Өз дөврү гадынларынын ханымы
(Давамы. Башланғыҹы әввәлки нөмрәмиздә).
Ҝәләҹәк Пејғәмбәрин ﷺ јашы гырха чатмышды. О, тез-тез мағарада тәнһалыға чәкилир вә ҝәләҹәји хәбәр верән даһијанә јухулары ҝөрүрдү. О, һиссләрини нәҹабәтли зөвҹәси илә бөлүшүрдү. Хәдиҹә бирликдә јашадыглары илк ҝүндән әринин садә инсан олмадығыны баша дүшүрдү. Вә инди онун һәјатында хүсуси вә ваҹиб һадисә баш верир. Сорғу-суал вә мәзәммәт етмәдән она анлајыш вә рәғбәтлә јанашырды.
Анҹаг бир ҝүн Муһәммәд ﷺ чох нараһат, солғун үзлә гајытды. Бир аз сакитләшиб өзүнә ҝәлмәк үчүн зөвҹәсиндән ону өртмәсини хаһиш етди.
Бир мүддәт сонра Хәдиҹәјә Һира мағарасында башына ҝәлән һејрәтамиз һадисәдән данышды. Мәләк онун јанына ҝәлиб Муһәммәдин охумаға башламасыны тәләб едир. “Мән охуја билмирәм”, - дејир Пејғәмбәр, чүнки савады јох иди. Ҹәбрајыл мәләк ону бәрк сыхыр. Бу, мәләјин она вердији сөзләр үрәјинә вә дилинә һәкк олунана гәдәр бир нечә дәфә тәкрарланды (шәрһин мәнасы): “Бүтүн варлыглары јарадан Рәббинин ады илә оху. Инсаны лахталанмыш гандан јаратды. Оху, чүнки Рәббин ән сәхавәтлидир. О, инсана гәләмлә јазмағы өјрәтди. Инсана билмәдикләрини өјрәтди (“Әл-Әләг” сурәси, ајәләр 1-5).
Әввәлләр Пејғәмбәрин башына белә ишләр ҝәлмәмишди. “Мән өзүм үчүн горхурам”, - деди о Хәдиҹәјә баш верәнләрдән данышаркән. О, һиссләрини онунла бөлүшдү, Хәдиҹә ону сакитләшдирмәјә тәләсди: “Хејр, јох! Аллаһа анд олсун! Аллаһ сәни һеч вахт рүсвај етмәјәҹәк, чүнки сән гоһумларынла әлагә сахлајырсан, зәифләрә јүкү дашымаға көмәк едирсән вә касыблара һәдијјәләр верирсән, инсанлара гонагпәрвәрлик ҝөстәрирсән вә һәјатын чәтинликләринә дөзмәјә көмәк едирсән”.
Бүтүн шүбһәләри арадан галдырмаг үчүн Хәдиҹә, евләнмәдән әввәл олдуғу кими, әмиси оғлу Варака ибн Нәвфала мүраҹиәт етмәк гәрарына ҝәлди. Онун савады вар иди, христианлыг тәрәфдары иди вә ибрани китабларыны охујурду, һәм дә мәлуматлылығы вә билији илә дә танынырды. О мәгамда Варака артыг ҝөрмә габилијјәтини итирмиш јашлы адам иди.
Хәдиҹә она мүраҹиәт едәрәк деди: “Еј әмим оғлу! Гардашын оғлунун дедикләринә гулаг ас”. Вә Аллаһын Елчисии баш верәнләри она данышды. Варака бунун Муса (Моисеј) пејғәмбәрин јанына ҝәлән Ҹәбраил мәләк олдуғуну сөјләди. Бунунла Варака әр-арвады бир аз сакитләшдирди, онларын нә гәдәр бөјүк иш ҝөрәҹәкләрини ачыглады.
Беләҹә Хәдиҹә Муһәммәд ﷺ Пејғәмбәрин елчи миссијасына инанан илк мүсәлман гадын олду. Бу мүбарәк евин дамынын алтында оланларын һамысы да Исламы гәбул етдиләр. Бунлар һәм онларын гызлары, һәм Әли ибн Әбу Талиб, һәм дә азад едилмиш гул Зејд ибн Һарисәдир.
