Диндар арвад

Диндар арвад

әввәли гәзетин өтән сајында

Алтынҹы: Әринә јахшы һәјат јолдашы мүнасибәти вә она јарынмаг ҹәһди

Әш-Шүаб, Ибн Әл-Асир, Әбу Хатими әр-Рази, Ибн Мәнад вә Әбу Наимә истинад едәрәк Әл-Бејһәки ашағыдакылары ситат ҝәтирир: “Језид Әл-Әшһәлијәнин гызы Әсмадан нәгл олунур ки, о, Рәсулүллаһ ﷺ сәһабәләринин арасында олдуғу заман онун јанына ҝәлиб демишдир: “Ја Рәсулүллаһ, сән мәнә ата вә анамдан да әзизсән. Мән гадынларын сәнин јанына ҝөндәрилән нүмајәндәсијәм.

Гадын һарада олурса олсун, шәргдә вә ја гәрбдә, мәним бу чыхышым һаггында ешитсә дә, ешитмәсә дә, о, мәнимлә ејни фикирдәдир. Аллаһ-Тәала сәни истиснасыз олараг бүтүн кишиләрә вә гадынлара ҝөндәрмишдир вә биз сәнә вә сәнин Рәббинә инандыг. Биз, гадынлар, сизин евләринизлә, сизин еһтирасларынызын тәләби илә вә ушагларынызы бәтнимиздә дашымагла мәһдудуг. Сиз исә, кишиләр, топлашмаг, иҹмалар јаратмаг, хәстәләрә баш чәкмәк, дәфн мәрасиминдә иштирак етмәк, дәфәләрлә һәҹҹә ҝетмәк, ән јахшысы исә - Аллаһ јолунда ҹиһадда иштирак етмәк үстүнлүјүнә саһибсиниз. Вә әҝәр араныздан кимсә һәҹҹ, кичик һәҹҹ вә ја әразиләрин мүһафизәчиси олмаг үчүн јола чыхыбса, биз сизин малынызы горујур, палтарыныза гуллуг едир вә ушагларынызы сизин үчүн тәрбијә едирик. Вә әҝәр биз дә сизинлә бу јахшылыгда иштирак етсәк нә олар, Ја Рәсулүллаһ?” Пејғәмбәр үзүнү сәһабәләринә чевириб деди: “Бунун дин мәсәләсиндә суалларындан даһа јахшы гадын нитги ешитмисинизми?” Онлар дедиләр: “Аллаһ Рәсулу, гадынын белә бир шеј дејә дејәҹәјини биз дүшүнмүрдүк”. Пејғәмбәр ﷺ чеврилиб деди: “Гадын, ҝет вә арханда дуран гадынлара билдир ки, һәр һансы биринизин әринә јахшы зөвҹә мүнасибәти, онун разылығына сәј вә онун бәјәндији шеји етмәк, иштирак етмәк истәдијиниз бүтүн јахшылыглара бәрабәрдир”. Вә о, нитгини битирдикдән сонра гадын чеврилиб вә разы һалда, Уҹа Аллаһы тәрифләјәрәк хош мүждә илә ҝетди”.

Вә әринә јахшы зөвҹә мүнасибәти, әринин јанында көнүллү төвсијә олунан оруҹ тутмагдан имтина етмәкдир, әкс тәгдирдә онун буна иҹазәси илә, һәм дә јахынларына(мәһрәмләрә) евинә ҝирмәјә иҹазә вермәкдән, әкс тәгдирдә онун буна иҹазәси илә. Вә бу, Әбу Һүрејрәнин разылашдырылмыш һәдисинә ујғундур, һансы ки Аллаһ Рәсулунун ﷺ белә бујурдуғуну чатдырмышдыр: “Әринин иҹазәси олмадан гадынын онун јанында нафилә оруҹ тутмасына иҹазә верилмир. Вә онун иҹазәси истисна олмагла евинә ҝирмәјә иҹазә вермәсинә иҹазә верилмир”. Вә онун јанында көнүллү төвсијә олунан намазы гылмыр, јалныз онун иҹазәси илә. Әт-Тәбәринин етибарлы зәнҹирлә Аббасдан ҝәтирдикләринә ҝөрә Аллаһ Рәсулу ﷺ демишдир:“Гадын өз әринин евиндә онун разылығындан башга һеч бир разылыг алмыр.“Әринин евинә онун иҹазәси олмадан һеч кимин ҝирмәсинә иҹазә вермәјә гадына иҹазә јохдур, вә төвсијә олунан әлавә намазы гылмаг үчүн јатагдан галхмаг јалныз онун иҹазәси илә”. Мүслимин топлуларында Әсманын һәдиси верилир ки, орада дејир: “Бир адам јаныма ҝәлиб деди: “Еј Абдулланын анасы. Мән касыб адамам вә сәнин һәјәтинин көлҝәси алтында тиҹарәт етмәк истәјирәм”. О, ҹаваб верди: “Әҝәр мән сәнә иҹазә версәм, әз-Зүбејр буну бәјәнмәз. Әз-Зүбејрин һүзурунда ҝәлиб мәндән соруш”. Сонра о, ҝәлиб јенидән сорушду: “Еј Абдулланын анасы. Мән касыб адамам вә сәнин һәјәтинин көлҝәси алтында тиҹарәт етмәк истәјирәм”. О, ҹаваб верди: “Нә, мәҝәр Мәдинәдә мәнимкиндән башга бир һәјәт јохдур?” Вә әз-Зүбејр она деди: “Нијә сән касыб адама тиҹарәт етмәји гадаған едирсән?” Вә јалныз бундан сонра бу адам өз тиҹарәтинә башлады, өзүнүнкүнү газанана гәдәр”.

