Сәмурә ибн Ҹүндаб – хариҹиләрин гәними
Сәмурә ибн Ҹүндаб – хариҹиләрин гәними
Әбу Сүлејман Сәмурә ибн Ҹүндаб ибн Һилал ибн Һүрејҹ ибн Мурра ибн Һәзн ибн Әмр әл-Фәзаи ҝөркәмли һәдис рәвајәтчиләриндән бири иди. Сәмурә ҹаһилијјә дөврүнә гәдәр јашамамыш вә кичик ушаг икән Пејғәмбәрлә ﷺ ҝөрүшмүшдүр.
Беләҹә Сәмурә ҝәнҹ јашларындан Аллаһ Рәсулунун ﷺ јанында олмуш вә ондан мәнәви (руһани) тәрбијә алмышдыр.
Сәмурәнин атасы вәфат етдикдән сонра онун дул анасы әнсарлардан Мурај ибн Синан адлы бирисинә әрә ҝетмишдир.
Ҝәнҹ олмасына бахмајараг, Сәмурә ибн Ҹүндаб Аллаһ Рәсулу ﷺ илә бирликдә Уһуд дөјүшүндә иштирак етмишдир. Әввәлҹә ону Мәдинә мүдафиәчиләри сыраларына бурахмырдылар, вә Пејғәмбәр ﷺ ҝәнҹ јашына ҝөрә ону јенидән шәһәрә ҝөндәрмәк истәјирди, лакин о, Пејғәмбәри өз шүҹаәтинә инандыра билди.
О ҝүн Пејғәмбәрин ﷺ јанына бөјүкләрлә бирликдә дөјүшдә иштирак етмәк истәјән әнсарлардан бир чох ҝәнҹ ҝәлди. Бир ҝәнҹ Пејғәмбәрә јахынлашды вә о, онун гаршыдакы дөјүшдә иштирак етмәсинә иҹазә верди.
Онун ардынҹа Сәмурә ибн Ҹүндаб Пејғәмбәрә јахынлашды, лакин она иҹазә верилмәди – Пејғәмбәр она Мәдинәјә гајытмасыны әмр етди.
Онда Сәмурә деди: “Сән она иҹазә вердин, мәнә исә вермәдин. Әҝәр онунла ҝүләшсәм, она галиб ҝәлә биләрәм”. Пејғәмбәр деди: “О, гаршындадыр, онунла ҝүләш”. Сәмурә бу ҝәнҹи мәғлуб етди вә онун дөјүшдә иштирак етмәсинә иҹазә верилди.
Бу һадисә бизә Пејғәмбәрин ﷺ ҝәнҹ сәһабәләринин Ислам уғрунда мүбаризәдә вә вәтәнләринин горунмасында неҹә иштирак етмәјә чалышдыгларыны ҝөстәрир. Бу, Пејғәмбәрин онлара еркән ушаглыгдан вердији дүзҝүн тәрбијәсинин нәтиҹәси иди.
Әсилзадә сәһабә Сәмурә ибн Ҹүндабын һәлә ҝәнҹлијиндә әлдә етдији ҝөзәл кејфијјәтләр арасында ҹәсарәт, шүҹаәт вә һәгиги јолдан чыханлара мәрһәмәтин олмамасы вар иди. О, хәлифә вә онун ҹанишинләринә гаршы мүһарибә елан едән һәвариҹиләрә гаршы өзүнүн барышмазлығыны ҝөстәрди.
Хәлифә Мүавијәнин һакимијјәти дөврүндә Сәмурә ибн Ҹүндаб Бәсрәнин ҹанишини тәјин едилмишди вә бурада һәвариҹиләрә гаршы шиддәтли мүһарибә апарырды. Сәмурә ибн Ҹүндаб Бәсрә ҹанишини вәзифәсиндә олдуғу мүддәтдә һәвариҹиләрлә рәфтарында чох сәрт иди. Онун әмри илә һариҹиләрин ҝениш мигјаслы едамлары кечирилмишди.
Сәмурә ибн Ҹүндаб ҝөркәмли һәдис рәвајәтчиләриндән бири һесаб олунур. О, Пејғәмбәрдән Шәриәт әһкамларынын гурулмасы үчүн ваҹиб олан бир чох һәдис нәгл етмишдир.
Сәмурә ибн Ҹүндабын сөзләриндән нәгл олунур ки, Аллаһ Рәсулу демишдир:
“Әл, ҝөтүрдүјүнү ҝери гајтарана гәдәр ондан өтрү мәсулијјәт дашыјыр”.
(Имам Әһмәд, 20086; Әбу Давуд, 3561; Тирмизи, 1266; Ибн Мәҹа, 2400).
Ибн Бурајдадан нәгл олунур ки, Сәмурә ибн Ҹүндаб демишдир:
“Әнсарлар арасындан бир гадынын доғуш заманы вәфатындан сонра Пејғәмбәр онун ҹәсәдинин ортасына гаршы, јан тәрәфдә дурараг ҹәназә намазы гылмышдыр”. (Бухари, 325; Мүслим, 964)
Бу һәдисин Мүслимин вердији версијасында Сәмурә ибн Ҹүндабын белә дедији билдирилир:
“Пејғәмбәр доғум вахтында өлән Үмм Кәаб үчүн ҹәназә намазы гылынанда мән онун архасында намаз гылырдым, вә намаз гыларкән Рәсулүллаһ онун бәдәнинин ортасына гаршы дајанмышды”. (Мүслим, 964).
Сәмурә ибн Ҹүндабдан нәгл олунур ки,Рәсулүллаһ ﷺ демишдир:
“Бир-биринизи ләнәтләмәјин вә башгаларына нә Аллаһын ләнәтини, нә Онун гәзәбини, нә дә од чағырын”. (Әбу Давуд, 4906).
Һәм дә Сәмурә ибн Ҹүндабдан рәвајәт олунур ки, Аллаһ Рәсулу ﷺ демишдир:
“Аллаһ-тәаланын ән чох севдији дөрд сөз вар: “Сүбһана-Ллаһ (Аллаһ пакдыр), “ла илаһә иллә-Ллаһ” (Уҹа Аллаһдан башга ибадәтә лајиг бир шеј јохдур), “Әл-Һәмду ли-Ллаһ” (Аллаһа һәмд олсун) вә “Аллаһу Әкбәр” (Аллаһ Бөјүкдүр) вә һансындан башласан да, бу сәнә зәрәр вермәз”. (Мүслим, 2137).
Сәмурә ибн Ҹүндаб хәстәлијә тутуланда (сонрадан о, бу хәстәликдән вәфат етди) она чох сојуг олду. Онда онун үчүн од јандырдылар – онун өнүндә вә архасында соба гојдулар. Һәмчинин онун сағына вә солуна да печләр гојулду. Анҹаг бүтүн бунлар она көмәк етмәди вә о, вәфат етди.
Сәмурә ибн Ҹүндаб Бәсрәдә өлдү. Тарихчиләр онун өлүм или илә бағлы фикир ајрылығына дүшдүләр, бәзиләри онун һиҹринин 57-ҹи илиндә, диҝәрләри - 58-ҹи илдә өлдүјүнү дедиләр, бәзиләри исә һиҹри илә 60-ҹы илин әввәлиндә өлдүјүнү иддиа едирләр.
