Аслияб гьумералде

Мухъ битIизаби

Мухъ битIизаби

Как базе рахъунелъул цо-цо чагIазул кколеб гъалатIалдасан буго кьералъул суал. Мухъ цIезабичIого цIияб мухъ байбихьун батула.

Имамасда хадуб как балев кIиго яги цIикIкIун чи ватани, мухъ гьабун чIела. Имам битIун цеве вахъун чIела, гьесда хадуб как балей чIужугIадан йигони, гьей битIун имамасда нахъа чIела. Цо бихьинчи ватани, имамасул угъдуздаса жиндир хIатIил килщал дагьал нахъе кколедухъ, имамасул кваранаб рахъалда чIела. Имамасда хадуб бихьинчиясги чIужугIаданалъги как балеб бугони, бихьинчи имамасул кваранаб рахъалда, дагьав нахъегIан къан чIела, чIужугIадан гьев маъмумасда битIун нахъа чIела.

Имамасул кваранаб рахъалда чIарав чи гьесда дандвитIун яги цIакъго-цIакъ нахъегIан къан чIани, жамагIаталъул кири борчIула. Имамасул хьолбохъ чIарав чияс как бухьун хадуб цогидав тIаде вачIани, тIаде вачIарав имамасул квегIаб рахъалда чIела дагьав нахъегIанги къан, дов цоявго гIадин. Цинги гьес как бухьина ва цо галиялъ имам цеве ина, яги гьал кIиялго цо галиялъ нахъе къала.

Гьебго жо гьабула рукугIалда рукIаго, дов чи тIаде вачIани. Суждаялда яги «АттахIиятуялда» рукIаго дов чи тIаде вачIани, церенахъе къаларо тIаде рахъинегIан. Имам цевехун иналдаса гьал кIиялго нахъехун рачIин хирияб буго. КIиялго нахъехун рачIун хадуб яги имам цеве ун хадуб гьел кIиялго цоцаде данде къала. Имамасда ва гьесда нахъа как балездаги гьоркьоб бугеб манзил лъабго натIалдаса цIикIкIинчIого букIинеги суннатаб буго.

Имамасда хадуб кIиго бихьинчиясги цо чIужугIаданалъги как балеб бугони, кIиялго имамасда хадур мухъ (кьер) гьабун чIела, чIужугIадан гьезда нахъа чIела. Бихьиналги, гIисинал лъималги, руччабиги ругони, имамасда хадуб тIоцебесеб кьерда чIахIиял бихьинал чIела, хадусеб кьерда гIисинлъимал чIела, гьезда хадусеб кьерда руччаби чIела.

Гьал цере рехсарал тартибал хвезаруни, жамагIаталъул кири борчIула. Цебесеб кьерда чIезе гIурал чIахIиял бихьинал ратичIони, гIисиназ цIезабила гьеб кьер. Руччаби бихьиназул кьерда чIоларо, нахъа чIола. Имамасда хадур гIемерал кьерал ругони, имамасдаги кьераздаги гьоркьоб бугеб бакI лъабго натIалдаса цIикIкIинчIого букIине суннатаб буго, цIикIкIани жамагIаталъул кири борчIула.

Бищун хирияб тIоцебесеб кьер буго. Цинги гьелда хадусеб, цинги гьелдаги хадусеб. Щибаб цебесеб кьералъул хиралъи хадусеб кьералдаса цIикIкIуна. Щибаб кьералъулги бищун хирияб бакI имамасда битIун нахъа бугеб бакI буго, цинги кваранаб рахъалда ругезул бищун имамасде гIагарлъараб хирияб буго, цинги гьединго квегIаб рахъалда рахъун чIаразул буго.

Имамасул квегIаб рахъалда гIагарда чIеялдаса кваранаб рахъалда рикIкIад чIей хирияб буго. Цо кьералъул кваранаб рахъалда чIеялъул кири цIикIкIараб буго имамасдаса рикIкIад ругониги, гьеб кьералъул имамасул квегIаб рахъалда чIеялдаса.

Амма киналго кваранаб рахъалдаги чIун квегIаб рахъ чIобого хутIулеб бугони, квегIаб рахъалда чIей хирияб буго. ГIадамазул гарбаздасан галаби росун, цогидал дора-гьанире цун, цогидазе къварилъи гьабун цебесеб кьерда чIеялъул кинабгIаги кири гьечIо. Амма цебесеб кьерда чIобогояб бакIги тун, нахъисеб кьерда чIун ругони, гьезда тIаса галабиги росулаго цебесеб кьерде ине бегьула, инеги ккола.