Һәмчинин әринә онун јахшы зөвҹәлик мүнасибәти гәзәбләнәндә онун хошуна ҝәлмәкдир, Әл-Бејһәгинин өз мәҹмуәләринин бириндә Абдулла Ибн Аббасдан ҝәтирдијинә әсасән, о, нәгл етмишдир ки, Аллаһ Рәсулу ﷺ демишдир: “Ҹәннәт сакинләриндән олан арвадларыныз һаггында сизә хәбәр веримми? Бунлар - севән, тез-тез доған вә әрләринә гуллуг едәнләрдир, әҝәр инҹидибләрсә вә ја өзләри инҹијибсә, әринин әлини тутмаг үчүн она јахынлашыр вә дејирләр: “Аллаһа анд олсун ки, сән бағышламајана гәдәр ҝөзләрими јуммарам”. Бунлар гадынын өзүндә олмалы мүсбәт ҹәһәтләрдир. Анҹаг чәкинмәли олдуғу мәнфи кејфијјәтләр дә вар.

Једдинҹи: Өз әрини инҹитмәмәли

 Мүәз Ибн Ҹәбәлдән әт-Тирмизинин ҝәтирдији һәсән (јахшы) һәдисә әсасән Пејғәмбәр ﷺ демишдир: “Арвад әринә бу дүнјада әзаб вердикдә, онун һуриләрдән олан арвадлары дејирләр: “Она әзаб вермә! Аллаһ сәни мәһв етсин! О, јалныз сәнин јанында гонагдыр вә тезликлә бизә ҝәлмәк үчүн сәндән ајрылаҹаг”.

Сәккизинҹи: Әриндән шикајәт етмәмәли

Сәид Ибн Мәнсурун Сәид бин Мүсејбдән вә ја Һәмадә Бин Зејддән өз топлусунда ҝәтирдији мүрсәл (зәнҹирдә гырылмыш) һәдисә әсасән, Аллаһ Елчисинин ﷺ гызларындан бири әриндән шикајәтлә Пејғәмбәрин јанына ҝәлир. Рәсулуллаһ ﷺ она бујурур: “Гајыт! Кечирдијинә ҝөрә әриндән шикајәт едән гадына мән нифрәт едирәм”. Әл-Бејһәки, Әш-Шүабын топлусунда Зејд Бин Сабитдән һәдис чыхармышдыр ки, Рәсулүллаһ дејир:“Гадынын әриндән шикајәт етмәсинә нифрәт едирәм”. Вә Рәсулүллаһын ата олараг гадынларын бир нечә шикајәтини ешитдији ачыг тәсдиг олунду вә бу дәлилләрин ҹәми онун шикајәтләри хошламадығыны вә онлара нифрәтини сүбут едир. Онун һимајәчи мөвгејиндәки мүнасибәтинә ҝәлинҹә исә, о, шикајәти ешитмишдир, амма буна һөрмәтсиз јанашдығы ортаја чыхмамышдыр. Буна ҝөрә дә аталара вә гадынларын һимајәдарларына төвсијә олунур, әҝәр әрләриндән шикајәт едәрәк онларын јанына ҝәлсәләр, Рәсулүллаһын гызына дедикләрини десинләр, јалныз ҝизләтмәк вә ја сәссизҹә онунла разылашмаг гадаған олунан һәр һансы бир ишлә бағлы шикајәт истисна олмагла.

Доггузунҹу: Евдән тез-тез чыхмамалы

Евдә, кәнар ҝөзләрдән узаг отурмаг гадын үчүн ону диҝәр кишиләрин гаршысына гојмагдан даһа јахшыдыр. Онун ишләри мәтбәх, өвладына һимајәдарлыг етмәкдир, иплик чархы вә оху (гираәт) јери онун үчүн иҹтимаи нәглијјатда вә иҹтимаи јерләрдә гапылары чырпмагдан, издиһамдан вә кишиләрлә гарышмагдан даһа јахшыдыр. Гадынлары горујун, чүнки онлар “сынарса”, онлары бәрпа етмәк (дүзәлтмәк) мүмкүн дејил.

Бунлар диндар гадынын чәкинмәли олдуғу мәнфи хүсусијјәтләрдир, јухарыда садаланан хүсусијјәтләр исәмөмин гадыны бәзәмәлидир. Вә беләликлә, гадын Аллаһ Рәсулуну ﷺ мүшајиәт едән вә әслиндә Уҹа Аллаһын Өзүнүн Нәҹиб Китабында сөјләдији садиг мөмин кишиләрин баҹылары олан салеһ мөмин гадынлара бәнзәјир:

“... О, мөмин кишиләри вә гадынлары әбәди галаҹаглары, ағаҹлары алтындан чајлар ахан ҹәннәтләрә дахил етсин вә онлары пис әмәлләрдән хилас етсин, вә бу, Аллаһ дәрҝаһында - бөјүк мәрһәмәтдир.” (48:5)