Аслияб гьумералде

Никъабалда сверухъ…

Никъабалда сверухъ…

Никъабалда сверухъ…

Ахирал къоязда никъабалда сверун буго халкъалъул хабар ва гьалдолел пикраби. Гьел киса раккарал жалха кколел? Дагъистаналъул муфти, шайих АхIмад-афандияс, терроризмалъул бицунеб цо данделъиялда абуна, никъаб ретIи руччабазе гьукъараб хIукму бахъиялда тIад хIалтIулел ругин муфтияталъул хIалтIухъабиян. Гьелдаго цадахъ баянги гьабуна хIижабалъул гурин бугеб суал, никъабалъул, ай гьумер бахчиялъул бугин абун.

 

Гьелдаса хадуб байбихьана гьелда сверухъ бахIсал. Кинила гьединаб жо букIине бегьулеб, ислам чIунтизаби гурищила гьеб кколеб? 

Гьаб суалалъул баян кьезе ккани лъазе ккола кIиго жо: никъаб шаргIалда кинаб даражаялда бугебали ва сундуе гIоло гьеб гьукъулеб бугебин абураб.

Никъабалъул хIукму баян гьабилин.

Исламалъ жидеда тIад гIуцIаралъун кколел ругел ункъабго мазгьабалъул жумгьураз, ай гIемерисез чIезабун буго гьумер гIавраталдасан кколарин абун.

Имам АбухIанифал мазгьабалда чIужугIадан чияр бихьинал ругеб бакIалда гьумер баккиялдаса гьукъула, гьеб гIаврат букIиналъ гуреб, питна ккеялдаса цIунун.

Имам Маликил мазгьабалда карагьатаблъун рикIкIунеб буго чIужугIаданалъ никъаб ретIин.

Имам ШафигIил мазгьабалъул гIалимзабазда гьоркьоб кколеб буго гIелмияб рикьи. Цояз абулеб буго тIадаб бугин абун. Цогидаз - суннатабилан, ай хилафул авла бугин абун. 

ШаргIалда гьединаб хIукму бугеб никъаб щайин гьукъулебин абураб суал баккулеб буго цо-цоязул. Гьеб гурони тIокIаб масъалагойищила гьечIеб, кигIанги бугила гьукъизе кколеб абун.

Дагъистаналъул муфтияталъул хIалтIуда жаниб гьабизе рес бугеб цониги рахъ рехун течIого, щибалда тIад гьабулеб буго кIудияб хIалтIи. Муфтияталъул иш буго халкъалъе гьелъул хIакъалъулъ бицин, вагIза-насихIат гьаби, кантIизари. Амма цо-цоязда гьеб рахъ къосун кколеб буго. Щайила муфтияталъ цо пуланаб иш биччан толебин кьола суал. Гьеб мекъи букIинарищ? ХIалгьабун цониги жо гьабизабизе лъилго ихтияр гьечIо. Гьелъие руго хасал хъулухъазул хIалтIухъаби. 

ГьабсагIаталда муфтияталъ никъаб ретIин тIубанго гьукъун бугин кколеб буго гIемерисезда. Гьеб пикру битIараб гьечIо. Никъаб гьукъун буго цо хасаб заманаялъ, гьелда хурхараб масъала тIаса инегIан.

Никъабалда сверун гьарулел рукIана гIемерал лъикIал гьечIел хIаял. Гьеб хIалтIизаби цIикIкIана къанун хвезабулез, террористаз, дагьал церегIан соназда жалго кьвагьизарурал хъачагъаз. ХIасил, иш ккана никъаб ретIун йигей гIаданалдаса гIадамазул хIинкъи, гьелдаса тIуризе ккелин абураб пикру ботIролъе бачIин. Никъабги бан, квешаб ниятгун йигей гIадан цониги камераялда ятIа яхъизе кIоларо. Гьелда абизе бегьула гьурмада чIорто бухьаниги лъаларин абун. БитIараб буго, гьурмада чIорто бухьиналъго кьола гьев чиясул гIадатияб гуреб иш гьабизе ният букIин. Амма никъаб бугони, гьеб рикIкIине рес буго динияб тIалаблъун, жиндехун щибго щаклъи баккулареб ратIлил формалъун. Гьеб иш хIисабалдеги босун, гьабизе рес буго бокьараб такъсирги, гьелъул жавабчилъиялдаса тIуризе ресги щвезехъин буго. Амма никъаб ретIун гьечIони, гьебгощинаб масъала кколеб гьечIо, шаргIалъул нухги къотIизе кколеб гьечIо.

Никъабалъул хIукмуялъул бицунеб буго, хасго диналдаса цIакъго рикIкIад ругез. Гьединазда дица абилаан, никъабалъул бицунел рукIинчIого, нужерго лъимал-хъизаназда шаргIияб ретIелгIаги ретIизабейин абун.

 

 

ГIабдуллагь МухIаммадов

2026-09-01 (РабигIул аввал 1448 с) №17.


ДугIаялъул хиралъи

ДугIа гьаби ккола гIибадаталъул ракI гIадаб жо. ДугIа гьабиялда жаниб лагъас жиндирго мискинлъи, гIодовегIанлъи, Аллагьасде ﷻ живго хIажалъи, Аллагьасул ﷻ бечелъи загьир гьабулеб буго. Кинабго жоялъулъ Аллагьасде ﷻ гьардолел рукIине ккола. Нилъее, Аллагьас ﷻ кьураб гурони, щибго жо...


Кин цIуни гьабилеб?

Адамил лъимер битIараб нухдаса къосинабизе, квешаб гIамал гьабизе гьесизабизе кидаго хIаракат бахъула иблисалъ. Гьелдаса цIунизе инсанасе бищун кумек гьабула Аллагьасдаса ﷻ кумек тIалаб гьабиялъ.   Гьедин гьабейин Къуръаналда абулебги буго (магIна): «…рахIматалдаса бачахъараб...


ХIикматал махлукъатал

Попугай ччугIа Пляжал гIуцIулеб. Гьеб ччугIил щибаб чIандероялда руго нус-нус гьитIинал, горал гIадал жал цоцалъ щулаго гъункун лъугьарал, гозоялъул кинниги сипат бугел цаби. Цабиги руго батIи-батIияб маххалдасаги къвакIарал. Цабзаздалъун гьез кораллал къунцIула. Габуралъул рахъалдаги руго жеги...


Суал-жаваб

Насвай хIалтIизабун хадуб кIалги ххуличIого ялъуни гьебги чвантиниб лъун бараб как рикIкIунищ? Лъалеб жо буго хъалияналъги, насваялъги ва гьелда релълъарал цогидал жалазги чорхое зарал гьабулеблъи. Гьел жал хIалтIизариги шаригIаталда мунагьлъун рикIкIуна. Пуланав чи ватани гьединал жалаздаса...


Рокъоб мавлид гьабиялъул даража

Абубакр Сидикъас абуна: «Мавлидалъе цо диргьам жинца кьурав чи Алжаналъув дир гьалмагъ вуго», - абун.   ГIумарица абуна: «Аварагасул ﷻ мавлид жинца кIодо гьабурав чи, ислам чIаго гьабурав чи вуго», - ян. ГIусманица абуна: «Мавлид цIализе цо диргьам жинца кьурав...