Аслияб гьумералде

Чара гьечIого тIаде щолеб къо

Чара гьечIого тIаде щолеб къо

Чара гьечIого тIаде щолеб къо

Къиямасеб къо ккола щаклъи гьечIого тIаде щолеб къо. Къуръаналдаги гьелъул хIакъалъулъ рехсана. Нилъеда тIадаб буго гьелда иман лъезе. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ нилъ тIаде рахъинарула. Гьеб къо тIаде щолеблъи бичIчIулев чияс гьелъие хIадурлъиги гьабула. Нилъее добе цадахъ босизе жо къваригIуна.

 

Гьебги ккола нилъеца гьарулел лъикIал гIамалал. Нилъеца сапаралде рахъунеб мехалда цадахъ босизе жо хIадурула, щиб кIочон тун бугебали халгьабула. Гьединго нилъ руго гьаб дунялалда сапаралда ругел чагIи. Ахир-къадги ахираталде гочине ккола. ГIакъиллъи ккола чIаго рукIаго тавбу гьабун, гIамал-хасият хисизабун ва кIванагIан лъикIал гIамалал гьари. Доре щведал ракI бухIичIого букIине. 

Нилъ хвезе руго нилъеца гIумру тIамураб къагIидаялъ. Гьединго тIаде рахъине руго Къиямасеб къоялъ хвараб къагIидаялда. Пикру гьабеха, кин жинца гIумру тIамулеб бугебали.

Къиямасеб къо гIагарлъиялъе рехсарал гIаламатал руго. ГьитIинал гIаламатаздасан ккола МухIаммад Авараг ﷺ расуллъун витIи, гьесул уммат загьирлъи, хиянатчи ритIухъ гьави, рорхатал рукъзал рай, мажгитал берцин гьари, жагьлу гIемерлъи, дин мукъсанлъи, гIелму загIиплъи, мехтел, зина, зулму гIемерлъи, эбел-инсул лъималаз, чIахIиязул гIисиназ адаб-хIурмат тей, бихьинал дагьлъи, руччаби гIемерлъи, бусурбабазда гьоркьор питнаби гIемерлъи, кучIдул ахIи гIемерлъи, ретIел гьечIого руччаби хьвади, даран-базаралде руччаби руссин ва цогидалги гIаламатал. Гьезул гIемерисел жакъа загьирлъунги руго.

ЧIахIиял гIаламатал рехселалде цебе рехсела бакъ тIерхьунеб бакIалдаса гьеб баккизегIан Аллагьас ﷻ тавбу къабул гьабулеблъи. Гьеб гIаламат загьирлъун хадуб тавбуялъул нуцIа къала. Тавбу къабул гьабизе рес буго рухI мукъулакъалде щвезегIан.

ЧIахIиял гIаламатаздасан ккола Магьди вахъин, дажал вахъин, ГIиса авараг рещтIин, Яъжуж-маъжуж абун цо къавм бакки, «Даббатул арзи» абун цо хIайван загьирлъи, бакътIерхьудаса бакъ бакки, дунялго цIезабулеб кIкIуй бакки, ГIаднуялдехун цIа бакки, ай Шамалде гIадамал къотIулеб, ракьалдаса Къуръан нахъе боси, хIабашияз КагIба биххи.

Гьенире данде гьарула малаикзаби, гIадамал, жинал, хIайванал, хIанчIи, ай жидее жаза гьабулебги гьабуларебги, кинабниги Аллагьасул ﷻ махлукъат. ТIоцеве хабалъаги вахъун МахIшаралде вачIуна МухIаммад Авараг ﷺ, хадур рачIуна цогидалги.

ГIабдуллагь ибну ГIумаридасан бицараб хIадисалда буго: «Дун вуго тIоцебе хабалъа къватIиве вахъунев чи, хадув - Абубакар, цинги ГIумар. Хадув дун чIола Маккаялъул агьлу данде бакIаризегIан», - ян (ХIаким).

