Дәстәмаз алма гајдасы

1. Дәстәмаз әлләрин јујулмасы илә башланыр. Онлары јујанда “Әүзу биллəһи мина-шшејтани-ррaҹим вә “Бисмиллəһи-ррaһмəни-ррaһим” демәк вә биләкләр дә дахил олмагла әлләри үч дәфә јумаг төвсијә олунур.

Сонра сағ әл илә су ҝәтирәрәк ағзы вә бурну үч дәфә јахаламаг төвсијә олунур. Әввәлҹә сују ағыза, сонра галан һиссәсиии буруна ҝөтүрүрләр. Сол әл илә фынхырмаг, бурну силмәк сүннәдән сајылыр (арзу олунур), үч дәфә тәкрар етмәлидир.
Фәрз дәстәмаз үчүн мүвафиг нијјәт олмалыдыр. Су үзүнүзә тохундугда, үрәјинизлә нијјәт един: “Мән Аллаһ хатиринә дәстәмаз (вә ја вүзу) вәзифәләрини јеринә јетирмәк нијјәтиндәјәм”. Анҹаг әввәлҹә нијјәти дил илә сөјләмәк арзу олунур (сүннәдир).

Үзү јујаркән, бәдәнин диҝәр јујулмалы һиссәләри кими, охунмасы лазым олан фәрз дуалар јохдур, буна ҝөрә башланғыҹ үчүн “Шәһадәт” кәлмәсини сөјләмәк олар. Сонрадан әлавә хүсуси дуалары өјрәнмәк мәсләһәтдир.

Сонра, дәстәмазын фәрз бир һиссәси үзүн (дәри вә сачын) там јујулмасыдыр: башда сачын көкләриндән тутмуш чәнәјә гәдәр (дахил олмагла), бир гулаг сејванындан диҝәринә гәдәр. Галын саггалы сәтһи јумаг кифајәтдир (көкләрә гәдәр дејил). Үзү дә һәмчинин үч дәфә јумаг төвсијә олунур.
Бундан сонра дирсәкләр дахил олмагла әлләри мүтләг бир дәфә јумаг лазымдыр, лакин үч дәфә төвсијә олунур. Әввәлҹә сағ әли, сонра исә - сол әли јујуруг.
Сонра башын бир һиссәсини суда јаш олмуш әл илә һөкмән бир дәфә мәсһ етмәлидир (силиб тәмизләмәлидир), анҹаг үч дәфә вә тамамилә силмәк мәсләһәтдир.
Гулаг сејванларыны һәм ичәридән, һәм дә хариҹдән үч дәфә силиб тәмизләмәк төвсијә олунур.
Ајаг биләкләри дә дахил олмагла ајаглары мүтләг јумаг лазымдыр. Бу вәзијјәтдә су ајаг бармаглары арасында кечмәлидир. Буну етмәк үчүн сол әлин кичик бармағы алт тәрәфдән ајаг бармаглары арасында сағдан сола апарылыр. Сонра ејни шәкилдә сол ајағы сол әллә јујурлар. Сағ ајагдан башлајараг онлары үч дәфә јумаг төвсијә олунур. Бунунла дәстәмаз тамамланыр.

Дәстәмазын фәрз һәрәкәтләри

Јухарыда ҝөстәрилмиш дәстәмаз алма һәрәкәтләриндән алтысы фәздир:

Нијјәт. Үз јума илә ејни вахтда үрәклә ифадә едилмәлидир, анҹаг уҹадан сөјләмәк мәсләһәтдир. Бу дәстәмазын фәрз олдуғуну да билмәк лазымдыр. Әҝәр нијјәт етмәздән әввәл үзүнүзү јумаға башламысынызса, онда мүтләг нијјәт илә бирликдә јујулмағы тәкрарламалысыныз.
Үзү там јумаг - сач көкләриндән чәнәјә, бир гулаг сејванындан диҝәринә гәдәр, үздә битән түкләр дә дахил олмагла: гашлар, кирпикләр, бығлар, ҝиҹҝаһлардакы түкләр вә алында битән түкләр дә. Әҝәр кишинин саггалы галындырса (саггалын арасындан дәри ҝөрүнмүрсә), ону үздән јумаг кифајәтдир.
Голлары јумаг - бармагларын уҹларындан тутмуш дирсәкләр дахил олмагла.
Башын бир һиссәсини мәсһ етмәк -дәриси вә ја сачлары о шәртлә ки, тәмизләнән түкләр билаваситә башын сәрһәдиндә иди.
Ајаг биләкләри дә дахил олмагла ајагларын јујулмасы.
Дәстәмазын бу фәрз маддәләринин ҹидди олараг ҝөстәрилән ардыҹыллыгла јеринә јетирилмәси.

Дәстәмазы позан һаллар

Дәстәмазы ашағыдакы һаллар позур:

