Аслияб гьумералде

ХIуби жагъаллъизе тоге

ХIуби жагъаллъизе тоге

ХIуби жагъаллъизе тоге

Как буго диналъул хIуби. Гьеб буго чияс шагьадат битIун хадуб бищун кIвар кьезе кколеб гIамалги. Гьелъул мухIканлъи гьаби ккола Аллагьасда унго-унгояб куцалъ чи божиялъул гIаламат. Гьеб буго ТIадегIанав Аллагьас Къуръаналда парз ва гIамалазул аслиябин абураб, гьединго хирияв Аварагасги , воре, какил кIвар гьабичIого тогеян васият гьабураб.

 

Аварагас ﷺ абун буго как бугин Алжаналде рачиналъул кIулилан. Иман лъеялда хадуб гьеб бугин лагъасдасан Дие бищун бокьулеб гIамалин абун буго Аллагьасги ﷻ. Как ккола бусурбабазул жанисеб рахъ бацIцIад гьабулеб, гьарурал гIамалазул пикру гьабиялде рачун, мунагьаздаса тавбу гьабиялде кантIизарулеб. Как балелъул (хасго мажгиталда жамагIатгун) гьелъ черхалде бачIинабула гIодобе биччай, рухIияб рахъалъе парахалъи, кумек гьабула иман щулалъизе.

Аллагьасул ﷻ руго хасал малаикзаби, бусурбабаз какилъ гьарулел пишабазул цо-цоял гьарулел рукIунел. Гьезул цоял руго кидаго АлхIам цIалун рахъун чIун рукIунел, цогидал - рукIугI гьабулел, хадусел - суждаялда ругел, гьезда хадусел - кIиябго суждаялда гьоркьор чIоледухъ гIодор чIарал, ай нилъеца как балелъул гьарулел гIамалал гьарун кидаго гьелда машгъуллъарал. ХIадисалда буго, ЖабрагIил малаикас кIикъоазарго соналъ бан бугин кIиго ракагIат какилин абун. Гьелдаса хадуб Аллагьас ﷻ абун буго гьесда, МухIаммадил умматалдаса чияс бараб кIиго ракагIаталъул как Жиндие хирияб бугин дур гьелдасаян. Гьедин Аллагьас ﷻ абиги буго нилъер Авараг ﷺ кIодо гьави.

ХIисаб гьабидал, как баялъулъ нилъер лъабго батIияб хIал буго. Цоял руго как ахIидал хантIан тIадеги рахъун гьеб балел, кIиабилеб къокъа буго жамагIаталда цадахъ балел, лъабабилел абуни руго дагьаб хадуб балиланги абун, кIарчамлъи биччалел. Къуръаналда ТIадегIанав Аллагьас ﷻ абун буго (магIна): «Нужеца какал цIуне, гьел гIужда тIоритIиялдалъун», - ин («Бакъарат»). Жеги абулеб буго (магIна): «Нужерго БетIергьанасул ﷻ рахъалъан мунагьал чури тIалаб гьабиялде гIедегIе», - ян («Алу-ГIимран»).

ГIужда бараб как мунагь чуриялъе сабаблъунги буго. ХIадисалда буго: «БукIине кколедухъ какичури гьабурав чиясул гьарун арал мунагьал чурула, бараб какихъги мажгиталде иналъухъги жеги тIадеги кири хIасуллъула», - ян (Муслим).

Жабир-асхIабасдасан бицараб цогидаб хIадисалда буго: «Щуябго как балев чи релълъун вуго жиндир рукъалда цебесан чвахулеб гIурулъ къойида жаниб щуго нухалъ чвердолев чиясда. Гьединасул черхалда кинаб бугониги чороклъи хутIилищ?» ХутIиларин аскIор рукIараз жаваб гьабидал, Аварагас ﷺ абуна: «Лъеца чороклъи чурулеб кинниги, къойил балеб щуябго какги ккола жинца мунагьал инарулеблъун», - ин (Муслим).

