Зәкәријја әл-Әнсари
Зәкәријја әл-Әнсари
әввәли гәзетин өтән сајында
Баш һаким вәзифәси
Султан узун мүддәт тәкид едирдики, Зәкәријја әл-Әнсари алим һаким вәзифәсини гәбул етсин, амма о, разы олмурду. Лакин султан өз ҹәһдләриндән әл чәкмәди вә алим бу мәсул вәзифәни гәбул етмәли олду.
Шејх сонралар чох тәәсфләнирди ки, һаким вәзифәсини гәбул етмәјә разылыг вериб. Абдул Ваһаб әш-Шәрани сөјләјир ки, бир дәфә о, демиш: «Бу, сәһв иди». Мән сорушдум: «Нә?». О, деди: «О ки мән һаким олдум, мәни инсанларын ичиндә танытды, һалбуки мән онларын арасында ҝизли идим». Мән дедим ки, ешитмишәм диндарлардан бири белә сөјләјир: «Шејхин һаким тәјин едилмәси өртүк кими онун варыны-малыны ҝизләдир, һалбуки өз мөминлији, заһидлији, ҝөзәл әхлагы илә танынмышды» Онда шејх деди: «Аллаһа һәмд вә сәналар олсун, сән мәнәјүнҝүллүк ҝәтирдин, оғлум».
Әш-Ширани јазыр ки, онун мөминлији, диндарлығы султан Хошгәдәмин дөврүндәһамыја мәлум олду. Бир ҝүн султан мөминләрин бирисинин јанына ҝетмишди вә о, султана дејир: «Әҝәр һәр һансы бир еһтијаҹын олса, онда шејх Зәкәријјаја мүраҹиәт елә». Онда султан онун јанына ҝәлмәк гәрарына ҝәлир вә о вахтдан бәри онун һаггында мүлаһизәләр халг арасында јајылды.
Зәкәријја әл-Әнсари тәсәввүр едирди ки, һаким өз һәрәкәтләри вә гәрарлары үчүн Аллаһ гаршысында нә ҹүр мәсулијјәт дашыјыр, вә буна ҝөрә дәәдаләтсизлик ҝөрәндәһеч нә ону сусмаға мәҹбур едә билмәзди. Дејирләр ки, һаким вәзифәсиндән әл чәкмәјинин сәбәби Зәкәријјанын султана төрәтдикләри әдаләтсизликләриҝөстәрмәји олмушдур. Башга рәвајәтәҝөрә о, һаким вәзифәсиндән ҝөз ишығыны итирдији үчүн ҝетмишдир.
Ибадәт етмәкдә сәји
Бахмајараг ки, тәһсил вермәклә, китаб јазмагла, һакимлик ишләри иләмәшғул иди, бахмајараг ки, дүнјанын немәтләри онун үчүн ахыб ҝәлирди, Зәкәријја әл-Әнсари мөмин, заһид һәјат тәрзи апарыр вәһеч нә ону ибадәт ишләриндән јајындырмырды.
Бүтүн сәрбәст вахтыны Аллаһа ﷻ ибадәһәһәср едирди. Дејирләр ки, дәрс заманы шаҝирди китабда бурахылмыш һәр һансы бир сәһви дүзәлдәндә вәјахуд буна бәнзәр һалларда астадан дејәрмиш: «Аллаһ, Аллаһ…». Һәтта белә анлары да о, бош-бошуна кечирмирди.
Һәтта лап аһыл, гоҹа вахтында, јашы јүздән кечәндән сонра дасүннәт намазларыајаг үстә гылармыш, һалбуки бу намазлары отуруб гылмаға да иҹазә вар. О, дејәрмиш: «Өз бәдәними тәнбәллијәөјрәтмәк истәмирәм». Һәтта тагәтсиз гоҹа икән, һәләүстәлик хәстә олса да бу намазлары о, ајаг үстә гыларды. Хәстәлик вә тагәтсизлик үзүндән бәдәнинә нәзарәт етмәк чәтин олдуғу үчүн бу тәрәфдән о тәрәфәјелләнәр, лакин јенә дә бу намазлары ајаг үстә гыларды. Јахын адамларындан бири сорушанда ки, нијә намазлары отуруб гылмыр, о, ҹаваб верир: «Оғлум, инсан тәнбәллијә мејиллидир, горхурам ки, тәнбәллик мәнә галиб ҝәләр вә мән өмрүмү бу тәрздә баша вурарам».
