Диплом јохса евлилик?

Диплом јохса евлилик?

Адәм пејғәмбәрин дөврүндән бәри Јарадан инсана дин вермиш, орада исә аилә дәјәрләри ајдын шәкилдә јазылмышдыр.

 

Инсанлар никаһ бағламыш, аилә гурмуш вә онларын нәсилләри төрәмишдир. Белә олуб, вар вә... олаҹаг?

О вахтдан бәри инсанларын һәјат тәрзиндә бир чох дәјишиклик баш вериб. Амма Јер үзүнә илк инсанын ҝәлмәси илә һәр ики ҹинс нүмајәндәләринин евләнмәси дејишмәз галыр.

Бүтүн сивил дүнјада јүз илләрдир никаһдан кәнар мүнасибәтләрә ҹидди јанашыблар. Бир чох јазычыларда аилә дәјәрләринә дүзҝүн јанашмајан персонажларын јаваш-јаваш мәһвә ҝәлдији нүмунәләрә раст ҝәлмәк олар. Әввәлҹә мәнәви, сонра физики мәһвә. Бу һәм гадынлара, һәм дә кишиләрә аиддир. Романларда тәсвир олунан севҝи әзабларындан, еһтираслардан, әзаблардан дини канонлара вә јахшы әхлага риајәт етмәклә гачынмаг олар. Әввәлләр һеч бир ҹәмијјәт, инди дејилдији кими, вәтәндаш никаһында јашајан инсанлары гәбул етмирди. Бунун һарада баш вермәсинин әһәмијјәти јохдур. Инсанлар гануни олараг евләнәнә гәдәр нә гоншулары, нә гоһумлары, нә дә танышлары онлары евләринә дәвәт етмәздиләр. Бу, әдәбсиз сајылырды.

Анҹаг һәр шеј дәјишир, дин исә галыр. Бу ҝүнә гәдәр, Авропа дәјәрләринә моданын Русијада јаваш-јаваш тәтбиг олунмасына бахмајараг, никаһдан кәнар әлагә писләнир вә нә ҹәмијјәт, нә дә Јараданымыз үчүн гәбуледилмәздир. Уҹа Аллаһ инсанлары елә јарадыб ки, мүәјјән бир јаша чатдыгдан сонра әкс ҹинсин нүмајәндәләри илә еһтирас, јахынлыг истәји јашамаға башлајырлар. Вә бунлар бәдәнин олдугҹа нормал физиоложи просесләридир. Анҹаг бәдәнин истәкләрини динләјән бир инсан, онларын динин ганунларына риајәт едәрәк гануни шәкилдә һәјата кечирилмәли олдугларыны анламалыдыр. Анҹаг анламаг вә һәрәкәт етмәк - фәргли шејләрдир. Јашлы инсанлар даһа ағыллы вә мүдрик олдуглары үчүн өвладларына бөјүк ҝүнаһлар етмәмәләринә көмәк етмәлидирләр. Јәни онлары вахтында евләндирмәк вә әрә вермәк лазымдыр.

Әввәлләр бүтүн гызлары еркән әрә вермәјә чалышырдыларса - вахтында аилә гурмалары, ушаг дүнјаја ҝәтирмәләри үчүн - инди гызларын валидејнләри тәһсили биринҹи јерә гојурлар. Бәзи аталар, гызларына елчилијә ҝәләндә гызын әввәлҹә университети вә ја коллеҹи битирмәсини истәдикләри үчүн мүраҹиәт едәнләри рәдд едирләр.

Әлбәттә ки, һәм тәһсил, һәм дә диплом - ваҹибдир. Вә кимәсә һәгигәтән һәјатда диплом лазым ола биләр. Баҹарыглы бир мүтәхәссис олмаг - һәмишә јахшыдыр. Анҹаг аилә гурмаг инсан үчүн ејни дәрәҹәдә ваҹибдир. Ахы, евлилик - бу дүнјанын ҹазибәләриндән горунмагдыр. Вә әҝәр гыз охујурса вә атасына елчиләр ҝәлирсә, онда университети битирмәк мәсәләсини һәлл етмәк үчүн мөвҹуд вариантлары нәзәрдән кечирмәк олар. Гијаби ја да дистансион тәһсили давам етмәк олар. Ҝәнҹләр ҹаван гызларла евләнмәк истәјирләр. Вә валидејнләр оғланларына мәһз белә гызлары сечирләр. Вә гызын институт вә ја коллеҹи битирмәсини ону истәјән һәр кәс ҝөзләмәз. Ахы, оғлан аилә гурмаға һазырдырса о, илләрлә ҝөзләмәјәҹәк. Ҝәлинин валидејнләринин евләнмәни онун али тәһсил мәктәбини битирмәси шәрти гојдугларына ҝөрә бир чох оғлан гызлардан имтина едир. Гызын артыг јеткин олмасына вә евләнмәјә һазыр олмасына бахмајараг, валидејнләр буну ҝөрмүрләр. Бу исә онларын тәрәфиндән дүзҝүн дејил. Чүнки гызын аилә гурмаг истәдији анда евләнмәсинә иҹазә вермәмәк пис нәтиҹә верә биләр. Бу сәбәбдән бир чоху дүзәлдилә билмәјән сәһвләр етмишләр. Буна ҝөрә дә гызла данышмаг лазымдыр.

