Аслияб гьумералде

Цеве эхетизе изну бугищ...

Цеве эхетизе изну бугищ...

Цеве эхетизе изну бугищ...

Аллагьасул ﷻ нухда вагъулаго хварав шагьидасул жаназа чуричIого, тIад бугеб ретIел-къолденгун вукъула. Кинниги УхIудалъул гъазаваталда чIварав Аварагасул ﷺ имгIал ХIамзатил жаназа чурана. Гьеб чурана Алжаналъур ругел гIоразул лъедасаги хирияблъун бугеб Аварагасул ﷺ магIабаздалъун. Хирияв Авараг ﷺ ХIамзатил жаназаялда аскIов гIодовги чIун, гьитIинаб лъимер гIадин гIодулев вукIана. Гьев чIвана ВахIшица.

 

Гьеб заманалда ВахIши вукIана лагълъун. Гьесул бетIергьанас ХIамзат чIвай шартI гьабун букIана гьев тархъиялъе. УхIудалъул гъазаваталда ВахIшил цо гурони мурад букIинчIо. Гьебги ХIамзат-асхIаб чIвай. ХIамзат-асхIаб вагъулелъувцин ватIавахъулаан. Гьесул чалмаялда нахъа варанихIанчIил хIули къазабун букIунаан кидаго. Гьебги букIана доб заманалда бахIарчилъиялъул гIаламат. ВахIшие гьев чIвай живго тархъиялъе сабаб букIана. СанагIат бугеб гIуж щведал ВахIшица рикIкIадасан хеч речIчIун ХIамза чIвана. Гьеб букIана Аварагасе ﷺ, «пашманлъиялъул сон» абун цIар лъураб, захIматаб сонлъун.

 

 

 

Аварагасул r гьими бихьизелъун рикIкIадасан хъаравуллъи ккун вукIунаан ВахIши

 

 

 

Гьоркьоб заман индал ВахIшица ислам босана. Цо къоялъ ВахIшидехун хитIаб гьабун Аварагас ﷺ абуна: «ХIалкIвани дир берзукье вачIунге», - ян. Гьедин абиялъе гIиллаги, ВахIши вихьанщинахъе хирияв имгIал ракIалде щун пашманлъи букIана.

ВахIшие гьеб кутакалда захIмалъана. Рес ккарабщинахъе Аварагасул ﷺ гьими бихьизелъун рикIкIадасан хъаравуллъи ккун вукIунаан гьев. Щибаб лахIзат рикIкIун Аварагас ﷺ берзукье вачIине изну кьеялда хьулгун вукIунаан. Амма изну кьечIо.

Цо къоялъ ВахIшихъе Авараг ﷺ накълулъанин абун хабар щвана. ВахIшие дунял бецIлъана. Гьесда бичIчIулеб букIана гьес Аварагасул ﷺ ракIбакъвазабураб куц.

ХутIарал жиндирго къоял ВахIшица гьабураб мунагь бацIцIинелъул тIамуна. Гьайгьай, нилъеда лъала цере гьарурал мунагьаздаса, ислам босиялдалъун, Аллагь ﷻ тIаса лъугьуневлъи. Къиямасеб къоялъ цIех-рехги ВахIшие гьелъул букIунароан. Амма Аварагасул ﷺ ракI пашман гьабураб пиша гьабун букIиналъ ВахIшие хIалхьи букIинчIо. ГьитIинаб тIурччидул боркьараб кесек рекIелъ бугебгIанги гьеб лъугьа-бахъиналъ ВахIшие рахIат толеб букIинчIо.

Гьале тIаде щвана гьеб мунагь бацIцIунеб къо. Мусайламатул Каззаб абурав гьереси-авараг загьирлъидал, Абубакр-асхIабас, Халид-асхIаб бетIерлъудаги тун, бо бакIарана. Гьеб хабар рагIидал ВахIшица жиндирго напсалде хитIаб гьабун абуна: «Валлагьи, гьеб буго Аллагьас дуе кьураб рес», - ян. КьагIу чIвараб хечги босун ВахIши бодулъе жувана. Анкьго соналъ цебе ХIамзат чIвараб хеч букIана гьеб.

