СУАЛЛАРЫНЫЗ

Алкогол әлавә олунмагла һазырланмыш гәннады малларындан (ширнијјатдан) истифадә етмәк олармы, әҝәр онлар һазырланан заман алкогол там тәбәххүр едирсә (бухарланырса)?

Исламда алкоголун (спиртли ичкиләрин) һәр бир нөвү нәҹисә (мурдарлыға) аиддир. Демәли, ондан ҹүзи (аз) мигдарда истифадә етмәк дә гадағандыр. Билмәк лазымдыр ки, әҝәр һәтта алкогол гәннады маллары һазырлајанда бухарланырса да, әрзаг бунун нәтиҹәсиндә тәмиз олмур. Лакин бу мәмулатын тәркибиндә алкоголун олмасыны дәгиг билмәк лазымдыр. Әҝәр алкоголун олмамасы там мәлумдурса, бу әрзаглары истифадә етмәк олар. Һазырланма просесиндә чахыр јахуд диҝәр алкогол ичкиләри гатылан хөрәкләрә гадағаны хүсуси гејд етмәк лазымдыр. Јухарыда гејд едилдији кими, гадаған бу һалда да хөрәји нәҹислә мурдарламагла шәртләндирилмишдир. Даһа доғрусуну Аллаһ билир. Туһфәт әл-муһтаҹ имам ӘшШирванинин субшәрһләри илә. Рәдд әл-мүхтар, ҹ. 1, с. 316. Туһфәт әл-муһтаҹ (имам Әшширванинин субшәрһләри илә. Туһфәт әл-муһтаҹ (имам Әшширванинин субшәрһләри илә.

Имамын саламындан сонра галан рәкәтләри (мәсбуг) гылмаг үчүн дуран адамын ардынҹа намаз гылмагда арзуолунмазлыг вармы?

Имамын саламындан сонра галан рәкәәтләри битирмәк үчүн дуран адамын ардынҹа ҹамаат намаза ҝирмәк арзуолунмаздыр (кәраһәт), буна бахмајараг о, үмуми намаз кими һесаба алынаҹагдыр, анҹаг белә намаза ҝөрә шәхс мүкафат алмајаҹагдыр. Даһа доғрусуну Аллаһтәала билир. Нәһајәт әл-муһтаҹ (имам Әшшәбрәмәллисинин субшәрһләри илә).

Трахеостомасы олан адам јахуд да гыртлағы кәсилмиш хәстә неҹә намаз гылмалыдыр?

Әҝәр данышыг габилијјәти вә дүзҝүн тәләффүзү олан адамда трахеостомија нәтиҹәсиндә әлдә едидмиш лаллыг әмәлә ҝәлиб, лакин артикулјасија, јәни сәсләр чыхармагда иштирак едән нитг үзвләрини идарә етмәк габилијјәти галыбса, онда о, имкан дахилиндә додагларыны, дилини вә саирәни тәрпәтмәлидир. Әҝәр белә имкан јохдурса, фикрән (үрәјиндә тутараг) охумалыдыр. Аллаһ даһа јахшы билир. Трахеостомија – нәфәс алмағы јүнҝүлләшдирмәк вә нәфәс јолуну мүдафиә етмәк үчүн нәфәс борусунда ҹәрраһлыг дешији ачмаг үзрә әмәлијјат. Туһфәт әл-муһтаҹ имам Әшширванинин субшәрһләри илә. Һәвәши Әр-Рәмли әла Шәрһ әр-рәвд.

Јашајыш мәнтәгәсинин кәнарында тикилмиш мәсҹиддә гылынан ҹүмә намазы һәгиги сајылырмы?

Шәфии мәзһәбинә әсасән, ҹүмә намазынын һәгигилијинин шәртләриндән бири онун јашајыш мәнтәгәсинин һүдудларында гылынмасыдыр. Јашајыш мәнтәгәсинин кәнарындакы мәсҹиддә ҹүмә намазы һәгиги һесаб олунар, әҝәр бу мәсҹидин јерләшдији јер һамы тәрәфиндән гәбул едилмиш рәјә ҝөрә ону бу јашајыш мәнтәгәсинә аид етмәјә имкан верирсә. Демәли, белә мәсҹид бу јерин објектләри сајына аиддир ки, јолда намазлары гысалтмаг вә кечирмәк һүгугундан истифадә етмәк истәјән јолчу ону тәрк етмәлидир. Даһа јахшысыны исә Аллаһ билир. Туһфәт әл- муһтаҹ (имам Әшширванинин субшәрһләри илә). Нәһајәт әл-муһтаҹ (имам Әшшәбрәмәллисинин субшәрһләри илә).

