьезул цояб хаслъи жиндилъ бугев чи гьеб тезегIан мунапикълъиялъул хаслъи бугевлъун вукIуна. Божилъи гьабураб мехалъ хиянат гьабула, бицунеб мехалъ гьереси бицуна, къотIи гьабураб мехалъ гуккула ва дагIба ккедал гIунгутIаби рехсола.
3. МацIихъан. ХIузайфатидасан бицараб хIадисалда буго: «МацIихъан Алжаналде лъугьунаро», - ян (Бухари ва Муслим).
4. КIващул тIираби. Хабалъ гIемерисеб гIазаб букIуна кIващул тIираби сабаблъун. Ибну ГIаббасидасан бицараб хIадисалда буго: «КIиго чиясул хабалазда аскIосан унаго Аварагас ﷺ абунила, чIахIиял мунагьал сабаблъун гурин гьазие гIазаб кьолеб бугеб, гIазаб кьолеб бугин цояв мацIихъан вукIун, цогидас кIващул тIирабаздаса цIуни гьабулеб букIинчIеблъиялда бан», - ян (Бухари ва Муслим).

Нилъее рекъараб буго ункъо жоялда тIадчIезе ва ункъо жоялдаса цIуни гьабизе.

МухIаммаднаби АхIмаев