ХIикматал махлукъатал
Крокодилал ккола чIахIиял, лъелъги ракьалдаги гIумру тIамулел рухIчIаголъаби. Гьел ккола дунялалда ругел хIайваназул бищун церегосезул цоял.
Абула крокодилазул 28-гIанасеб тайпа бугин. Гьелги рикьула лъабго хъизамалде:
- ХIакъикъиял крокодилал: бищунго гIемераллъун кколел, жидер къокъаялда гьоркьобе 15-ялде щун тайпаги гъорлъе унеб. Бищунго машгьурал ккола гребнистый, нильский ва острорылый абурал крокодилал.
- Аллигаторал. Гьезда гъорлъе уна аллигаторазул ва кайманазул 8 тайпа.
- Гавиаловыял. Гьезда гъорлъе уна 2 тайпа. Гьел ратIа рахъизе лъала чIедерхалатаб гьумералдалъун.
Крокодилал ккола жидерго тIанчIазул кутакалда ургъел гьабулел хIайванал.
Бусен гьаби ва гьеб цIуни: цIуялъ мухIканго тIаса бищула бусен гьабизе бакI ва ракьулъгун салулъ лъола 20-80 хоно. Цинги гьелъ лъабго моцIгIанасеб заманалъ цIунула бусен.
ТIанчIи рахъизе кумек: ханида жаниб бугеб тIинчIалъ гьаризе байбихьула хасал гьаркьал, гьеб мехалъ эбелалъ бухъула ракь, цинги хоно кIалдибе босула ва гьебги бекун тIинчI къватIибе биччазе кумек гьабула.
Лъелъе рачин ва гьенир цIуни: кIалдирги ккун росула тIанчIи лъелъе ва чанго анкьалъ, хIатта моцIалъцин тIалабги гьарун, гIезарула гьел.
Гьоркьохъеб къагIида босани, гьез гIумру гьабула 30-ялдаса 70-ялде щвезегIан соналъ. 120 сон барабги крокодил бугинги хъвалеб буго цо-цо баяназда.
КIодолъи-гьитIинлъи батIи-батIияб букIуна тайпаялде, жинсалде ва ригьалде балагьун. Бихьинаб гIемерго кIудияб букIуна цIуялдаса.
- Гребнистый крокодил рикIкIуна бищунго кIудияб тайпалъун. Халалъи: бихьиналъул – 4-5,5 метралдаса байбихьун 6-7 метралде щваралги рукIуна. ЦIайи: 400-1000 кг, 2000 кг бугелги дандчIвала.
- Нилалъул крокодил. Халалъи: 4-5 метр. ЦIайи: 500 кгялдаса цIикIкIун букIуна.
- Острорылый крокодил. Халалъи: бихьиналъул – 4,3 метр, цIуялъул – 3 метралда щвезегIан. ЦIайи: бихьиналъул – 350 кг, цIуялъул – 75 кг.
Ракьалдасан бекеризе кIола сагIтие 17 км нахъаги тун. ГIолохъаназда кIола 10 метралъулги борхалъуде, гъутIбузде ххаризеги.
ГIумруялда жаниб гьезда баккула 3000-гIанасеб ца. Бортараб цаялъул бакIалда къокъабго заманалда жаниб бижула цIияб.
Гьезда кIоларо чIамизе, чIандирабаз дандекъан хъурула кIалдибе рехараб. Чан гьабун щварабги къулчIула яги кескал гьарун тIу-тIун бала.
БагIари бугеб заманалда, гьогьомизелъун, регизеги регун гьез гьакIкIала кIал. Рахъинарула гIажаибал сасал.