Шүбһәсиз ки, Хәдиҹәнин еви мүбарәк бир јер иди, Аллаһын Елчиси орада 25 илдән чох јашады. Орадан Исламын илк ҹүҹәртиләри јајылырды, ханым Фатимә мәһз орада доғулмуш вә јашамышдыр ки, ондан Аллаһ Рәсулунун нәсли давам етмишдир.
Нәгл олунур ки, Пејғәмбәрин ﷺ аиләси Мәдинәјә көчдүкдән сонра бу ев Пејғәмбәрин әмиси оғлу - Акил ибн Әбу Талибә гисмәт олмушдур. Сонралар Мүавијә ону сатын алыб мәсҹидә чевирмишдир.
Дејирләр ки, бир ил чох гураг кечди. Бу заман Аллаһ Елчисинин сүд анасы Һәлимә она баш чәкмәјә ҝәлди. Хәдиҹә ону бүтүн һөрмәт вә еһтирамла гаршылады. Ҝедәндә исә Хәдиҹә она гијмәтли һәдијјәләр верди, бунларын арасында су јүкү олан дәвә вә гырх гоч вар иди. Бунунла Хәдиҹә Аллаһ Елчисинин өзүнә дә һөрмәт ҝөстәрди.
Хүсусилә онун бу мүнасибәти Исламын јајылдығы илк ҝүнләрдән өзүнү ҝөстәрди. Аллаһ-Тәала мөминләрә беш дәфә намаз гылмағы тапшырмаздан әввәл Хәдиҹә Пејғәмбәрлә бирликдә ҝүндә 2 дәфә (сәһәр вә ахшам) ики рүкәт намаз гыларды. Бу илләр бүтүн мүсәлманлар үчүн асан дејилди. Пејғәмбәр өз үнванына вә Уҹа Аллаһын дининә гаршы бир чох мәнфилик вә тәһгирләр динләмәли вә дөзмәли иди. Гурејшиләр она вә диҝәр мүсәлманлара һәр ҹүр зәрәр вермәјә, суи-гәсдләр тәшкил етмәјә вә Мәккәнин диҝәр сакинләрини Пејғәмбәрә ﷺ вә сәһабәләринә гаршы чевирмәјә чалышырдылар. О, тез-тез севимли зөвҹәсинин јанына кәдәрли һалда гајыдырды. Вә онда дәстәк вә әмин-аманлыг тапырды.
Мүсәлманлара тәсир етмәк үчүн башга васитәләр тапмајан гурејшиләр Аллаһ Елчисинә вә онун аиләсинә бојкот елан етдиләр. Онлар үч ил дәрәјә ҝетмәјә мәҹбур олдулар. Бу ағыр сынаг шиддәтли аҹлыг үзүндән бир чох инсанын һәјатыны апарди. Бундан әввәл һәмишә олдуғу кими, Хәдиҹә Аллаһ Елчиси вә онун сәһабәләринин јанында олурду.
Бу дөврүн чәтинликләри Муһәммәд ﷺ Пејғәмбәрин аиләсинин Мәккәјә гајытмасындан сонра өзүнү һисс етдирди. Хәдиҹә ханым хәстәләнди. Онун тезликлә вәфат едәҹәјини һисс едәрәк, Аллаһ Елчиси ﷺ она деди: “Сәни бу вәзијјәтдә ҝөрмәк мәним үчүн кәдәрлидир, амма Аллаһ кәдәрдә јахшылыг едиб”. Белә ки, 65 јашында Хәдиҹәнин мүбарәк руһу о бири дүнјаја кечди. Пејғәмбәр ﷺ шәхсән онун мәзарына ҝириб өз мүбарәк әлләри илә зөвҹәсинин ҹәсәдини ораја гојду.
