Исламда гурбан кәсмә ајини

Исламда гурбан кәсмә ајини

Гурбан кәсмә анлајышы

Гурбан кәсмә – Шәриәт тәрәфиндән нәзәрдә тутулмуш, мүсәлманын Аллаһ-Тәалаја јахынлашмаг вә Онун ризасына наил олмаг нијјәти илә мүәјјән вахтда кечирдији ајиндир. Бу мәрасимдә дәвә, ири вә хырда бујнузлу һејван кәсирләр.

Гурбан кәсмәнин ганунилији хејринә Шәриәт дәлили

Гурбан кәсмә мәрасими кечирмәк үчүн Шәриәт әсасы мүгәддәс Гуран, Пејғәмбәрин ﷺ һәдисләри вә имам-алимләрин (иҹманын) јекдил рәјидир.

Уҹа Аллаһ Гуранда бујурур:

Мәнасы: “Бајрам намазы гыл вә гурбан кәс” (Сурә 108 “Әл-Ковсәр”, ајә 2).

Имамлар әл-Бухари вә Мүслимин Сәһабә Әнасдан өтүрдүкләри һәдисдә дејилир: “Пејғәмбәр бөјүк бујнузлары олан ики гоч гурбан кәсди”.

Бүтүн мүсәлман иҹмасы јекдилдир ки, гурбан кәсмәк ајини Шәриәтин нәзәрдә тутдуғу, Исламын бөјүк әламәтләриндән биридир. Буна ҝөрә дә кимсә гурбан ајининин Шәриәтдә олмадығыны сүбут етмәјә башласа, о, күфрә дүшүр.

Гурбан кәсмәнин башланғыҹы

Гурбан кәсмә мәрасими банланғыҹыны Ибраһим пејғәмбәрдән ҝөтүрән Шәриәт ҝөстәришидир. Аллаһ-Тәала гурбан кәсмәји Муһәммәд Пејғәмбәр ﷺ үммәтинә һиҹринин икинҹи илиндә һәвалә етмишдир. (Бах. Ибн Рәҹәб, “Ләтаифу әл-маариф”, сәһ. 463; “Һәшијәту әл-ҹамал”, ҹ. 8, сәһ. 203).

Шәриәтдә гурбан вермә әмринин һикмәти

Уҹа Аллаһын вә Онун Рәсулунун бүтүн әмрләрини итаәткарлыгла вә сөзсүз јеринә јетирән шәхс Рәббинә мүкәммәл сурәтдә ибадәт едир, о, Јараданын ән бөјүк мүкафат вә разылығыны алыр.

Аллаһ-Тәала бүтүн мөвҹудаты јаратмыш вә сахлајыр, О – һәр шеј ихтијарында олан Падшаһдыр, О Јарадандыр вә јалныз О ибадәтә лајигдир. Биз Аллаһын јаратдығы вә рузи илә тәмин етдији гулларыјыг, биз өзүмүзә “нијә”, “нәјин наминә” вә “бунун мәнасы нәдир” суаллары вермәдән Аллаһын бүтүн әмрләрини јеринә јетирмәлијик, чүнки гуллар өз саһибинә итаәт етмәли вә бүтүн јарадыланлар өз Јараданына табе олмаға борҹлудурлар. Бу әгидә илә мүсәлман Уҹа Аллаһын вә Онун Рәсулунун бүтүн әмрләрини јеринә јетирмәли вә гадаған олмуш һәр шејдән чәкинмәлидир.Мүсәлманын белә әгидәси олдуғу заман о Аллаһ вә Онун Елчисиндән ҝәлән бәзи Шәриәт гәрарларынын мәнасы вә һикмәтини дәрк едә биләр, чүнки Аллаһ-Тәала һикмәти вә дәрин мәнасы олмајан шеји бизә әмр етмир. Вә Шәриәтин гурбан кәсмәк ајини кечирмәк һаггында әмриндә чохлу фајда вә һикмәт вар.

Онлардан бәзиләрини ҝәтирәк:

1.Гурбан кәсмәк – бу, Аллаһын бизә әта етдији чохсајлы немәтләрә, һәмчинин кечән илдән бу илә кими өмрүмүзү узатдығына ҝөрә Она миннәтдарлығымызын ифадәсидир.

