Аслияб гьумералде

Цеве эхетизе изну бугищ...

Цеве эхетизе изну бугищ...

Цеве эхетизе изну бугищ...

Аллагьасул ﷻ нухда вагъулаго хварав шагьидасул жаназа чуричIого, тIад бугеб ретIел-къолденгун вукъула. Кинниги УхIудалъул гъазаваталда чIварав Аварагасул ﷺ имгIал ХIамзатил жаназа чурана. Гьеб чурана Алжаналъур ругел гIоразул лъедасаги хирияблъун бугеб Аварагасул ﷺ магIабаздалъун. Хирияв Авараг ﷺ ХIамзатил жаназаялда аскIов гIодовги чIун, гьитIинаб лъимер гIадин гIодулев вукIана. Гьев чIвана ВахIшица.

 

Гьеб заманалда ВахIши вукIана лагълъун. Гьесул бетIергьанас ХIамзат чIвай шартI гьабун букIана гьев тархъиялъе. УхIудалъул гъазаваталда ВахIшил цо гурони мурад букIинчIо. Гьебги ХIамзат-асхIаб чIвай. ХIамзат-асхIаб вагъулелъувцин ватIавахъулаан. Гьесул чалмаялда нахъа варанихIанчIил хIули къазабун букIунаан кидаго. Гьебги букIана доб заманалда бахIарчилъиялъул гIаламат. ВахIшие гьев чIвай живго тархъиялъе сабаб букIана. СанагIат бугеб гIуж щведал ВахIшица рикIкIадасан хеч речIчIун ХIамза чIвана. Гьеб букIана Аварагасе ﷺ, «пашманлъиялъул сон» абун цIар лъураб, захIматаб сонлъун.

 

 

 

Аварагасул r гьими бихьизелъун рикIкIадасан хъаравуллъи ккун вукIунаан ВахIши

 

 

 

Гьоркьоб заман индал ВахIшица ислам босана. Цо къоялъ ВахIшидехун хитIаб гьабун Аварагас ﷺ абуна: «ХIалкIвани дир берзукье вачIунге», - ян. Гьедин абиялъе гIиллаги, ВахIши вихьанщинахъе хирияв имгIал ракIалде щун пашманлъи букIана.

ВахIшие гьеб кутакалда захIмалъана. Рес ккарабщинахъе Аварагасул ﷺ гьими бихьизелъун рикIкIадасан хъаравуллъи ккун вукIунаан гьев. Щибаб лахIзат рикIкIун Аварагас ﷺ берзукье вачIине изну кьеялда хьулгун вукIунаан. Амма изну кьечIо.

Цо къоялъ ВахIшихъе Авараг ﷺ накълулъанин абун хабар щвана. ВахIшие дунял бецIлъана. Гьесда бичIчIулеб букIана гьес Аварагасул ﷺ ракIбакъвазабураб куц.

ХутIарал жиндирго къоял ВахIшица гьабураб мунагь бацIцIинелъул тIамуна. Гьайгьай, нилъеда лъала цере гьарурал мунагьаздаса, ислам босиялдалъун, Аллагь ﷻ тIаса лъугьуневлъи. Къиямасеб къоялъ цIех-рехги ВахIшие гьелъул букIунароан. Амма Аварагасул ﷺ ракI пашман гьабураб пиша гьабун букIиналъ ВахIшие хIалхьи букIинчIо. ГьитIинаб тIурччидул боркьараб кесек рекIелъ бугебгIанги гьеб лъугьа-бахъиналъ ВахIшие рахIат толеб букIинчIо.

Гьале тIаде щвана гьеб мунагь бацIцIунеб къо. Мусайламатул Каззаб абурав гьереси-авараг загьирлъидал, Абубакр-асхIабас, Халид-асхIаб бетIерлъудаги тун, бо бакIарана. Гьеб хабар рагIидал ВахIшица жиндирго напсалде хитIаб гьабун абуна: «Валлагьи, гьеб буго Аллагьас дуе кьураб рес», - ян. КьагIу чIвараб хечги босун ВахIши бодулъе жувана. Анкьго соналъ цебе ХIамзат чIвараб хеч букIана гьеб.

