Аслияб гьумералде

Аварагасул цо-цо асхIабзаби

Аварагасул  цо-цо асхIабзаби

Аварагасул асхIабзабазул 14 асхIаб вукIана чIегIераб тIомалъул. Гьезул цо-цоял рукIана аварагасе хириял ва гIезегIан исламалъулъ машгьурал. Гьелги ккола:

Билал

Гьев вукIана исламалъул нухда мушрикиназдаса гIемераб гIакъуба бихьарав, АбуБакар асхIабас тархъан гьавурав лагъ. Гьев вуго исламалда тIоцевесев будунги. Гьесие рес щвана хирияб Маккаялдаги, Мадинаялдаги, Иерусалималдаги как ахIизе. Авараг чIаго вугеб мехалъги ва гьев ахираталде накълолъидалги гIемерал гъазаватазда гIахьаллъана. Цо къоялъ Аварагас : «Дур хIатIазул сас дида Алжаналъуб рагIана», - ян абидал, гьев кутакалда гIодана. Билалил хоб буго Дамаскъалда.

Нажаши (Негус)

Цевехун Авараг вихьичIониги ва хIакъикъаталда гьесул асхIаблъун жив вукIинчIониги, гьев ккола Мадинаялда Аварагасдасан жаназалъул как барав чи. Мушрикиназул рахъалъан тIаде кIанцIи цIикIкIиндал, Аварагас Эфиопиялде ритIарал бусурбабазе жанир чIезе бакIги кьуна Нажашица. Гьелгун дандчIваралдаса Исламги босана гьес.

Усама ибн Зайд

Зайд ибн ХIарисатилги Умму Айманилги вас вукIана гьев. ГьитIинаб къоялдаса нахъе Аварагасе кутакалда вокьулаан Усама. АнцIила щуго сон байдал, жиндиего бокьун Хандакъалъул гъазаваталдаги гIахьаллъана. Цогидал рагъаздаги кутакаб бахIарчилъиги цIодорлъиги бихьизабуна. 20 сон барав Усама, византиязулгун букIараб рагъда, бусурбабазул цевехъанлъунги тана Аварагас .

ВахIши

Ислам къабул гьабизегIан гьес УхIудалъул гъазаваталда Аварагасул имгIал ХIамзат чIвана. Ислам къабул гьабилалде гьев вукIана лагълъун. Аварагас гьесул шагьадат къабул гьабуна, амма жиндирго имгIал гьес чIвай кIочене кIвечIого вихьулев бакIалде вачIунгеян абуна. Авараг ахираталде накълолъидал, Абу-Бакр асхIабас Халид ибн Валидил бетIерлъиялда бугеб бусурбабазул бо битIана Ямамалъул мутIигIлъуларел тухумал мукIур гьаризе. Аварагасул имгIал чIвараб хочоца гьениб гьересияв авараг Мусайлимаги чIвана ВахIши ибн ХIарбица.

СагIд ал-Асвад

Гьев асхIабас Аварагасда абула тIом чIегIераб букIиналда бан, цониги чияс лъадилъун яс кьолей гьечIин. Цинги Аварагас жиндирго асхIаб ГIамрихъе витIана гьев яс гьарун. Гьесул яс йикIана кутакалда берцинай. ЧIегIераб кьералъул СагIд вихьидал ГIамрил ццин бахъана ва гьес гьариялъе жаваб гьабичIо. Цинги ясалъ, Аварагасул гьариялъе жаваб гьабичIого теялдаса хIинкъун, инсуда абуна жий гьесие инилан. Гьес гьей ячиндал бусурбаби гъазаваталде ахIизе байбихьана. Аварагас нахъе витIичIого вукIине гьумерги бахчун вагъулев вукIана СагIд. Гьеб гъазаваталда СагIд шагьидлъана. Гьевги кодов ккун Аварагас абуна: «Дун гIодулев вукIана дир вокьулев асхIаб нилъедаса ватIалъанин абун, амма Аллагьасда аскIоб гьесул даража бихьидал, дун гьимана», - ян.

ХIАМИД МУХIАММАДОВ

2026-10-01 (РабигIул ахир 1448 с.) №19.


БоцIи-мал хвезабичIого щолеб садакъа

Бечедал чагӀаз садакъаги кьун, Аллагьасул нухда жидерго боцӀи харж гьабулеб бихьараб мехалъ, гьединаб рес гьечӀезул гӀарз букӀуна бечедал чагӀазе кинабго кири щолин, жидее щибго хутӀуларин абун.   Гьединалго хабарал асхӀаб-забазда гьоркьорги раккана Аварагасул ﷺ заманалдаги. Гьединал...


ЦIоросаролъ

ЦIоросаролъ ккола ракъи буссинабулеб ва халкъалда гьоркьоб машгьураб нигIмат. Гьелъулъ белок, клетчатка, витаминал ва минерал гIемер руго. ХIалакълъизе хIаракат бахъулел гIадамаз гьикъула, диетаялда вугеб мехалда цIоросаролъ кваназе бегьулищин абун.   ЦIоросаролъалъ кумек гьабула гIорцIизе....


Хунздерил мажлис

Дагьал церегIан къоязда МахIачхъалаялда тIобитIана Хунзахъ районалдаса руччабазул мажлис. Гьелда гIахьаллъи гьабуна Хунзахъ районалъул имамзабазул советалъул председатель АхIмад МухIумаевас, росдал имам МухIаммадгIариф МухIаммадовас ва цогидазги. ЦIакъ берцинго нухда бачараб гьеб мажлисалда...


ХIикматал махлукъатал

Гуренж   Гуренжал (пиявкаби) ккола цебегоялдаса нахъе медицинаялда хIалтIизарулел рухIчIаголъаби.   Гьез лъола 10-15 хоно, амма 1-5 гурони тIинчI бахъуларо. Цо гуренжалъ гIумруялда жаниб лъола 2-10 нухалда хоно. «Плоская пиявка» абураб тайпаялъ хоно биччан хадуб гьеб...


Гъапуллъуге

Нилъеца гьаб дунялалда чан сон баниги, мурад буго гIумрудул ахиралда иманалда, исламалда, калиматул шагьадаталда рухIги иманалда бахъун дунял тей.   Хвезе рукIинги хIакъаб бугелъул, кинабниги жо Аллагьас сабабаздаги базабун бугелъул, иманалда хвезе ккани, гьелъиеги тIахьазда рихьизарурал...