Аслияб гьумералде

Аварагасул цо-цо асхIабзаби

Аварагасул  цо-цо асхIабзаби

Аварагасул асхIабзабазул 14 асхIаб вукIана чIегIераб тIомалъул. Гьезул цо-цоял рукIана аварагасе хириял ва гIезегIан исламалъулъ машгьурал. Гьелги ккола:

Билал

Гьев вукIана исламалъул нухда мушрикиназдаса гIемераб гIакъуба бихьарав, АбуБакар асхIабас тархъан гьавурав лагъ. Гьев вуго исламалда тIоцевесев будунги. Гьесие рес щвана хирияб Маккаялдаги, Мадинаялдаги, Иерусалималдаги как ахIизе. Авараг чIаго вугеб мехалъги ва гьев ахираталде накълолъидалги гIемерал гъазаватазда гIахьаллъана. Цо къоялъ Аварагас : «Дур хIатIазул сас дида Алжаналъуб рагIана», - ян абидал, гьев кутакалда гIодана. Билалил хоб буго Дамаскъалда.

Нажаши (Негус)

Цевехун Авараг вихьичIониги ва хIакъикъаталда гьесул асхIаблъун жив вукIинчIониги, гьев ккола Мадинаялда Аварагасдасан жаназалъул как барав чи. Мушрикиназул рахъалъан тIаде кIанцIи цIикIкIиндал, Аварагас Эфиопиялде ритIарал бусурбабазе жанир чIезе бакIги кьуна Нажашица. Гьелгун дандчIваралдаса Исламги босана гьес.

Усама ибн Зайд

Зайд ибн ХIарисатилги Умму Айманилги вас вукIана гьев. ГьитIинаб къоялдаса нахъе Аварагасе кутакалда вокьулаан Усама. АнцIила щуго сон байдал, жиндиего бокьун Хандакъалъул гъазаваталдаги гIахьаллъана. Цогидал рагъаздаги кутакаб бахIарчилъиги цIодорлъиги бихьизабуна. 20 сон барав Усама, византиязулгун букIараб рагъда, бусурбабазул цевехъанлъунги тана Аварагас .

ВахIши

Ислам къабул гьабизегIан гьес УхIудалъул гъазаваталда Аварагасул имгIал ХIамзат чIвана. Ислам къабул гьабилалде гьев вукIана лагълъун. Аварагас гьесул шагьадат къабул гьабуна, амма жиндирго имгIал гьес чIвай кIочене кIвечIого вихьулев бакIалде вачIунгеян абуна. Авараг ахираталде накълолъидал, Абу-Бакр асхIабас Халид ибн Валидил бетIерлъиялда бугеб бусурбабазул бо битIана Ямамалъул мутIигIлъуларел тухумал мукIур гьаризе. Аварагасул имгIал чIвараб хочоца гьениб гьересияв авараг Мусайлимаги чIвана ВахIши ибн ХIарбица.

СагIд ал-Асвад

Гьев асхIабас Аварагасда абула тIом чIегIераб букIиналда бан, цониги чияс лъадилъун яс кьолей гьечIин. Цинги Аварагас жиндирго асхIаб ГIамрихъе витIана гьев яс гьарун. Гьесул яс йикIана кутакалда берцинай. ЧIегIераб кьералъул СагIд вихьидал ГIамрил ццин бахъана ва гьес гьариялъе жаваб гьабичIо. Цинги ясалъ, Аварагасул гьариялъе жаваб гьабичIого теялдаса хIинкъун, инсуда абуна жий гьесие инилан. Гьес гьей ячиндал бусурбаби гъазаваталде ахIизе байбихьана. Аварагас нахъе витIичIого вукIине гьумерги бахчун вагъулев вукIана СагIд. Гьеб гъазаваталда СагIд шагьидлъана. Гьевги кодов ккун Аварагас абуна: «Дун гIодулев вукIана дир вокьулев асхIаб нилъедаса ватIалъанин абун, амма Аллагьасда аскIоб гьесул даража бихьидал, дун гьимана», - ян.

ХIАМИД МУХIАММАДОВ

2026-07-15 (Сафар 1448 с.) №14.


Аварагасул ﷺ ирсилазул цояв

Аварагасул ﷺ ирслъун кколеб гIелму тIалаб гьабизе беццараб буго. ХIаракат бахъила Къуръан цIализе, азарго хIадис лъазабизе ва нус-нус тIехь цIализе.   Аварагасул ﷺ ирс босаравлъун вукIине ккани, гьеб киналдаго цадахъ, хирияв Аварагасул ﷺ берцинал тIабигIатал лъазарила ва гьезда рекъон...


Суал-жаваб

Улул гIазмаби абурал аварагзаби щал кколел ва гьеб рагIул магIна щиб? УлулгIазми абураб рагIул магIна ккола, кутакаб цIакъ бахъиялъулги, сабруялъулги, цIодорлъи-бегIерлъиялъулги бетIергьаби, ай гьел хасиятал жиделъ рукIарал чагIи абураб. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда нилъер хириясде ﷺ хитIаб...


ГIицIцIаллъун рачIуна ва уна

Цо нухалъ Абу Язид БастIамияв лъугьана пуланаб бакIалъул мажгиталъуве ва гIодов чIана цо факъигьасда сверун гьабураб горсвериялда гьоркьов. Данделъараз гьев гIалимасе кьолел рукIана батIи-батIиял суалал. Цояс цIехана пуланабги пуланабги жо нахъеги тун хварав чиясул ирсалдасан.   Цинги гьев...


Румазул ханас Абусуфяние кьурал суалал

Жиндаго цевегIанги вачIинавун, румазул ханас Абусуфянида гьикъана: «Аварагилан жинца дагIба балев чиясул нужеда гъорлъ насаб щиб бугеб?» - абун. Абусуфяница абуна: «Насаб бищун бацIцIадаб буго», - ян.   КIиабизеги ханас гьикъана: «Досдаса цеве, дос бицунеб...


Имам Мунави

Зайнуддин МухIаммад ГIаб-дуррауф ибн Таж ГIарифин ибн ГIали ибн Зайнул ГIабидин Гьади ал-Мунави, машгьурав гIалим, шайих, имам ва хIадисазул гIалимчи, гьавуна Къагьиралда гьижрияб 952 соналъ.   ГьитIинаб мехалдасаго гьес инсудасан динияб лъай лъазабуна. Балугълъиялде щвезегIан рекIехъе...