ЦIакъ захIматаб рагъ букIана. Цо параялъ Мусайлама лъутизе жувана. «Гьале дов Аллагьасул тушман», - илан гьаракь рагIарав ВахIшида гьев Мусайлама аскIосан унев вихьана. СанагIалъи ккарабго ВахIшица хечги речIчIун Мусайлама гIодов лъуна. Аллагьасе ﷻ щукру гьабун ВахIши суждаялде вортана. Гьесул берал магIил цIун рукIана. Аллагьасда ﷻ гурони лъаларо суждаялда вукIун гьес гьарулеб букIараб. Рес буго Аварагасде ﷺ хитIаб гьабун гьев гьадин кIалъан ватизеги: «Я Бичасул Расул ﷺ, гьанже дуда цеве эхетизе изну бугебищ дие», - ян. Авараг ﷺ накълулъун вукIаниги, рес буго гьесул равхIани гьениб букIун, гьес ﷺ ВахIшие жаваб гьабизе: «Гьанже мун вачIине бегьила», - ян.

Гьеб буго Аварагасул ﷺ гIумруялдаса цо лъугьа-бахъин ва амма гIемерал дарсал росизе бакI нилъее бугеб. Халгьабе, кигIан захIмат бугониги хирияв Авараг ﷺ ВахIшидаса тIаса лъугьана. Гьанже нилъехъгоги балагье. Цо рекъечIеб рагIи абидалцин, гIумруялъ цоцада кIалъаларо. ТIаса лъугьине кIолареллъун нилъ ратани, гьелъул магIна кколаха Аварагасдаса ﷺ ва гьесул асхIабзабаздаса кутакалда рикIкIалъун ругин абураб. Гьеб бичIчIизе ккола.

 

 

Муслим ГъазимухIаммадов,

Муфтияталъул рухIияб лъай кьеялъул отделалъул северияб округалда вугев нухмалъулев

 

2026-04-01 (Шаввал 1447 с.) №7.


ХIикматал махлукъатал

Медуза   Медузаялда абизе бегьула хIакъикъа-талдаги хIикматаб рухIчIаголъийилан. ГIалимзабаз чIезабун буго гьез гIумру гьабулеб букIанин 600 миллион соналъ цебе ва чанго нухалда дунял хваниги гьел чIаго хутIанин абун.   Гьезда гьечIо ракI, гьуърал, гIадалнах, ракьа. Амма лъала чан...


ХIакъикъат тIаса бищана

ГIабдуллагь ибн Салам вукIана Мадинаялъул бусурбабазда гьоркьов бищунго хIурматиязул цояв: гIалимчи ва Тавраталъул махщелчи. Гьесул хIакъалъулъ абулаан: «Гьев вуго нилъер бищун лъикIав, бищун лъикIазул вас, бищун лъай бугев», - ян.     МухIаммад авараг ﷺ Мадинаялде щведал,...


Нужее баяналъе

  Зубайр бин ГIаввамил чан сон букIараб ислам босидал? – 16 сон. ТIоцеве къазилъун щив вукIарав? – ГIумар бин ХатIаб. Алжаналъул мацI щиб? – ГIараб мацI. Ансаразул сайидилан лъида абулеб? – СагIд бин МугIазида. ЧIвалелде цебе балеб суннатаб как тIоцебе лъица бараб? –...


МугIазие гьабураб насихIат

Аварагас ﷺ Йеменалде ритIана Абу Муса ал-АшгIарий ва МугIаз бину Жабал. Гьезие гьадинал малъа-хъваялги гьаруна:   «Нужеца гьезие бигьалъи гьабе, захIмалъи гьабуге, гьел гIагар гьаре, тIуризаруге, нуж кIиялгоги цоцазде адаб-хъатиралда рукIа ва цоцазда гьоркьоб хилиплъи ккеялдаса цIуне....


РекIел тIиналдаса...

Аллагь ﷻ рехсей, Гьесие ﷻ тасбихI-тагьлил гьаби буго кутакалда кIвар цIикIкIараб гIамал. Гьеб, гIицIго мацIалъ рехсей гуребги, буго тIадегIанаб гIибадатлъун, чи живго инсанлъун вукIиналъул магIналъун ва Къиямасеб къоялъ цIадирабаздаги бищун бакIаблъун букIине бугеб гIамал.   ТIадегIанав...