2.Губан вермәк – бу, ҝүнаһларын бағышланмасы вә ибадәтин чатышмазлыглардан тәмизләнмәсидир.

3.Гурбан кәсмәк - касыблара вә еһтијаҹы оланлара јардым, јахын адамларымыза дәстәк, мүсәлман арасында јахшы мүнасибәтләрин мөһкәмләндирилмәсидир, бунунла белә мүсәлманлар Аллаһдан ҝүнаһларынын бағышланмасыны вә бир-бири үчүн немәтләрин артырылмасыны диләјирләр.

4.Гурбан вермәк – хәсисликдән вә тамаһкарлыгдан дәрмандыр, вә гурбан ҝәтирмәк инсан үчүн белә гүсурлардан тәмизләнмәкдир.

5.Гурбан вермәк – Ибраһим пејғәмбәр вә онун оғлу Исмаил пејғәмбәрин тарихчәсини хатырламагдыр. Бу һекајә, һәгигәтән, инсанларын үрәкләрини овсунлајыр. Артыг аһыл јашда оларкән Ибраһим пејғәмбәр вә онун зөвҹәси Аллаһдан онлара оғул вермәји диләјирләр. Уҹа Танры онларын јалварышына ҹаваб верир вә онларын Исмаил адлы оғлу доғулур. Чох севдији јеҝанә оғлуну гурбан вермәји әмр едәрәк Аллаһ Ибраһим-хәлили (Хүсуси досту) сынаға чәкир. Ибраһим сөзсүз өз Јараданынын ирадәсинә табе олур вә итаәткарлыгла Онун ирадәсини гәбул едир. Өз оғлу Исмаилә ону неҹә гурбан кәсдијини јухуда ҝөрдүјүнү дејир. Пејғәмбәрин јухусу Аллаһын вәһји олдуғу үчүн ҝәнҹ Исмаил бунун Аллаһ-Тәаланын әмри олдуғуну баша дүшүб атасына дејир:

Мәнасы: “Атаҹан! Сәнә нә әмр олунубса, ону да ет. Иншаллаһ, мәним сәбрли вә мөһкәм олдуғуму ҝөрәҹәксән!” (“Әс-Саффат”, ајә 102).

Өнүндә узанмыш севимли оғлунун боғазына ити бычағы јахынлашдыран атаны, һәмчинин итаәткарлыгла боғазыны ити бычаға алтына гојан оғлу тәсәввүр един.Ибраһим пејғәмбәрин вә онун оғлу Исмаилин Аллаһ-Тәалаја севҝиси неҹә дә бөјүкдүр вә онлара Аллаһ тәрәфиндән неҹә бөјүк әмр верилмишди! Бу һекајәт Гијамәт ҝүнүнә гәдәр бәшәријјәт үчүн Аллаһа итаәткарлығын дәрси, нүмунәсидир.

Аллаһ-Тәала Шәриәтин әмри кими гурбан кәсмә ајинини гојмушдур ки, инсанлар бу ики бөјүк пејғәмбәрин тарихчәсини унутмасынлар. Бунда бизим үчүн дә сынаг вар. Аллаһ-Тәала бизә мүраҹиәт едир: “Ҝөрдүнүзмү севимли пејғәмбәрләрим Мәним үчүн нә бөјүк иш ҝөрдүләр. Мән сиздән буну тәләб етмирәм. Мән сизә әмр едирәм ки, Мәним наминә вә Мәнә севҝинизә ҝөрә сизләрә вердијим ев һејванларындан һеч олмаса бирини гурбан кәсәсиниз”. Беләликлә, бизи сынамаг үчүн Аллаһ-Тәала бизә гурбан кәсмәји әмр етмишдир. Бу барәдә Уҹа Аллаһ Гуранда дејир:

Мәнасы: “Гурбанлыг һејванларын нә әти, нә дә ганы Аллаһа чатмаз. Она чатаҹаг олан јалныз сизин тәгваныздыр (сәми гәлбдән етдијиниз ибадәтдир)” (Сурә 22 “Әл-Һәҹҹ”, ајә 37).

Јәни бу ајәнин мәнасы беләдир: Аллаһа сизи гурбан вермәјә мәҹбур едән үрәкләринизин вәзијјәти чатыр, О ҝөрүр ки, Она севҝи вә Онун әмри сизин үчүн дүнјәви немәтләрә севҝидән гијмәтлидир.