Бир чох ҝинекологлар гызларын илк һамиләлијини дајандырмаг үчүн аборт етдирмәјә ҝәлдикләри илә гаршылашырлар. Евләнмәдән интим мүнасибәт гурдугда, арзуолунмаз һамиләлик ән чох баш верир. Абортун нәтиҹәси исә там сонсузлуг ола биләр. Анҹаг белә дә олур ки, гызлар узун мүддәт һамиләликләрини валидејнләриндән ҝизләдирләр. Вә бәзән алтынҹы-једдинҹи ајда көрпәдән гуртулмаға чалышырлар.

Никаһдан кәнар әлагә бир чох дәһшәтли, ағыр нәтиҹәләрә сәбәб ола биләр. Буна ҝөрә валидејнләрин вәзифәси - гызларыны бундан горумагдыр. Севдијиниз өвладынызын сәһв етдијини вә онун нәтиҹәләри илә јаныныза ҝәләҹәјини ҝөзләмәјин, әр үчүн јахшы бир иддиачы варса, евлилијинә разылыг верин.

Биз гејри-мүәјјән бир дөврдә јашајырыг. Мүгавимәт ҝөстәрмәк чох чәтин олан ҹазибәләр дөврүндә. Вә гадын үчүн әр - бу дүнјада алчаг инсанларын ону чәкә биләҹәји кирдән горунмасыдыр. Бу, онун һармонија, севҝи вә һөрмәтлә јашамаг шансыдыр. Һәјат јолдашы вә ана олмаг - онун әсл мәгсәдидир.

Гызынызы севирсинизсә - ону вахтында әрә верин. Тәһсил алмаг исә евли бир гадын олараг давам етдирилә биләр. Әри тәрәфиндән бу дүнјанын вәсвәсәләриндән горунараг. Ахы, Муһәммәд Пејғәмбәр ﷺ өзү өвладларыны әрә вермәјә вә евләндирмәјә тәләсмәк лазым олдуғуну демишдир.

Һамыныза әмин-аманлыг вә јахшылыг арзулајырам!

 

Хәдиҹә Дадајева

2026-09-01 (Рабиул аввал 1448 г.) №9.


Рəбиүл-Əввəл aјы – бəшəријјəтин xилaсы

(Давaмы. Бaшлaнғыҹы əввəлки нөмрəмиздə)   Пeјғəмбəри тəрифлəмəк јaxшы ишдир, aммa биз бундaн дəрс aлмaсaг, aлим aтaсы oлaн, өзү исə oxујуб-јaзa билмəјəн oғулa бəнзəрик. Бeлə oғул aтaсынын aлим oлдуғуну дeјəрəк oну нə гəдəр тəрифлəсə дə, билик əлдə eдиб aтaсынын aрдынҹa ҝeдəнə гəдəр oxумaғы...


Ислaмдa вaлјутa мүбaдилəси

(Давaмы. Бaшлaнғыҹы əввəлки нөмрəмиздə)   Мəблəғин бир һиссəсини нaғд өдəјиб гaлaныны сoнрaјa сaxлaмaглa гызыл aлмaг oлaрмы?   Суријaнын əл-Бaб вилaјəтинин мүфтиси Əһмəд Шəриф əн-Нəəссəн билдирир ки, Имaм Мүслим Убaдa ибн əс-Сaмитдəн Пeјғəмбəрин ﷺ бeлə бујурдуғуну рəвaјəт eдир:...


Axirət həyatının ətraflı təsviri:

(Davamı. Başlanğıcı əvvəlki nönrəmizdə).   Ölümdən sonra bizi nə gözləyir?   Elə bir gün gələcək ki, böyük mələklərdən biri olan İsrafil sura üfürəcək. O, sura iki dəfə üfürəcək: birinci dəfə dünyanın sonunun çatdığını...


Quran necə nazil edilmişdir?

Bu gün dünyada müqəddəs kitabı — Quranı uca tutan bir milyard yarım İslam ardıcılı yaşayır. Özünü bu dinlə əlaqələndirməyən insanların bir çoxu da Quranın oxunuşunu eşitmək imkanı əldə edib. Müsəlmanlar Quranı yalnız namazlarda deyil, başqa...


Uşaqlarla yorulmadan həftəsonu keçirmək? Bu mümkündür

Bir çox qadın karyeranı, ev işlərini və uşaqların tərbiyəsini eyni vaxtda həyata keçirmək zərurəti ilə qarşılaşır.   Həftəsonu dincəlmək və ailə ilə vaxt keçirmək üçün əla fürsətdir, lakin yorğunluq çox vaxt istirahətin rutinə...