Гьеб къоялъ хIинкъи ва пашманлъи букIунаро аварагзабазегун вализабазе. Аварагзабигун малаикзаби хIинкъун рукIунин гьеб къоялъин абураб жоялъул магIна ккола, гьел Аллагь ﷻ кIодо гьавиялъул хIинкъиялъ хIинкъулин абураб. Гьесул ﷻ гIазабалдаса гьел божараллъун ругониги. Бусурбанчияс ракI чIезабизе ккола Къиямасеб къоялъ лагъасул лъикIал-квешал гIамалал цIалеблъиялда.

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ абуна (магIна): «Гьеб къоялъ (Къиямасеб къоялъ) гIамалал цIай хIакъаб буго», - ян («ал-АгIраф», 8). ЛъикIаб рахъ цIикIкIун батани, тIехь нилъехъе кьола кваранаб рахъалдасан, квешаб гIамал цIикIкIун батани - квегIаб рахъалдасан.

Къуръаналда рехсана: «Щал чагIи ругониги жидер цIадираби (лъикIал гIамалал) бакIлъарал, гьел руго талихIалда кверщел батарал. Щал ругониги жидер цIадираби тIадагьлъарал (лъикIал гIамалал дагьлъарал), гьел руго жидер напсал чIорого хутIарал гIадамал (жалго жидецаго гIадада хвезарурал чагIи, жидерго напсал камил гьаричIого теялдалъун)», - абун.

ЧIухIарал чагIазе гьениб кIудияб хIинкъи букIуна. Гьеб буго гьезие бугеб жазаъ, гьезул чIухIиялъухъ ва гIадамазе гьабураб къвариялъиялъухъ. Аллагьас ﷻ цIунаги гьелдаса.

 

 

Шамил МухIаммадов

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


Ана цоги лъагIел …

ХIурматиял бусурбаби, гьале ана цоги лъагIел. Гьижрияб тарихалъул 1447 соналъулгун къо-мехги лъикI гьабун, дандчIвай гьабуна 1448 соналда. ЛъагIел ккола гIумруялъул саламатаб бутIа. Гьелда жаниб ккезе рес буго гIемерал лъугьа-бахъинал. Цо лъагIида жаниб цIияб дунялалде рачIуна гIемерал гIадамал,...


ГIибадаталъулъ кIвахIаллъи

Имам Гъазалияс «ИхIяу гIулуму ддин» абураб тIехьалда хъван буго: «Гьелъие кумек гьабулеб алатлъун ккола гIибадаталъе хIаракат бахъулел гIадамазул лъикIлъабазул хIакъалъулъ бицунел харбазухъ гIенекки. Гьелдасаги лъикIаб – гьединал гIадамазулгун гьудуллъи гьаби (кинаб гIамал,...


Къимат тIадегIанав

Щаклъи гьечIо, МухIаммад аварагасул ﷺ гIумру кигIан лъазабуниги нилъее дагьаб букIиналда. ХIакъикъаталда, Аварагасулъﷺ руго рикIкIен гьечIел лъикIлъаби. Гьединлъидал нилъеца, гьоркьоса къотIичIого, гьесда хурхарабщинаб жо лъазабизе ккола, хасго «аш-Шамаил МухIаммадия» абурал тIахьал...


Мунагь теялде рачунел ишал

ГъалатI ккеялдаса инсан цIунарав гьечIо. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ инсан вижун вуго мунагьалде кколевлъун.   Мунагь гьабиялда цоял къанагIатлъула, цогидал гIемерго даимлъула. Кинниги мунагь гьабиялдалъун инсанасул Аллагьасул ﷻ гурхIелалдаса хьул къотIизе бегьуларо. КигIан захIматал ишазулъгицин...


Иблисалъе вокьулев

БетIергьан Аллагьас ﷻ инсанасулъ рижун руго реццарал ва какарал тIабигIатал. Реццарал тIабигIатал Аллагьас ﷻ кьурав чиясда тIадаб буго гьезухъ шукру гьабизе, амма какарал тIабигIатал ругони, гьес кIвараб хIаракат гьабизе ккола гьел тIагIинаризе.   Бахиллъи, къарумлъи, барахщи – гьал...