Киналго кьерал ритIизаризеги, гьоркьоб чIобогояб бакI течIого букIинеги суннатаб буго. Гьедин гьабичIони жамагIаталъул кири борчIула. Гьоркьоб чIобого хутIараб бакIазде жанире буртIал кинниги шайтIаби лъугьунилан хIадис буго. Гьединлъидал кIигъуждул цоцада цун, цере-нахъе ккечIого чIезе суннатаб буго. Какилъ рахъун чIаразул угъдул ритIун рукIине ккела, килщал цере-нахъе кколел ругониги.

Как бухьиналде имамас кваранидехунги квегIидехунги вуссун мухъал ритIизареян амру гьабизеги суннатаб буго. ТIоцебесеб кьерлъун рикIкIуна имамасда хадусеб кьер, рагIалдаса рагIалде тункун гьечIониги, гьоркьоб ккараб минбаралъ гьеб кьер цоцадаса батIа гьабун бугониги. Бихьиназе тIоцебесеб кьер бищун хирияб бугебго гIадин, руччабазе ахирисеб кьер хирияб буго.

Имамасе хадур ругезул разилъи гьечIого как халат гьабизе карагьалъула. Маъмумасеги карагьалъула гьарулел ишал имамасда цадахъ гьаризе, имамасдаса лъабго натIалдаса рикIкIад чIезе, яги цо чи вугони квегIаб рахъалда вахъун чIезеги, яги витIун гьесда нахъа вахъун чIезеги, яги мухъилъа ватIалъун живго цохIо чIезеги, яги цебесеб мухъги цIезабичIого хадусеб мухъилъ вахъун чIезеги. Гьеб киналъго жамагIаталъул кири борчIизабула.

Мухъилъа ватIалъун чIезе карагьатаб бугелъул, яги гIатIилъи батани мухъилъе жаниве лъугьина, яги мухъилъа жиндаго аскIове цоги чи цIала. Гьебги, цин какги бухьун, цинги цIала. Жив цIалев чи вачIиналда божи гьечIони, цIачIого тела. Имамги маъмумги битIараб бакIалда чIезе суннатаб буго. Чара гьечIолъи яги хIажалъи батани, цояв борхатаб цогидав гIодоб ккараб бакIалда чIунги какал разе бегьула.

АРСЛАНГIАЛИ ГIУМАРОВ

2026-04-01 (Шаввал 1447 с.) №7.


МугIазие гьабураб насихIат

Аварагас ﷺ Йеменалде ритIана Абу Муса ал-АшгIарий ва МугIаз бину Жабал. Гьезие гьадинал малъа-хъваялги гьаруна:   «Нужеца гьезие бигьалъи гьабе, захIмалъи гьабуге, гьел гIагар гьаре, тIуризаруге, нуж кIиялгоги цоцазде адаб-хъатиралда рукIа ва цоцазда гьоркьоб хилиплъи ккеялдаса цIуне....


Лъималазе динияб тарбия

Лъималазе тарбия кьеялъулъ эбел-инсул, гӀагарлъиялъул ва цогидалги гӀадамазул асар букӀуна. Гьелъулъ щаклъи гьечӀо. Амма социалиял ва физиологиял гурелги, руго рухӀиял къваригӀелалги. Гьеб ккола лъимералъе кьолеб динияб тарбият. Лъимер Аллагьасукьа хӀинкъулеб, ритӀухъаб лъугьине ккани, кин тарбия...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

КIудиявго гIолев гьечIо       Дир вас кIудиявго гIолев гьечIо. Университет лъугIизабуниги маркаби ракIарулев вукIуна. Гьесул гьалмагълъи хIалтIул ва хъизам гьабиялъул пикрабазда ругониги, дир вас гIисинал лъималаз гьабулеб гьабулев вукIуна. Гьесда кIола маркаби хIалаго тIубараб къо инабизеги....


Нужее баяналъе

  Зубайр бин ГIаввамил чан сон букIараб ислам босидал? – 16 сон. ТIоцеве къазилъун щив вукIарав? – ГIумар бин ХатIаб. Алжаналъул мацI щиб? – ГIараб мацI. Ансаразул сайидилан лъида абулеб? – СагIд бин МугIазида. ЧIвалелде цебе балеб суннатаб как тIоцебе лъица бараб? –...


Къабуллъизе ккани

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ нилъ ахIулел руго Гьесда гьареян ва гьарараб къабул гьабизе бугилан. Амма бусурбанчиясул щибаб ишалъул руго шартIал, суннатал, бегьулел ва хIарамал жал.   ДугIа къабуллъиялъе руго рихьизарурал бакIал ва заман. Гьедин гьабурасул дугIа къабуллъиялде цIикIкIун хьулги...