Бөјүк вар-дөвләтә малик олса да о, аскет (тәрки-дүнја, заһид) һәјат тәрзи јашајырды. Онун јемәји ҝүндә гоғалын үчдә бир һиссәсиндән ибарәт иди. Бахмајараг ки, һәлә баш һаким вәзифәсинә кечмәздән габаг ҝүндәүч мин дирһәмәјахын алырмыш.
О, чох сәхавәтли, әлиачыг адам иди, лакин һәмишә буну адамлардан ҝизләтмәјә чалышырды. Кәнар адамлардан өз әлиачыглығыны о дәрәҹәдәҝизләтмәјә чалышырды ки, ону о гәдәр дәјахшы танымајан шәхсләр һәтта елә фикирләширдиләр ки, о хәсис, симиҹдир. О, еһтијаҹы олан чох адамлары јемәк вә диҝәр ләвазиматла тәмин едирди.
Ҝәләҹәји хәбәр верән јуху
Зәкәријја әл-Әнсари бу дүнјаны Һиҹри-гәмәри тәгвиминини 926-ҹы илиндә Зүлгадә ајынын үчүндә чәршәнбәҝүнү тәрк етмишдир.
Онун өлүмүндән бир аз габаг Абдул Ваһаб әш-Шәрани јухуда ҝөрүр ки, о, шејх илә бир ҝәмидәүзүр. Ҝәми чох ҝөзәл иди. Шејхдән сағ тәрәфдә имам әш-Шәфии әјләшмишди. Шејх она дејир ки, имам әш-Шәфиини саламласын. Бир аздан онлар чох ҝөзәл бир бағын јанына үзүб ҝәлдиләр, вә о бағда о, чох ҝөзәл биткиләр вә ағаҹларын арасында ҹазибәдар ҹаван гызлар ҝөрүр. Вә бу анда о, ојаныр.
Сәһәриси ҝүн әш-Шәрани шејхин габағында отуруб дәрсини охујурду. Јанында Ҹаләддин әс-Сафи вәӘбубәкр әз-Заһири кими алимләр дә варды. Шејх ондан хаһиш етди ки, ҝеҹәҝөрдүјүјухуну данышсын. Әш-Шәрани данышандан сонра шејх деди: «Әҝәр сәнин јухун доғрудурса, онда мәни имам әш-Шәфиинин јанында дәфн едәҹәкләр».
Зәкәријја әл-Әнсари вәфат едәндән сонра ону башга јердә дәфн етмәк истәјирдиләр, вә онда Ҹәмаләддин әс-Сафи әш-Шәранидән сорушду: «Бәс сәнин јухун неҹә олду?». Әш-Шәрани ҹаваб верди: «Ахы, шејх демишди – әҝәр сәнин јухун доғрудурса».
Будур, артыг шејхи кәфәнә бүрүдүләр, галырды ҹәназә намазы гылыб ону дәфн јеринә апармаг. Бу анда һөкмдардан чапар (гасид) ҝәлир вә дејир ки, һөкмдар чох зәифдир, бураја ҝәлиб өлү намазы гыла билмир. Буна ҝөрә дә хаһиш едир ки, намаз гылмаг үчүн башга јерә, сараја јахын ҝәлсинләр ки, һөкмдар да намаз гыла билсин. Намаз гыландан сонра һөкмдар дејир: «Ону имам әш-Шәфиинин јанында дәфн един». Беләликлә, јухунун јозуму чин олур.
Ону сон мәнзилә чохлу адам, о ҹүмләдән һөкмдарлар, алимләр вә садә инсанлар јола салдылар. Әш-Шәрани јазыр ки, һеч заман бир кимсәни бу гәдәр ҹамаатын сон мәнзиләјола салдығыны ҝөрмәмишдир.
