Диплом јохса евлилик?

Диплом јохса евлилик?

Адәм пејғәмбәрин дөврүндән бәри Јарадан инсана дин вермиш, орада исә аилә дәјәрләри ајдын шәкилдә јазылмышдыр.

 

Инсанлар никаһ бағламыш, аилә гурмуш вә онларын нәсилләри төрәмишдир. Белә олуб, вар вә... олаҹаг?

О вахтдан бәри инсанларын һәјат тәрзиндә бир чох дәјишиклик баш вериб. Амма Јер үзүнә илк инсанын ҝәлмәси илә һәр ики ҹинс нүмајәндәләринин евләнмәси дејишмәз галыр.

Бүтүн сивил дүнјада јүз илләрдир никаһдан кәнар мүнасибәтләрә ҹидди јанашыблар. Бир чох јазычыларда аилә дәјәрләринә дүзҝүн јанашмајан персонажларын јаваш-јаваш мәһвә ҝәлдији нүмунәләрә раст ҝәлмәк олар. Әввәлҹә мәнәви, сонра физики мәһвә. Бу һәм гадынлара, һәм дә кишиләрә аиддир. Романларда тәсвир олунан севҝи әзабларындан, еһтираслардан, әзаблардан дини канонлара вә јахшы әхлага риајәт етмәклә гачынмаг олар. Әввәлләр һеч бир ҹәмијјәт, инди дејилдији кими, вәтәндаш никаһында јашајан инсанлары гәбул етмирди. Бунун һарада баш вермәсинин әһәмијјәти јохдур. Инсанлар гануни олараг евләнәнә гәдәр нә гоншулары, нә гоһумлары, нә дә танышлары онлары евләринә дәвәт етмәздиләр. Бу, әдәбсиз сајылырды.

Анҹаг һәр шеј дәјишир, дин исә галыр. Бу ҝүнә гәдәр, Авропа дәјәрләринә моданын Русијада јаваш-јаваш тәтбиг олунмасына бахмајараг, никаһдан кәнар әлагә писләнир вә нә ҹәмијјәт, нә дә Јараданымыз үчүн гәбуледилмәздир. Уҹа Аллаһ инсанлары елә јарадыб ки, мүәјјән бир јаша чатдыгдан сонра әкс ҹинсин нүмајәндәләри илә еһтирас, јахынлыг истәји јашамаға башлајырлар. Вә бунлар бәдәнин олдугҹа нормал физиоложи просесләридир. Анҹаг бәдәнин истәкләрини динләјән бир инсан, онларын динин ганунларына риајәт едәрәк гануни шәкилдә һәјата кечирилмәли олдугларыны анламалыдыр. Анҹаг анламаг вә һәрәкәт етмәк - фәргли шејләрдир. Јашлы инсанлар даһа ағыллы вә мүдрик олдуглары үчүн өвладларына бөјүк ҝүнаһлар етмәмәләринә көмәк етмәлидирләр. Јәни онлары вахтында евләндирмәк вә әрә вермәк лазымдыр.

Әввәлләр бүтүн гызлары еркән әрә вермәјә чалышырдыларса - вахтында аилә гурмалары, ушаг дүнјаја ҝәтирмәләри үчүн - инди гызларын валидејнләри тәһсили биринҹи јерә гојурлар. Бәзи аталар, гызларына елчилијә ҝәләндә гызын әввәлҹә университети вә ја коллеҹи битирмәсини истәдикләри үчүн мүраҹиәт едәнләри рәдд едирләр.

Әлбәттә ки, һәм тәһсил, һәм дә диплом - ваҹибдир. Вә кимәсә һәгигәтән һәјатда диплом лазым ола биләр. Баҹарыглы бир мүтәхәссис олмаг - һәмишә јахшыдыр. Анҹаг аилә гурмаг инсан үчүн ејни дәрәҹәдә ваҹибдир. Ахы, евлилик - бу дүнјанын ҹазибәләриндән горунмагдыр. Вә әҝәр гыз охујурса вә атасына елчиләр ҝәлирсә, онда университети битирмәк мәсәләсини һәлл етмәк үчүн мөвҹуд вариантлары нәзәрдән кечирмәк олар. Гијаби ја да дистансион тәһсили давам етмәк олар. Ҝәнҹләр ҹаван гызларла евләнмәк истәјирләр. Вә валидејнләр оғланларына мәһз белә гызлары сечирләр. Вә гызын институт вә ја коллеҹи битирмәсини ону истәјән һәр кәс ҝөзләмәз. Ахы, оғлан аилә гурмаға һазырдырса о, илләрлә ҝөзләмәјәҹәк. Ҝәлинин валидејнләринин евләнмәни онун али тәһсил мәктәбини битирмәси шәрти гојдугларына ҝөрә бир чох оғлан гызлардан имтина едир. Гызын артыг јеткин олмасына вә евләнмәјә һазыр олмасына бахмајараг, валидејнләр буну ҝөрмүрләр. Бу исә онларын тәрәфиндән дүзҝүн дејил. Чүнки гызын аилә гурмаг истәдији анда евләнмәсинә иҹазә вермәмәк пис нәтиҹә верә биләр. Бу сәбәбдән бир чоху дүзәлдилә билмәјән сәһвләр етмишләр. Буна ҝөрә дә гызла данышмаг лазымдыр.