(Дәстәмазы позмајан) спермадан (бу вәзијјәтдә бәдәнин там јујулмасы лазымдыр) башга өн вә арха дешикдән ифразатлар, истәр ади (сидик, нәҹис вә һава) вә ја гејри-ади (дашлар, гурдлар, (мәзјү вә вәдјү) олсун.
Шәриәтә ҝөрә никаһа ҝирмәк олмајан (ана, ата, доғма баҹы, гардаш, арвадын анасы, сүд баҹысы...) јахын гоһумлар (мәһрәм) истисна олмагла, дәријә 6-7 јашдан јухары изолјатор олмадан әкс ҹинсдән олан инсанын тохунмасы. Арваддан башга өзҝә вә мәһрәм олмајан гадынын (әҹнәбијјә) дәрисинә гәсдән тохунмаг - ҝүнаһдыр вә фәрги јохдур ки, ҝәнҹ вә ја еһтирас доғурмајан јашлы гадындыр. Нормал кишидә еһтирас јаратмајан алты-једди јаша гәдәр кичик гыза тохундугда дәстәмаз позулмур. Өзҝә гадынын диш, дырнаг вә ја сачларына тохундугда дәстәмаз позулмур, бахмајараг ки, бу гәсдән төрәдилдикдә ҝүнаһдыр. Изолјатор (мәсәлән, әлҹәк) васитәсилә кәнар гадынын дәрисинә тохундугда дәстәмаз позулмур.
Ағыл, шүур иткиси вә јухуја ҝетмәк. Һушуну, ағлыны итирән, шиддәтли сәрхош вәзијјәтиндә олан вә ја јухуја ҝедәнин дәстәмазы позулур. Истисна, шәхсин отураҹаға бәрк сыхылыб јатмасыдыр ки, бағырсаг газларынын бурахылмасы мүмкүн дејилди. Мүрҝү дәстәмазы позмур. Мүрҝү – елә вәзијјәтдир ки, адам әтрафдакыларын нитгини ешидир, лакин ону јахшы баша дүшмүр.
Јашындан вә ҹинсиндән асылы олмајараг өзүнүн вә ја башгасынын инсан ҹинсијјәт органларына вә ја анал каналын һалгасына бирбаша овуҹ (әлин ичи) илә тохунмаг. Муһәммәд пејғәмбәр ﷺ демишдир: “Ким ҹинсијјәт органына тохунубса, намаз гылмаздан әввәл дәстәмаз алсын”.

Овуҹ – бармаглары јеринә гојуб әлләрин дахили тәрәфини бирләшдирәндә әлин ҝөрүнмәјән тәрәфидир. Сағрылара вә гејри-инсани ҹинсијјәт органларына тохунмаг дәстәмазы позмур. Һәмчинин әлин архасы вә ја изолјатор васитәсилә ҹинсијјәт органларына тохунмаг дәстәмазы позмур.

Бу шәртләрдән бириндә олан инсанын вәзијјәтинә “кичик һәдәс” дејилир.

Дәстәмаз позуланда намаз гылмаг, тәваф етмәк (Кәбәнин әтрафында ҝәзмәк), Гурана тохунмаг вә ону ҝәздирмәк гадағандыр (анҹаг она тохунмадан охумаг олар).

Дәстәмазын арзу олунан һәрәкәтләри

Дәстәмаз заманы арзу олунан һәрәкәтләр бунлардыр:

1.үзү Кәбәјә тәрәф отурмаг;

дәстәмаза башламаздан әввәл “Истиазә”, “Шәһадәт” вә сонра “Басмала” сөјләмәк;
әлләри дәстәмаз үчүн истифадә едиләҹәк су габына салмадан әввәл јумаг (һәтта әҝәр әлләр тәмиз олса да);
дишләри сивак (фырча) илә тәмизләмәк (әрак ағаҹынын будаглары вә көкләри ән јахшы сивакдыр);
ағыз вә бурну јахалајыб фынхырмаг. Әҝәр оруҹ тутмурсунузса, онлары үч овуҹ су илә ејни вахтда сәјлә јахаламаг даһа јахшыдыр;
үзү сәрһәдләри хариҹиндә јумаг;
әл вә ајаглары зәрури сәрһәдләрдән јухары јумаг (јәни әлләр чијинләрә, ајаглар исә дизләрә гәдәр);
башда сачлары там мәсһ етмәк. Бунун үчүн баш бармаглары ҝиҹҝаһлара, шәһадәт бармаглары исә алына гојуб сачлары башын архасына гәдәр вә тәрсинә силмәк лазымдыр;
гулаглары ичәридән вә хариҹдән силмәк. Буну ашағыдакы тәрздә јеринә јетирирләр: шәһадәт бармаглары гулаг деликләринә гојулур вә бир нечә дәфә дөндәрилир, хариҹи һиссәси баш бармаглар илә силинир, јәни.гулағын арха һиссәси, бундан сонра гулаглары нәм овуҹларла јүнҝүлҹә сыхмаг арзу олунур. Һәр дәфә сују јениләјәрәк онлары үч дәфә силмәк мәсләһәтдир;
әл вә ајаг бармагларынын араларыны јумаг;
галын саггалы сач көкләринә гәдәр јумаг;
сағ тәрәфдән башламаг лазымдыр (мәсәлән, әҝәр голлары јујурсунузса, әввәлҹә сағ, сонра исә сол голу јујурсунуз);
јујулан һәр һиссәни үч дәфә јумаг;
силмәклә јумаг;
әввәлки үзв гурумаздан әввәл нөвбәти органы јумаг;
өлчүдән артыг су сәрф етмәмәк;
дәстәмаздан сонра галан судан бир аз ичмәк;
дәстәмаз алдыгдан сонра “Шәһадәт” вә хүсуси дуа сөјләмәк төвсијә олунур.

Фәрз һәрәкәтләрлә мәһдудлашараг сүннәләри јеринә јетирмәјәнин дәстәмазы гәбул едилир, лакин о, бир чох мүкафаты әлдән верир. Һабелә дәстәмаз тамамланана гәдәр нијјәтин горунмасы да арзу едилир.

Рәсулуллаһ ﷺ бујурмушдур: “Ким әмр едилдији кими дәстәмаз алыб намазы јеринә јетирсә, она (ики фәрз намаз арасындакы мүддәт әрзиндә едилән) кичик ҝүнаһлар бағышланыр”.

Давамы вар...

Дәстәмаз алма гајдасы