Апельсиналъул пайда
Апельсиналъул гъотIол ватIанлъун рикIкIуна Китаялъул рахъ. Европалде гьеб бачIана анкьабилеб гIасруялда. Россиялде - гIага-шагарго 17-абилеб гIасруялдаса хадуб.
Жакъа апельсинал гIезарула гIемерал бакIазда - Америкаялда, Австралиялда, Югалъулаб Африкаялда ва гь.ц. Россиялда апельсин бижула Кавказалъул ва Краснодаралъул ракьазда.
Апельсинал гIезариялъул рахъалъ церетIурал улкаби ккола Бразилия, Индия, Китай, США, Мексика, Испания, Египет ва гь.ц. ЦIех-рехчагIазул пикруялда рекъон, апельсин ва киналго цитрусал рачIуна Гималаязул мугIрузул рагIалдасан, гьеб регионалде ккола Ассамалъул бакъбаккулаб рахъ (Индия), севералъул рахъ - Мьянма ва бакътIерхьул рахъ - Юньнани (Китай).
Гьуинаб апельсин бижулеб гIурччинаб гъотIол борхалъи гIемерисеб мехалъ 6 метралде бахуна.
Кидаха байбихьулеб апельсиналъул заман? Щибаб улкаялда гьелъул заман батIи-батIияб буго. Гьелде тIадеги, батIи-батIиял сорталги рижула батIи-батIияб заманалда.
Тукада яги базаралда апельсин тIаса бищулаго, тIоцебесеб иргаялда, кIвар кьезе ккола гьелъул сорталде: апельсиналъул батIи-батIиял сортал цоцаздаса ратIа рахъула кIодолъиялъул, сокалъул ва кислотаялъул рахъалъ. Хасаб сорт чIезабизе кIвечIониги, кидаго тIаса бищизе бегьула гIадатияб сорт яги апельсин-корольком.
Гьеб пихъил халгьабизе ккола кIодолъи ва бакIлъи бихьун. БакIабгIан апельсин гьуинаб букIуна. Амма тIагIам дагьаб букIуна. Гьединлъидал тIаса бищизе ккола кIодолъиялъул рахъалъ гьитIинаб, амма бакIаб апельсин.
Беццараб буго ноябралдаса декабралде щвезегIан бакIарараб апельсин босизе.
Нилъеда лъала нилъерго улкаялда рижарал пихъал нилъее лъикIал рукIунеллъи. Гьединго тIагIамаллъун рикIкIуна Средиземнияб ралъдал улкабаздаса рачIарал апельсинал.
Апельсиналъул кьералде ва жаниб букIунелде кIвар кьезе кколаро.
40-50 ккал ккола гьоркьохъеб къагIидаялъ апельсиналъул калориялъул къадар. Гьезда жаниб дагьаб къадар белокалъул ва нахул букIуна. Апельсиналда жаниб гIемерал углеводал руго гIодобегIанаб гликемикияб индексгун, ай кванараб мехалда бидулъ чакар цIакъ хехго борхизабуларо. Гьелда жаниб буго витамин В, витамин С, бета-кератин, калий, цинк, железо ва фосфор.
Апельсиналъ кумек гьабула ракIалъул ва сосудазул гIуцIи щула гьабизе: гьезда гъорлъ ругел флавоноидаз кумек гьабула би лъама гьабизе, бидул тIадецуй ва холестериналъул даража гIодобе ккезабизе.
Апельсин рикIкIуна аллергенлъун, гьединлъидал, лъимер гьабизе ругел руччабиги лъималги цIодорго рукIине ккола. Хас гьабун абуни лъабго соналде щвезегIан лъималазе ва анкьго моцI барал, жеги тIадехунги лъимер гьабизе ругел руччабазе апельсинал лъикIал гьечIо.
Херал гIадамазеги бегьула апельсин кваназе, амма гьезул къадаралда хадуб халкквезе ккола.
Ригьалде вахарав чияс къойида жаниб кIигоялдаса цIикIкIун апельсин кваначIого тезе рекъола. Гьелъул пайда бугониги зарал бугеб рахъги батула. Аллергия багъаризабулел гIадамал ратани, квинчIого тела. Гьеб пихъ ккола аллергия кьезе рес бугеб. Гьелъул сокалъулъ цIекIлъи цIикIкIараб букIиналъ гастриталъул, язва гIадинал унтаби ругезе захIмалъи гьабизе рес буго. Кислота цIикIкIараб букIиналъ гьел пихъал кванан хадуб цаби чурила яги кIал хулила, цаби-гIусазул эмаль цIунизелъун.
