Закот ул-фитр

Пас аз он, ки моҳи Рамазонро бо ибодат ва итоат ба Худованди мутаъол бо риояи рӯза гузаронид, чунин ибодатҳои зарурӣ мавҷуданд, ки қабули рӯзаи мо ба он вобастааст ва ин закот ул-фитр мебошад.

Закот ул-фитр ин додани мол, ки аз ҷониби ҳар як аъзои оила қабл аз оғози намози ид, ба ҷониби ниёзмандон пардохта мешавад ва бо ин худро пок месозад ва он чизеро, ки дар рӯза аз даст додаанд, масалан, суҳбати беҳуда, ё бад гуфтан калимаҳо ва инчунин он шарти ниҳоии қабули рӯза мебошад. Закот ул-фитр дар соли дуюми ҳиҷрӣ ҳатмӣ шуд. Ибни Умар ривоят мекунад: «Паёмбари Худои e закот улфитрро воҷиб кард. Абдуллоҳ, писари Аббос, гуфт: Паёмбари Худо фитрро ҳамчун покшавии худ ва ислоҳ кардани он чизе, ки дар рӯза аз даст дода буд, масалан гуфтугӯҳои беҳуда, ё сухани бад.

Закот ул-фитр воҷиб мешавад:

1. Ба мусалмон.

2. Одами озод ( ғулом набошад).

3. Доштани чунин миқдор молу мулке, ки бо қарз пӯшонида намешавад, эҳтиёҷоти оддии ӯ ва инчунин ниёзи оилаашро напӯшонад. Агар амволи ӯ бо ин фаро гирифта шуда бошад, пас ба ӯ додани закот ул-фитр воҷиб нест. Шахсе ба он андоза молу сарват дошта бошад, ки баровардани закот бар вай воҷиб гашта бошад, ё агар чунин набуда, илова бар эҳтиёҷот ва заруриати зиндагӣ ва рӯзмарраи худ, чандон васоил дар ихтиёр ва мулки хеш дошта бошад, ки арзиши онҳо тақрибан баробари 370 ҳазор рубл бошад. Бар чунин шахсе садақаи Фитр воҷиб мебошад, хоҳ моли тиҷорат бошанд, ё не, сол бар вай гузашта бошад, ё не.

Шахсе дорои хона, ё васоиле аст, ки агар фурӯхта, ё нархгузорӣ шаванд, арзиши онҳо зиёд аст, вале худаш ба онҳо ниёз дорад, то аз иҷораи онҳо зиндагияшро таъмин намояд ва васоил низ мавриди эҳтиёҷи худаш ҳаст, бар чунин шахсе садақаи Фитр лозим намешавад, аммо агар ду манзил дошта бошад ва якеро ба иҷора диҳад, ҳарчанд заруриёти зиндагии худро аз даромади иҷораи он бароварда созад ҳам, садақаи Фитр бар вай воҷиб мешавад, зеро хонаи дуюм изофа бар заруриёти зиндагияш ба шумор меояд. Шахсе дорои васоил ва хонаи изофа бар зарурияти рӯзмаррааш бошад ва дар айни ҳол қарздор ҳам бошад, дар ин сурат баъд аз канор гузоштани ҳиссаи қарз, агар ба андозаи закот боқӣ бимонад, садақаи Фитр бар вай воҷиб мешавад.

Амволи ба эҳтиёҷоти асосӣ дохилшуда:

1. Хона.

2. Лавозимоти хона.

3. Либос.

4. Нақлиёт.

5. Асбобҳое, ки бо он рӯзашро мебарад. Барои он ки закот ул-фитр ҳатмӣ бошад, дар давоми тамоми сол доштани нисоб (миқдори муайяни амволе, ки закот аз он бароварда мешавад) шарт нест, кофист, агар вай дар вақти бомдод нисоб дошта бошад. Закот улфитр аз амволи кӯдак ва девона пардохта мешавад. Закот ул-фитр дар вақти бомдодии рӯзи ид воҷиб мешавад, яъне агар касе пеш аз дамидани рӯзи ид фавтида, ё камбағал шавад, пас барои ӯ баровардани закот ул-фитр ва инчунин кӣ таваллуд шудан шарт нест ё пас аз субҳи рӯзи ид мусалмон мешавад, пас дар он набояд закот ул-фитрро диҳад. Закоти фитрро пеш аз ид пардохтан мумкин аст, аммо пеш аз рафтан ба намози ид суннат аст.

Воҷиб аст, ки шахс закоти фитрро аз худ ва фарзандонаш бипардозад, аммо агар фарзандон сарватманд бошанд, онҳо аз амволи худ медиҳанд. Шавҳар додан закот ул-фитрро аз занаш ваҷиб нест, аммо ӯ метавонад онро ҳамчун садақа аз моли худ диҳад. Падар аз писари болиғи камбағали худ закоти фитр додан барои падар воҷиб нест, аммо агар вай инро ҳамчун садақа аз худ кардан мехоҳад, иҷозат дода мешавад, аммо агар фарзандони болиғаш девона бошанд, пас ин амал мегардад воҷиб барои ӯ аз онҳо додан.

Закот ул Фитр аз кадом чизҳо бароварда мешавад:

1. Гандум.

2. Ҷав.

3. Хурмо.

4. Мавиз. Закот ул-фитр барои як нафар ба андозаи ним соҳ гандум, орд, ва ба андозаи як соҳ ҷав, хурмо, ё мавиз пардохта мешавад. Андозаи як соҳ ба 3 кг 600 г баробар аст. Агар пули (арзиши) яке аз ҷинсҳои мазкурро барои садақаи Фитр бипардозад ҳам, кофӣ аст.

Закот ул-фитрии як нафарро ба чанд мискин пардохт кардан мумкин аст, ҳамон тавре ки закот ул-фитрии чанд нафарро ба як мискин пардохт кардан мумкин аст.

Вақти пардохти садақаи Фитр

Садақаи Фитр бо дамидани субҳи рӯзи иди Фитр воҷиб мегардад ва мустаҳаб аст, ки пеш аз рафтан ба намозгоҳ пардохта шавад. Нофеъ аз Абдуллоҳ ибни Умар ривоят мекунад, ки «Расули Худо e моро ба пардохтани закоти Фитр пеш аз баромадани мардум ба намоз амр намуд ва худи Абдуллоҳ як, ё ду рӯз пеш аз ид онро пардохт мекард». Агар қабл аз рӯзи иди Фитр онро пардохт намояд, ҷоиз аст ва агар онро аз рӯзи ид ба таъхир андозад, аз зиммааш соқит намешавад. Ҳатман, онро бояд пардохт намояд.

Садақаи Фитр бар ҳама, хоҳ рӯза гирифта бошад, ё нагирифта бошад, воҷиб аст. Мустаҳиққони садақаи Фитр ҳамон шахсони мустаҳиққи закот ҳастанд, яъне ба ҳар касе закот дода мешуд, садақаи Фитр низ ба ҳамонҳо дода мешавад. Одатан муъминон закоти фитрии худро ба масҷиди маҳаллӣ медиҳанд, ки баъдан онро мувофиқи дастури дин тақсим мекунанд.

Фиқҳи исломӣ.

Мараки Фалах. Лубоб.