Мусурман касдиз кяфир гъапиш…
Мусурман касдиз кяфир гъапиш…
Гьяйифки, саспи вахтари мусурмнарин арайиъ гьацдар ксар аки, дурари, чпи кIурайибдикан гьич фикиркьан дарапIди, бязи мусурмнарин терефназди фу-вушра кIуру. Дурарикан саб шула саспи мусурмнарин терефназди «куфру, кяфир» кIуру гафар ишлетмиш апIуб. Му суалнаан гьякьнаан гьаму фетвайиз асас фикир тувну ккунду.
Суал: Жара касдикан саб ляхин дябкъну, дугъаз кяфир гъапи кас учв кяфир шулин?
Жаваб:
Имам ан-Нававийи чан «Шаргь Сагьигьу Муслим», китабдиъ ибн Уьмарихьан вуйи гьядисдиз мяна туври гьамци дибикIна: «Эгер инсанди чан гъардшиз (ислам диндиъ айириз): «Эй кяфир» гъапиш, му гафар дурарикан сарихьна хътакрудар ву»
«Му гьядис саспи аьлимари саб мяна тувну гъибтуз даршлуб вуди гьисаб гъапIну, гьаз гъапиш дидин заълан вуйи мяна жарабдиъ а. Агьлю суннайин рякъ дибиснайи мусурман касди инсан йивну гъакIну кIури, ясана зина гъапIну кIури, дугъкан кяфир шуладар. Гьамциб жюрейикан шула, сар мусурман касди тмунуриз «кяфир» кIураш саб жара ният адарди, яни думу мусурманвалиан удучIвна кIуру фикрар адарди»
(Лиг.: «Шаргь Сагьигьу Муслим», т. 1, с. 238).
Имам аль-Байгьакьийи чан «Шуг’аб аль-Иман» китабдиъ му гьядисдиз мяна туври Аьбдуллагь ибн Динарихьан вуйи риваят хура:
«إذا كفر الرجل أخاه فقد باء بها أحدهما إن كان كما قال، وإلا رجعت إليه»
«Эгер инсанди чан диндиъ айи гъардшиз: «Эй кяфир», - кIури гъапиш, думу гафар дурарикан сарихьна рукьуру: шлиз кIураш, гьадму му гафариз лайикь вуш, дугъахьна рубкьура, дарш му гафар ушвниан адаурихьна»)
Имам аль-Халимийин гафар хура: «Мусурман касди тмуну мусурман касдиз: «Эй кяфир!» кIубан кьюб жюрейин мянайиинди гъаври ахъру. Эгер дугъан, тмунури хъапIрайи Ислам дин куфру ву кIури, ният аш, думуган гьаци кIурайир учв куфриъ шулу. Эгер дици кIурайирин, тмуну касдин жиниди вуйи куфр а кIури, ният аш, яни думу дугъриданна Аллагьу Тааьлайихъ хъугърадар, хъа мунафикьвалиинди Аллагьдихъ хъугъраза кIури улупура, - мициб дюшюшдиъ «кяфир» гъапуриз куфр адар. Гьацира дугъаз куфр адар эгер тмунуриз му гафар саб тяйин вуйи ляхин улулупди гъапиш».
(Лиг.: «Шуг’аб аль-Иман», №76).
Имам Зайн ад-Дин аль-Малибарийи чан «Фатгьуль-Му’ин» китабдиъ гьамци дибикIна:
من قال لزوجته: يا كافرة مريدا حقيقة الكفر جرى فيها ما تقرر في الردة أو الشتم فلا طلاق وكذا ان لم يرد شيئا.
«Фуну касди, куфр кIуру мянара ади, чан хпириз «Эй кяфир» гъапиш, думуган диндиан удучIвуб шула. Эгер дугъаз му гафарихъди хпир исккан апIуз ккун гъабхьнуш, думуган дурарин никягь батIил шулдар. Гьамциб къайда ву му гафар саб тяйин дапIну айиб адарди гъапиринра»
(Лиг.: Фатгь аль-Му’ин, с. 518).
Натижа:
- Эгер мусурман касди тмуну мусурман касдиз «кяфир» гъапиш, яни думу касди хъапIрайи Ислам дин дюз даруб ву кIуру ният ади, думуган гьаци кIурайир учв диндиан удучIвуру. Эгер дугъу жара ният ади, ясана фукIа жара чIуру ният адарди гъапIнуш, думуган гъапир куфриъ шулдар.
- Мусурман касдиз, дугъан диндик кучувал адарди, кяфир пувал гунагьнан ляхин ву.
- Хпиринна жилирин арайиан никягь гъябгъюру, эгер жилири хпириз кяфир гъапиш гьаму гафарин мянара аьгъяди, яни куфруйихъди жара ният адарди, анжагъ чан куфруйин мянатIан.
