Назари гуногун андар ҷаҳон
Назари гуногун андар ҷаҳон
Шумо маротибае фикр накардаед, ки барои чӣ бисёре аз ҳайвонот мардумаки чашмони гуногуншакл доранд, лекин чашмони буз бошад росткунҷа аст?
Мардумаки чашм дар шакл, ё монанди ҳилол, рӯйи мавҷ, сӯрохи қулф ва ғайра вуҷуд дорад. Бисёре аз шакли мардумаки чашм аз ҷониби донишмандон то ҳол тадқиқ нашуда аст. Ин аз он шаҳодат медиҳад, ки мо дар бораи он фикр кунем, ки чӣ тавр ҷаҳони мо чӣ гуна мураккабу пур аз сеҳру муъҷиза аст.
Вобаста аз ҳолат, ё миқдори равшане, ки ба пардаи болои чашм мерасад, мардумаки чашм танг, ё кушода мегардад. Агар равшанӣ чӣ қадар зиёд бошад, мардмак танг мегардад, агар равшанӣ кам бошад, мардумак баръакс, кушода хоҳад шуд. Маҳз барои ҳамин, гурба дар торикӣ аз одам дида, атрофро беҳтар мебинад. Мардумаки чашмони ин ҷонварон дар торикӣ то 135 маротиба васеъ шуда, атрофро хуб назорат мекунанд. Мардумаки чашми одам бошад, ҳамагӣ 15 маротиба васеъ мешавад, ки барои дидани атроф тамоман кам аст. Биёед, бубинем, ки дигар гунаи чашмон чӣ қобилиятро доранд.
Ҳилол, ё ниммоҳ.
Дорандаи мардумаки ҳиломоҳ суфрамоҳӣ (скат) ва моҳии дасту по кардан (камбала) мебошанд. Ба шарофати чунин шакли мардумаки ҳилолшакл моҳии атрофи зери дарё ҳини шикор кардан душманро аз луқма зуд ҷудо мекунад. Илова бар ин, ранги ҷонвару растаниҳоро низ равшану хубтар мебинанд.
Рӯйи мавҷ
Ин ҷо ба маънои чашмоне, ки шакли ҳарфи “W”, яъне шакли мавҷро дорад. Ҳамаи ин аз он далел аст, ки равшанӣ ба мардумаки чашм аз ҳар тараф меафтад, ки шакли мавҷро ташкил медиҳад. Бинобар ин, ба шарофати чашми мардумаки мавҷмонанд дошта, монанди сурфамоҳӣ хеле дур дида, намегузоранд, ки ранги ҷонвару растаниҳо бо ҳам омехта шаванд.
Риштаи марворид
Мардумаки чашми калтакалос ва баъзе аз навъи моҳиён дар ҳолати равшании хеле зиёд ба шакли муҳра табдил меёбад. Агар дар ҳолати торикӣ мардумаки гурба гирд шавад, аз мардумаки калтакалос дарозак шуда, як навъ ба сӯрохии калиди дар монанд мешавад. Ин сӯрохии дар чашм пайдо шуда, дар ҳолати шикори ҳашароти хазандагон кумак мекунад.
Рост, ё уфуқӣ
Мардумаки чашми буз, ломо, уштӯрҳо шакли росткунҷаро дорад. Чашми дар косахонаи сар каме варамкарда, ки дидани атрофро то 350° зиёд мекунад, ки барои назорати ҳаракати гирду атрофи ҷонвар зарур аст. Ин ба ҷонвар фурсат медиҳад, ки сару танро наҷунбонда, яъне худро нишон надода, мардумаки чашмро бе малол ба атроф чарх, давр дода, аз вазъияти хатарноки атроф бохабар шуда, ба кадом тараф гурехтанро интихоб кунад.
Ҷаҳор чашмдор
Ин моҳии шигифтангезест, ки ду чашм дорад, лекин барои сохтори ғайри маъмулии андомаш чорчашмдор номгузорӣ шудааст. Аҷоиб он аст, ки дар ҳар як ҷашм ду мардумак дорад, ки бо парда аз ҳам ҷудо шудаанд. Вақеият дар он аст, ки ин моҳӣ ба болои об баромада, шикори ҳашароти зер ва сатҳи обро хеле дӯст медорад. Ҳини шикор мардумаки боло ба хатари аз ҳаво созгор буда, мардумаки пойин бошад, ба ҳашароти рӯй ва зери об нигоҳ мекунад.
Агар чанд ба гетӣ бимонӣ дароз, боз ҳам табиати биҳиштосое ба мо тааҷҷубовар аст ва бо сеҳру муъҷизаи хеш дойим моро дар ҳайрат овардааст.