Бу һадисә Аллаһ Пејғәмбәринин ﷺ гәлбиндә дәрин из гојду. Садиг, нәҹиб, һөрмәтли, она алты ушаг дүнјаја ҝәтирән Хәдиҹә өзүнү бүтүнлүклә онун ишинә һәср етди. Онун јанында ән јахшы илләрини 50 јашына гәдәр јашајыб о сағ икән Муһәммәд ﷺ Пејғәмбәр һеч бир гадына евләнмәди. О, һәр һансы бир ишдә онун дәстәјини тапырды. Хәдиҹә ән чәтин вәзијјәтләрдә онун үрәјинә тәскинлик вә раһатлыг верәрди.
Бундан бир мүддәт әввәл Пејғәмбәрин әмиси Әбу Талиб дә фани дүнјаны тәрк етди. Бу ил Аллаһын Елчиси үчүн ағыр бир сынаг олду. Онун үчүн әзиз олан инсанларын вәфаты вә чағырыш јолундакы чәтинликләр Пејғәмбәрин бу или Кәдәр или адландырмасына сәбәб олду.
Хәдиҹәнин вәфатындан сонра онларын еви бошалды. Севинҹ вә кәдәрләри бөлүшәрәк онлар 25 ил бирликдә јашадылар. Һәвла бинт Һаким Аллаһ Рәсулунун вәзијјәтини ҝөрүб ондан сорушду: “Еј Аллаһын Елчиси! Мәнә елә ҝәлир ки, Хәдиҹәнин вәфаты сәни бошалтмышдыр?” О, ҹаваб верди: “Бәли, о, ушагларымын анасы вә евимин евдар гадыны иди”.
Аллаһын Елчиси ﷺ онун һаггында тез-тез данышарды. Мисал үчүн о, дејәрди: “Мәнә онун севҝиси верилмишди”. Хәдиҹә тәкҹә Исламы гәбул едән илк гадын дејил, һәм дә Аллаһын Елчиси илә намаз гылан илк инсан, мөминләрин илк анасы вә онун Ҹәннәтлә мүждәләнмиш зөвҹәләриндән биринҹиси иди.
Аишә дејир: “Аллаһын Елчиси нә вахт евдән чыхсајды, Хәдиҹәни хатырлајыб ону тәрифләјәрди. Бир дәфә ону хатырлады вә мәни гысганҹлыг бүрүдү. Мән дедим: “Мәҝәр о, садәҹә гары дејилдими? Мәҝәр Бөјүк Аллаһ ону ән јахшысы илә әвәз етмәдими?” Пејғәмбәр ﷺ гәзәбләниб деди: “Аллаһа анд олсун! Ән јахшысы илә әвәз етмәди! Башгалары инанмајанда о мәнә иман ҝәтирди, башгалары мәнә бөһтан атанда һаглы олдуғуму тәсдигләди, башгалары мәни әмлакымдан мәһрум едәндә малыны мәнимлә бөлүшдү вә Аллаһ-Тәала мәнә јалныз ондан өвлад верди”. Аишә бир даһа Хәдиҹә һаггында гынагла данышмадығыны сөјләмишдир.
Аллаһын Елчиси ﷺ гоч кәсәндә әтин бир һиссәсини Хәдиҹәнин рәфигәләринә ҝөндәрәрди. Бир дәфә Хәдиҹәнин рәфигәси олан бир гары Аллаһ Елчисинин јанына ҝәлир. Ону меһрибанлыгла гаршылајыб отурмасы үчүн хәләтини сәрир. Пејғәмбәр һәм дә онун вәзијјәти илә марагланыр. Тәәҹҹүбләнән Аишәјә бу гадынын Хәдиҹәнин сағлығында онлара ҝәлдијини дејир.
Әнасдан нәгл олунур: “Бир ҝүн мәләк Ҹәбрајыл Пејғәмбәрин јанына ҝәлир вә онун јанында Хәдиҹә олур. О, дејир: “Һәгигәтән, Аллаһ Хәдиҹәјә салам ҝөндәрир”. Јалныз Хәдиҹә Аллаһын белә уҹалығы вә мәрһәмәтинә лајиг ҝөрүлмүшдүр.