Гејсәр кәсијиндән сонракы ифразлар нифасдырмы?

Гејсәр кәсијиндән (анормал доғум һалларында гарын бошлуғуну јарыб ушағы чыхарма әмәлијјаты) сонра ифраз олунан ган нифас сајылыр, чүнки, тәјинә әсасән, нифас – балалығын дөлдән там азад олмасындан сонра ҝәлән гандыр, доғумун тәбии ја да гејсәр кәсији илә кечмәсиндән асылы олмајараг, һәтта әҝәр һамиләлик мүддәти 40-дан 80 ҝүнә (әлагә) ја да 80-дән 120 ҝүнә (мүдһә) чатса да, инсан сурәтинин контурлары бахыланда. Рүшејмин инсан сурәтиндә олмасыны тәсдиг етмәк үчүн һәтта бир маманын шәһадәти кифајәтдир. Аллаһ исә даһа јахшы билир. Туһфәт әл-муһтаҹ (имам Әшширванинин субшәрһләри илә). Әл мәҹму әл-мүһәззәб.

Форекс електрон биржасында алвер етмәк олармы?

Биз бу суала ҹаваб кими танынмыш илаһијјатчы алим, мүфти Мүһәммәд Таги Османи, әмлак мүнасибәтләри фигһи саһәсиндә мүасир дөврүн нүфузлу алими, Ислам банклары (AAOIFI, Бәһрејн) фәалијјәтинин стандартларыны нәшр едән бејнәлхалг тәшкилатын шәриәт шурасынын сәдри, бүтүн дүнја үзрә бир сыра ири Ислам банкларынын The Muslims-500 рејтингиндә 6-ҹы јери тутан шәриәт шурасы башчысынын фәтвасыны ҝәтирдик. Мәлумдур ки, сонунҹу јүзилликләрә гәдәр әсас өдәмә васитәси (валјута) гызыл вә ҝүмүш пул иди ки, онлара мүнасибәтдә шәриәтдә ашағыдакы принсип ишләнир (гүввәдәдир).

Әзәлдән валјута дәјишдирмә вә шејләрин (әшјаларын) дәјәрини (гијмәтини) мүәјјәнләшдирмә васитәсидир. Бир валјутаны диҝәринә дәјишмәјин реал һаҹәти (лүзуму) мүстәсна олмагла, Ислам төвсијә етмир ки, о өзү-өзлүјүндә мәта (мал, әмтиә) олсун. Буна ҝөрә дә Исламда онун сатышына мүәјјән шәртләр вә мәһдудијјәтләр вар. Мүасир үләма әксәријјәти вә Ислам һүгугшүнаслығы үзрә шураларын рәјинҹә, кағыз пуллара даир гәрар гызыла вә ҝүмүшә мүнасибәтдә олдуғу кимидир. Јәни бир валјутаны сатанда вә диҝәринә дәјишдирәндә лазымдыр ки, валјуталарын һәр ики нөвүнүн өтүрүлмәси (верилмәси) вә гәбул едилмәси һәтта Әбу Һәнифә мәзһәби илә мүгавилә бағланан јердә олсун, бу да ки Форекс базарында баш вермир.

Демәли, белә алыш-вериш сәләмчилик (мүамиләчилик) кими гијмәтләндирилир. Һабелә Форексдә алвер едән шәхс кредит чијнинә мүраҹиәт етмәли олур, әслиндә бу да борҹдур, ондан фаиз алыныр, бу да һәмчинин сәләмчиликдир. Беләликлә, Форекс базарында алвер етмәк олмаз, чүнки орада мүамиләчилијин һәр ики нөвү ҝөз габағындадыр – сатышда сәләмчилик вә борҹда сәләмчилик. Даһа доғрусуну исә Аллаһ билир. Фигһ әл-Бүју, ҹ. 2, с. 727-728.