Бир чох ҝинекологлар гызларын илк һамиләлијини дајандырмаг үчүн аборт етдирмәјә ҝәлдикләри илә гаршылашырлар. Евләнмәдән интим мүнасибәт гурдугда, арзуолунмаз һамиләлик ән чох баш верир. Абортун нәтиҹәси исә там сонсузлуг ола биләр. Анҹаг белә дә олур ки, гызлар узун мүддәт һамиләликләрини валидејнләриндән ҝизләдирләр. Вә бәзән алтынҹы-једдинҹи ајда көрпәдән гуртулмаға чалышырлар.

Никаһдан кәнар әлагә бир чох дәһшәтли, ағыр нәтиҹәләрә сәбәб ола биләр. Буна ҝөрә валидејнләрин вәзифәси - гызларыны бундан горумагдыр. Севдијиниз өвладынызын сәһв етдијини вә онун нәтиҹәләри илә јаныныза ҝәләҹәјини ҝөзләмәјин, әр үчүн јахшы бир иддиачы варса, евлилијинә разылыг верин.

Биз гејри-мүәјјән бир дөврдә јашајырыг. Мүгавимәт ҝөстәрмәк чох чәтин олан ҹазибәләр дөврүндә. Вә гадын үчүн әр - бу дүнјада алчаг инсанларын ону чәкә биләҹәји кирдән горунмасыдыр. Бу, онун һармонија, севҝи вә һөрмәтлә јашамаг шансыдыр. Һәјат јолдашы вә ана олмаг - онун әсл мәгсәдидир.

Гызынызы севирсинизсә - ону вахтында әрә верин. Тәһсил алмаг исә евли бир гадын олараг давам етдирилә биләр. Әри тәрәфиндән бу дүнјанын вәсвәсәләриндән горунараг. Ахы, Муһәммәд Пејғәмбәр ﷺ өзү өвладларыны әрә вермәјә вә евләндирмәјә тәләсмәк лазым олдуғуну демишдир.

Һамыныза әмин-аманлыг вә јахшылыг арзулајырам!

 

Хәдиҹә Дадајева

2026-04-01 (Шаввал 1447 г.) №4.


UŞAQDAN ÜZR İSTƏMƏK LAZIMDIRMI?

Әgәr uşаq nаdinclik, dәcәllik еdibsә, özünü düzgün аpаrmаyıbsа о, mütlәq аnа vә аtаsındаn üzr istәmәlidir.   Bunu, bir qаydа оlаrаq, hеç kim şübhәyә аlmır. Аncаq vаlidеynlәrin hаqsız оlduqlаrı vәziyyәtlәr оlur. Хüsusilә uşаqlаrlа dаhа...


İMAM, HAFİZ, GÖRKƏMLİ ALİM CƏLALƏDDİN ƏS-SÜYUTİ

İmam, hafiz, mühəddis, fəqih və görkəmli alim Cəlaləddin əs-Süyuti — tam adı ilə Cəlaləddin Əbu əl-Fəzl Əbdürrəhman ibn Kamaləddin ibn Əbu Bəkr ibn Muhəmməd əl-Xuzeyri əs-Süyuti əl-Misri əş-Şafii (Allah ona rəhmət etsin) hicrətin 849-cu ilində, Rəcəb ayının bazar...


ТƏЈƏММҮМҮН РҮКУНЛAРЫ (ФƏРЗЛƏРИ)

(Давамы. Башланғыҹы әввәлки нөмрәмиздә).   Тəјəммүмүн бeш рүкнү (тəркиб һиссəси) вaрдыр:   Тoрпaғын сeчилмəси (вə јa һaзырлaнмaсы): Тəјəммүм үзə вə дирсəклəр дə дaxил oлмaглa гoллaрa, јујулмaсы вaҹиб oлaн јeрлəри тaм əһaтə eтмəк шəртилə eдилир. Гүсл aлмaг зəрурəти јaрaндыгдa дa...


УШАГЛАРА НАМАЗЫ СЕВДИРМӘЈИН 10 ҮСУЛУ

(Давамы. Башланғыҹы әввәлки нөмрәмиздә).   4. Визуaллaшдырын Ушaглaр визуaл (ҝөрмə илə бaғлы) мəлумaтлaры чox јaxшы мəнимсəјирлəр вə бу, oнлaры нaмaзa aлышдырмaгдa сизə көмəк eдə билəр. Нaмaз вaxтлaрынын гeјд oлундуғу рəнҝaрəнҝ бир пoстeр һaзырлaјын вə oну ҝөрүнəн бир јeрдəн aсын. Диҝəр...


УШAГЛAР НƏ ВAXТ ГƏДДAРЛAШЫР: ҜҮНAҺКAР КИМДИР?

Әбу Һүрејрәдән рәвајәт олунур ки, Аллаһ Рәсулу ﷺ демишдир:«Һəр бир ушaг мүсəлмaн (фитрəтəн Ислaм үзрə) дoғулур, дaһa сoнрa вaлидeјнлəри oну јəһуди, xристиaн вə јa aтəшпəрəст eдир». (Имaм Əһмəд, 7712; Буxaри, 1375; Мүслим, 2658)   Бу ҝүнләрдә мән сосиал шәбәкәдә хәбәр...