Гьикъизе нечараб бицине намусаб
Лъималгун вукIине бокьулеб гьечIо
Бащдаб лъагIел ана дир вас цIияб ясли-ахалде ругьунлъуларого. Щибаб къойил гIодула гьениве ине бокьуларого. Гьес гьарулеб буго цебесеб ясли-ахалде витIеян. Гьений йигей тарбиячIужуялъулгун данде кколаан гьесул ва гьелде ругьунлъунги вукIана. Гьесие кин кумек гьабилебали гIакълу кье?
Хадижат, МахIачхъала
ГIалимчиясул жаваб
Имам Гъазалияс хъван буго: «Дуда лъай, лъимер эбел-инсухъе кьола цIунизелъун. Гьесул бацIцIадаб ракI къиматаб жавгьар ккола, нилъеца гьелда тIад кинаб накъищ бахъаниги, гьелъ гьеб къабул гьабула», - ян. Лъимер Аллагьас ﷻ эбел-инсуе кьола, тIоцебесеб иргаялда, цIунизелъун. Гьезда тIадаб букIуна гьесие рухIиябгун яхI-намусалъулаб тарбия кьеялъул, гьесул сахлъиялъул, гьев лъикI вукIиналъул жавабчилъи.
Эбел-инсуда хадуб ясли-ахалъул, цинги школалъул мугIалимзабаздаги тIадаб букIуна лъималазе тарбия ва лъай кьезе. Гьеб кIудияб хIалтIиги ккола. Цо-цо мехалда лъимералъе рокъоб эбел-инсудаса яги гIагарлъиялдаса щвезе кIолареб бажари щола мугIалимзабаздасан ва тарбиячагIаздасан. Гьединлъидал эбел-инсуца кIвар кьезе ккола жидерго къиматаб жавгьар куцаялде.
ЦIияв учителасде лъимер ругьунлъиялъул бицани, хIалбихьи бугев специалистасе захIматаб жо гуро лъимадулгун гьоркьоблъи батизе ва гьезулги жиндехунго гъира ва рокьи бижизабизе.
Эбел-инсуца ракIалда чIезабизе ккола Аварагас ﷺ абураб калима: «Эбел-инсуца лъимадуе кьезе бегьулеб бищунго лъикIаб жо буго лъикIаб тарбия», - абун (АхIмад, Тирмизи). Эбел-инсуца гьеб кин гьабулебали бараб букIуна лъимералдехун бугеб балагьиялда ва рокьул даражаялда.
Психологасул жаваб
Бащдаб лъагIел гIезегIан заман ккола лъимер цо щиб бугониги бакIалде ругьунлъизе. Гьединлъидал, гIилла гIицIго тарбиячIужуялъулъ батуларо.
Цебесеб ясли-ахалда букIараб группаялда дур лъимадул ахIвал-хIал лъикIаб ва рахIат бугеб букIун батила. ЦIияб ясли-ахалда ругел тарбиячагIиги ракIбацIцIадго хIалтIулел ратила. Гьезул ургъел гьечIолъи букIарабани нужеда гьеб бихьизе букIана. ГIилла батIияб батула.
Дур лъимер цебесеб яслиялда киналго цадахъ гIураб, цоцазде ругьунлъараб къокъаялъул бутIалъун букIана.
ЦIияб къокъаялдайин абуни лъимал цоцада лъалел руго цебегоялдаса нахъе, гьезул гьоркьорлъабиги, къагIидабиги чIезарун руго. Гьеб ригьалъул васаз гIемер хIаракат бахъула щив къуватав, щив загIипав вугевали бихьизе. Дур вас, цIияв вачIарав ва гIодулеб лъимер хIисабалда, ватизе бегьула гьеб «малиялъул» ахада. Гьесда аскIоре къазе, гьевгун васандизе лъимал хIинкъулел ратизеги рес буго. Лъимералда гьеб бичIчIуларо - гьесда живго къабул гьавулев гьечIин ккола ва жиндирго басрияб ясли-ах ракIалде щола.
Щибха гьабизе бегьулеб:
- Жиндирго пикру загьир гьабизе рес бугел гIаммал хIаяздалъун ва тIадкъаяздалъун гьесие кумек гьабеян тарбиячагIазда гьарила.
- АхIвал-хIал лъикIлъичIони, батIияб къокъаялде кьезе хIаракат бахъила.
- Васгун гIемер кIалъай.
- Кинаб бугониги байрам бугеб мехалда, улбулгун цадахъ, лъимал нужехъего ахIе квана-гьекъезе.
Аслияб жо буго гьелде кIвар кьей. Васасе квербакъи, кумек гьабе жиндирго божилъи цIикIкIинабизе ва гьудуллъи щулалъизе. Гьедин вас ругьунлъизе вуго парахатго кIалъазе ва живго цо къукъаялъул бутIалъун рикIкIине.