ЦIакъ захIматаб рагъ букIана. Цо параялъ Мусайлама лъутизе жувана. «Гьале дов Аллагьасул тушман», - илан гьаракь рагIарав ВахIшида гьев Мусайлама аскIосан унев вихьана. СанагIалъи ккарабго ВахIшица хечги речIчIун Мусайлама гIодов лъуна. Аллагьасе ﷻ щукру гьабун ВахIши суждаялде вортана. Гьесул берал магIил цIун рукIана. Аллагьасда ﷻ гурони лъаларо суждаялда вукIун гьес гьарулеб букIараб. Рес буго Аварагасде ﷺ хитIаб гьабун гьев гьадин кIалъан ватизеги: «Я Бичасул Расул ﷺ, гьанже дуда цеве эхетизе изну бугебищ дие», - ян. Авараг ﷺ накълулъун вукIаниги, рес буго гьесул равхIани гьениб букIун, гьес ﷺ ВахIшие жаваб гьабизе: «Гьанже мун вачIине бегьила», - ян.

Гьеб буго Аварагасул ﷺ гIумруялдаса цо лъугьа-бахъин ва амма гIемерал дарсал росизе бакI нилъее бугеб. Халгьабе, кигIан захIмат бугониги хирияв Авараг ﷺ ВахIшидаса тIаса лъугьана. Гьанже нилъехъгоги балагье. Цо рекъечIеб рагIи абидалцин, гIумруялъ цоцада кIалъаларо. ТIаса лъугьине кIолареллъун нилъ ратани, гьелъул магIна кколаха Аварагасдаса ﷺ ва гьесул асхIабзабаздаса кутакалда рикIкIалъун ругин абураб. Гьеб бичIчIизе ккола.

 

 

Муслим ГъазимухIаммадов,

Муфтияталъул рухIияб лъай кьеялъул отделалъул северияб округалда вугев нухмалъулев

 

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


ГIибадаталъулъ кIвахIаллъи

Имам Гъазалияс «ИхIяу гIулуму ддин» абураб тIехьалда хъван буго: «Гьелъие кумек гьабулеб алатлъун ккола гIибадаталъе хIаракат бахъулел гIадамазул лъикIлъабазул хIакъалъулъ бицунел харбазухъ гIенекки. Гьелдасаги лъикIаб – гьединал гIадамазулгун гьудуллъи гьаби (кинаб гIамал,...


ТIаса лъугьайин гьарилищ?

Гъибат-бугьтан гьаби ккола мацIалъ гьарулел мунагьазул бищунго гIемеразул цояб. ГIемерисеб мехалъ инсанас бигьаго абула диналъул вацасул яги яцалъул хIакъалъулъ рагIаби, ТIадегIанав Аллагьасда цебе гьеб мунагь кигIан кIудияб букIине бегьулебали хIисаб гьабичIого.   ТIадегIанав Аллагьас ﷻ...


Мунагь теялде рачунел ишал

ГъалатI ккеялдаса инсан цIунарав гьечIо. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ инсан вижун вуго мунагьалде кколевлъун.   Мунагь гьабиялда цоял къанагIатлъула, цогидал гIемерго даимлъула. Кинниги мунагь гьабиялдалъун инсанасул Аллагьасул ﷻ гурхIелалдаса хьул къотIизе бегьуларо. КигIан захIматал ишазулъгицин...


Ана цоги лъагIел …

ХIурматиял бусурбаби, гьале ана цоги лъагIел. Гьижрияб тарихалъул 1447 соналъулгун къо-мехги лъикI гьабун, дандчIвай гьабуна 1448 соналда. ЛъагIел ккола гIумруялъул саламатаб бутIа. Гьелда жаниб ккезе рес буго гIемерал лъугьа-бахъинал. Цо лъагIида жаниб цIияб дунялалде рачIуна гIемерал гIадамал,...


РухӀияб централда мажлис

Дагъистаналъул муфти, шайих АхӀмад-афанди ва муфтиясул гӀакълучи ГIайна ХIамзатова гӀахьаллъана ГӀиса аварагасул цIаралда бугеб РухӀияб централда Щулани росдал гӀадамаз гӀуцӀараб шукруялъул мажлисалда. Гьеб тадбир гIуцIун букIана МухӀаммад аварагасул ﷺ цIаралда бугеб мажгиталъуб чIабар...