Аварагасда ﷺ гIамалазул бищун лъикIаб щиб кколебин цIехедал, гьес ﷺ абун буго жиндир заманалда бараб как бугин.

ГIужил авалалда как баялъул даража чиясе щвечIого букIунаро гьев как базелъун лъим балагьи, какичури гьаби, как ахIи гIадаб гьелъие къваригIунел жалазда хадув лъугьиналдалъун.

Ибну ГIумаридасан бицана: «ГIужил авалалда бараб как Аллагь ﷻ разилъи буго, гьелъул ахиралда бараб как Аллагь ﷻ тIаса лъугьин буго», - ян. Абу-Бакарица абуна Аллагь ﷻ разилъи цIикIкIун бокьулила жидее, Аллагь ﷻ тIаса лъугьиналдасаян. ГIужил авалалда жинцаго как барав чиясеги хирияб буго хадуб жамагIат гьабун балеб бихьидал, гьезда цадахъги цIигьабун бани, щайин абуни жамагIатгун баралъул кири къоло анкьго нухалъ цIикIкIараб бугелъул.

ЖамагIаталда как балел муъминзаби цолъизарула, цоцаздехун гьуинлъи цIикIкIинабула. Какалъ Аллагьасде ﷻ гIагарлъи бижизабула, Гьесул ﷻ лагъзал рукIин бичIчIизабун дунялгун ахираталъул пикру гьабиялде рачуна.

Аллагьас ﷻ кумек гьабеги щивав чиясе диналъул хIубилъун бугеб какил кIвар гьабизе ва гьелда тIад чIезе! Амин!

 

АхIмад Къурбанов

 

2026-05-15 (ЗулкъагIида 1447 с.) №10.


Рукъалъул мучари, гъаран

Гъаран (укроп) (латиназул мацӀалда Anethum ) — сельдереязул хъизаналъул лъагӀалилаб хералъул гъветӀ, гьелъул цохӀого цо тайпа ккола махӀ жиндаса бугеб гъаран (мугIрул мучари), яги хурул гъаран. ГӀалхул гъаран бижула ГьитӀинаб Азиялда, Шималияб Африкаялда, Ираналда ва Гималаязда. Бекьулеб ва...


Нухлул къанунал цIуни

Кинал ругониги балагьал рачIиндал нилъеца цоцазе кумек гьабула. Гьеб буго тIабигIияб жоги. Амма буго щибаб къойил кколеб балагь, нилъги жинде ругьунлъараб. Гьебги ккола нухазда кколел авариял. 2026 соналъул лъабго моцIида жаниб ккана 357 авария, хвана 61 чи, лъукъана 510-яв, гьезда гьоркьор руго...


ХIарамалъул ракь

Макка-Мадинаялъул хиралъилъун нилъее гIела, жиндие гIоло кинабго махлукъат бижарав Авараг ﷺ тIад хьвадараб, гьев вукъараб ракьлъун букIин.   Нилъеда бихьулеб буго жакъасеб къоялъги ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Макка-Мадинаялъул агьлу хьихьун бугеб куцги, гьениб гьанжелъизегIан цIунун бугеб...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Дун цIакъ нечон йикIана     Дун гьаризе гIадамал рачIараб къоялъ, гьезда дандчIвай гьабурав дир эмен, дагьав гьекъон вукIана. Цинги гьес байбихьана вукIинесев дурцасда хурхун махсараби гьаризеги. Дун цIакъ нечон йикIана. Гьанже дун абизе бокьарасул эбелалда кколеб буго лъикIаб гуреб...


Суал-жаваб

ХIежалъ гIисинал ва чIахIиял мунагьал чурулищ? ГIемерисел гIалимзабазда аскIоб хIежалъ гIисинал мунагьал чурула, амма кIудиял мунагьал ва гIадамазул хIукъукъал чуруларо. Бухари ва АхIмадица бицараб хIадисалда буго: «ХIеж гьабураб мехалда жинца абичIони квешаб рагIи ва гьаричIони фискъуялде...